Bộ 5 đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 10 Chân trời sáng tạo (2023-2024) có đáp án - Đề 2

I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)                                                       

Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:

ĐÂY MÙA THU TỚI

(1) Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang,

Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng;

Đây mùa thu tới - mùa thu tới

Với áo mơ phai dệt lá vàng.

(2) Hơn một loài hoa đã rụng cành

Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh;

Những luồng run rẩy rung rinh lá...

Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh.

(3) Thỉnh thoảng nàng trăng tự ngẩn ngơ...

Non xa khởi sự nhạt sương mờ...

Đã nghe rét mướt luồn trong gió...

Đã vắng người sang những chuyến đò...

[…]

                                               (Trích Đây mùa thu tới(*) - Xuân Diệu(**)

Chú thích:

(*) Đây mùa thu tới được in trong tập Thơ thơ xuất bản năm 1938, là một trong những bài thơ mang đậm hồn thơ và phong cách sáng tác của Xuân Diệu. “Đây mùa thu tới” được sáng tác khi nhà thơ nhìn hàng liễu bên hồ gần nhà, mềm mại như mái tóc dài của người thiếu nữ. Đồng thời, nó như những giọt nước mắt chảy dài mang vẻ đẹp mơ màng, buồn man mác nhưng cũng không kém phần lãng mạn của ngày thu.

(**) Ngô Xuân Diệu (1916-1985) quê ở làng Trảo Nha, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh nhưng sinh tại quê mẹ Gò Bồi, thôn Tùng Giản, xã Phước Hòa, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định.  Xuân Diệu sống ở Tuy Phước đến năm 11 tuổi thì ông vào Nam học ở Quy Nhơn.

   Xuân Diệu được mệnh danh là nhà thơ “mới nhất trong các nhà thơ mới” (Hoài Thanh). Ông đã đem đến cho thơ ca đương thời một sức sống mới, một nguồn cảm hứng mới, thể hiện một quan niệm sống mới mẻ, cùng với những cách tân nghệ thuật đầy sáng tạo. Ông là nhà thơ của mùa xuân, của tình yêu và tuổi trẻ với một giọng thơ sôi nổi, đắm say, yêu đời thắm thiết.

    Xuân Diệu là cây bút có sức sáng tạo mãnh liệt, dồi dào, bền bỉ, có đóng góp to lớn trên nhiều lĩnh vực của văn học Việt Nam hiện đại. Ông xứng đáng với danh hiệu một nhà thơ lớn, một nghệ sĩ lớn, một nhà văn hóa lớn.

Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Phương thức biểu đạt chính trong đoạn thơ trên là ?

Chủ thể trữ tình trong đoạn thơ xuất hiện ở dạng nào ?

Chỉ ra biện pháp tư từ được sử dụng trong câu thơ: Thỉnh thoảng nàng trăng tự ngẩn ngơ... ?

Xét theo vị trí, hãy chỉ ra cách gieo vần trong hai câu thơ sau:

Đã nghe rét mướt luồn trong gió...

Đã vắng người sang những chuyến đò...

Từ luồn trong câu: Đã nghe rét mướt luồn trong gió... thuộc từ loại gì?

Anh /chị hiểu ý nghĩa của từ “rũa” trong câu thơ

Hơn một loài hoa đã rụng cành

Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh

Nêu tác dụng của việc sử dụng từ láy trong câu thơ sau:

Những luồng run rẩy rung rinh lá...

Qua các đoạn thơ, bức tranh mùa thu hiện lên với những hình ảnh nào? Tác dụng của chúng.

Cảm nhận của em về tâm trạng, tình cảm của nhà thơ Xuân Diệu qua đoạn thơ trên được trích trong bài thơ “Đây mùa thu tới”?

II. VIẾT (4,0 điểm)                                                       

Anh/chị viết một văn bản nghị luận phân tích, đánh giá về chủ đề và một số nét đặc sắc về nghệ thuật của đoạn thơ được trích trong bài thơ “Đây mùa thu tới” – Xuân Diệu (Ngữ liệu đọc hiểu).