Đề cương ôn tập cuối kì 1 Tiếng Việt lớp 5 Cánh diều (có đáp án) - Phần Đọc

MÙA THU

(1) Không phải ngẫu nhiên mà ai đó đã nói rằng “mùa thu là mùa đẹp nhất”. Vì sao ư? Mùa thu với những sợi nắng ươm vàng, mỏng manh như tơ trời cứ vương mãi xuống những cánh đồng đang chờ ngày lúa chín. Mùa thu, những con sẻ nâu thong thả tha những cọng rơm vàng về tổ. Những con dế khi đã uống say sương đêm chợt ngẫu hứng hát ca. Trên cánh đồng, những cánh cò trắng tinh cứ phân vân mãi khi chiều đã buông.

(2) Mùa thu, sương bảng lảng tan và đọng long lanh trên lá cỏ mỗi sớm mai. Những giọt mưa thu cũng dịu dàng, se sẽ như tiếng bước chân nhóm nhẹ nhàng trên thảm lá khô. Xào xạc, heo may khi cơn gió mùa thu nô đùa với những chiếc lá vàng rơi trong nắng chiều buông từng vạt mỏng.

(3) Mùa thu, những khu vườn đầy lá vàng xao động, trái bưởi bỗng tròn căng đang chờ đêm hội rằm phá cỗ. Tiếng đám sẻ non ríu rít nhảy nhót nhặt những hạt thóc còn vương lại trên mảnh sân vuông. Đêm xuống, mảnh trăng nhẹ tênh, mỏng manh trỗi bồng bềnh trên nền trời chi chít ánh sao. Rồi trắng không còn khuyết mà tròn vành vạnh khi đến giữa mùa thu. Chưa bao giờ mặt trăng tròn và sáng đẹp như thế trong năm. Ánh trăng sáng vàng, ngọt lịm như rót xuống không gian cái không khí trong thanh của đất trời; cái dịu dàng, thanh tao của tự nhiên; cái mùi thơm ngai ngái của cỏ, của cây, của những cọng rơm vàng và cả mùi của đất ẩm ướt hơi sương đều hoà quyện trong cảm giác hư ảo giữa mơ và thực, lẫn vào tiếng cười rộn rã mang dáng vẻ cổ tích của ngày hội đón trăng đêm rằm.

(4) Mùa thu, tiết trời trong xanh dịu nhẹ, con đường làng bỗng như quen như lạ. Mỗi sớm đến trường, bước chân chợt ngập ngừng khi đánh thức những bụi cây non vẫn còn đang ngái ngủ. Tia nắng ban mai nghịch ngợm xuyên qua kẽ lá, soi vào chiếc tổ xinh xắn làm chủ chim non bừng tỉnh giấc, bay vút lên trời rồi cất tiếng hót líu lo.

(5) Mùa thu, vạt hoa cúc dại cũng nở bung hai bên đường. Những bông hoa cúc xinh xinh dịu dàng, lung linh như từng tia nắng nhỏ. Thảm cỏ may thì tím biếc đến nôn nao. Hoa cỏ may quấn quýt từng bước chân, theo tận vào lớp học. Tiếng đọc bài ngân nga vang ra ngoài của lớp, khiến chú chim sâu đang nghiêng chiếc đầu nhỏ xinh tìm sâu trong kẽ lá cũng lích tích hót theo. Giọt nắng sớm mai như vô tình đậu lên trang vở mới, bùng sáng lung linh những ước mơ.

(6) Mùa thu hiền dịu lắm! Không xôn xao rực rỡ như mùa xuân, không chói chang ánh nắng như mùa hè nhưng cũng không u buồn lạnh lẽo như mùa đông. Mùa thu là mùa của ba mùa cộng lại. Có phải chăng, chỉ một mùa thu thôi đã là mùa của bốn mùa?

Theo Huỳnh Thị Thu Hương

AO LÀNG

Tấm gương trong sáng phản chiếu những nét sinh hoạt thân quen của làng quê chính là ao làng.

Qua nhiều làng quê của đất nước, tôi đã gặp những ao làng trong mát với đàn vịt trắng, hụp bơi lững lờ. Bên bờ ao có cây muỗm già gốc sần sùi, lá xanh tốt, toả bóng râm che cho người làm đồng ngồi nghỉ trưa tránh nắng; cho trâu bò đến nằm nhai uể oải, vẫy tai, ngoe nguẩy đuôi xua ruồi muỗi, mắt khép hờ lim dim

Có ao làng ở gần đình, gió đùa giỡn, lá sen xanh chao đảo như những chiếc nón lật ngửa, bồng bềnh trên mặt nước, lòng lá còn đọng giọt nước lóng lánh như thuỷ tinh.

Nói đến ao làng là nhớ đến cái cầu ao bắc bằng tấm ván có thanh nối, xuyên ngang lỗ hai cọc tre cứng, chắc, nhô lên khỏi mặt ao. Xưa nay, cầu ao vẫn là dấu nối tình làng, nghĩa xóm thân thương, nơi người già, người trẻ gặp nhau thường ngày để bày tỏ câu tâm tình, bầu bạn chuyện nhà, chuyện làng xóm. Cầu ao là nơi cọ, rửa, tắm, giặt, gánh nước, tưới cho hoa màu, cây quả ở vườn nhà.

Tuổi thơ tôi gắn bó với ao làng từ những trưa hè oi ả, tôi từng lội, bơi, tắm mát, đùa nghịch với trẻ con cùng làng hoặc cho trâu lội xuống ao đầm mình khi chiều về. Có trưa nắng, tôi dùng áo làm gối, nằm thiu thiu ngủ dưới bóng cây bên bờ ao, nghe tiếng cá quẫy và tiếng sáo diều vo ve, lơ lửng trên trời cao xanh ngắt.

Ơi, cái ao làng thân yêu gắn bó với tôi như làn khói bếp chiều toả vờn mái rạ, như khóm khoai nước bên hàng rào râm bụt, như tiếng lợn ỉ eo cậy chuồng, rịt mũi vòi ăn. Cái ao làng chứa chan tình quê mà những ngày thơ ấu tôi từng nằm võng với mẹ, mẹ ôm tôi vào lòng, chầm bập vỗ về, rót vào tâm hồn trong trắng, thơ ngây của tôi những lời ru nồng nàn, thiết tha, mộc mạc

Con cò mày đi ăn đêm

Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao...

Theo Vũ Duy Huân

CẬU BÉ DŨNG CẢM

Một cậu bé mười tuổi rất hiếu động và nghịch ngợm. Một hôm cha cậu được người ta tặng cho một chiếc rìu. Vô cùng thích thú với chiếc rìu sáng loáng, cậu bé liền nảy ra một ý nghĩ: “Hay là mình thử chặt cây anh đào này đi, coi thử chiếc rìu này có bén không…”

Nghĩ vậy cậu bé cầm chiếc rìu và bắt đầu chặt nhánh đầu tiên. Nhánh cây đứt ra nhẹ nhàng. Cậu bé thích thú chặt tiếp nhánh thứ hai... rồi nhánh thứ ba... Chỉ trong thoáng chốc, cây anh đào đang ra quả đã bị đốn hạ hoàn toàn.

Người cha trở về nhà phát hiện ra sự việc, đã rất tức giận. Vì đây là cây anh đào mà ông vô cùng yêu quý.

Ông giận dữ la lớn:

– Ai đã chặt cây anh đào?

Trước sự tức giận thể hiện rõ trên gương mặt người cha, cậu bé run lên vì sợ. Cậu ngước lên nhìn khuôn mặt của cha mình, ngay lúc này chỉ thấy sự nghiêm nghị và phẫn nộ ở trên đó, hoàn toàn không thấy sự dịu dàng như mọi khi. Cậu rụt rè nói:

– Thưa cha, chính con đã chặt nó. Con xin lỗi cha.

Người cha thấy con đang run lên vì sợ hãi nên dịu giọng nói:

– Nếu con đã sợ hãi như vậy, tại sao con không chối?

Cậu bé ngẩng mặt lên và nói:

– Thưa cha, con đã phạm lỗi rồi mà còn che giấu lỗi của mình nữa là rất hèn hạ. Con không thể nói dối cha được.

Nghe câu nói đầy bất ngờ của cậu con trai, người cha ngạc nhiên đến sững sờ. Ông không thể nghĩ một đứa trẻ khi thấy cha mình tức giận như vậy lại không hề tìm cách chối tội mà vẫn dũng cảm thừa nhận sai lầm của mình và còn khẳng định “Con không thể nói dối cha được”.

Sau đó, ông đã ngồi xuống bên cạnh cậu con trai của mình, ôm cậu vào lòng rồi nói:

- Sự trung thực của con đáng giá gấp ngàn lần cây anh đào đó con ạ.

(Phỏng theo Vạn điều hay)

Cậu bé trong câu chuyện chính là vị tổng thống đầu tiên của Hợp chúng quốc Hoa Kì – Tổng thống Gioóc-giơ Oa-sinh-tơn (1732 – 1799).