Bộ 22 đề kiểm tra giữa học kì 1 Văn 10 Kết nối tri thức cấu trúc mới có đáp án - Đề 3
11 câu hỏi
Phương thức biểu đạt chính của bài thơ trên là gì?
Biểu cảm
Nghị luận
Tự sự
Miêu tả
A. Biểu cảm
Từ “lả lả” trong câu thơ “Lả lả cành hoang nắng trở chiều” thuộc từ loại nào?
Danh từ
Động từ
Trạng từ
Tính từ
D. Tính từ
Những hình ảnh nào gợi lên vẻ đẹp thơ mộng của “con đường”?
Đầy hoa cỏ, cành cây, nắng lá
Đầy hoa cỏ, những cánh bướm xinh
Đầy hoa cỏ, bầu trời xanh
Con đường nhỏ, nắng lá ngập tràn
A. Đầy hoa cỏ, cành cây, nắng lá
Ý nào sau đây thể hiện đúng tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ?
Buồn mênh mông
Buồn nhè nhẹ, xa vắng
Tình cảm trong sáng
Lưu luyến, tiếc nuối
C. Tình cảm trong sáng
Từ “duyên” trong nhan đề được hiểu như thế nào?
Có duyên, thơ mộng
Duyên tình đôi lứa
Duyên trời định
Thơ mộng, hữu tình, hữu ý
D. Thơ mộng, hữu tình, hữu ý
Khổ thơ đầu có sử dụng biện pháp tu từ nào?
Ẩn dụ
Hoán dụ
So sánh
Nhân hóa
A. Ẩn dụ
Ý nào dưới đây khái quát được nội dung chính của văn bản?
Bức tranh mùa thu đầy thơ mộng
Kí ức tuổi thơ tươi đẹp gắn với con đường đi học
Kí ức về những ngày đầu của mối tình đầu
Vẻ đẹp chiều thu và duyên tình trong sáng thuở ban đầu
D. Vẻ đẹp chiều thu và duyên tình trong sáng thuở ban đầu
Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ “Lòng anh thôi đã cưới lòng em”?
Làm nổi bật sự lãng mạn của tác giả
Tăng cảm xúc cho cả bài thơ
Cách nói tế nhị của tác giả
Khẳng định sự táo bạo, quyết liệt của tác giả
A. Làm nổi bật sự lãng mạn của tác giả
Nhận xét về sự thay đổi sắc thái khác nhau của bức tranh thiên nhiên được thể hiện qua các khổ thơ.
HS nêu nhận xét của mình về sự thay đổi sắc thái của bức tranh thiên nhiên được thể hiện qua các khổ thơ.
Gợi ý:
- Không gian là buổi “chiều mộng” - lãng mạn, êm ái hòa vào đó “thơ trên nhánh duyên” gợi nên khung cảnh trữ tình → hài hòa, tuyệt đẹp.
- Cảnh nắng chiều ở khổ 2 mang nét mạnh mẽ hơn cảnh nắng ở khổ 1 → Có một sự rung động đến từ trái tim. Trên con đường đó, mọi rung động nhỏ nhất của cảm xúc bị phát hiện, bất kể người ta có cố gắng giấu chúng bằng cách nào đi nữa.
- Chiều thu tàn, không gian mở rộng, bắt đầu trở nên gấp gáp hơn. Trời trở nên lạnh hơn → Xao xuyến, bâng khuâng, có chút lo lắng trước sự giá lạnh, cô đơn.
- Sự êm ả của mùa thu, tĩnh lặng như chẳng có gì đặc biệt → Hòa hợp tự nhiên, cảm nhận về hạnh phúc với mức độ cao nhất.
Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 8 – 10 dòng) nêu cảm nhận của anh/chị về cái duyên được gợi trong bài thơ.
- HS trình bày suy nghĩ của anh/chị về cái duyên được gợi trong đoạn thơ
+ Đảm bảo yêu cầu hình thức.
+ Đảm bảo yêu cầu nội dung.
Ví dụ: hình ảnh của mối tình duyên đôi lứa. Hình ảnh “nhánh duyên” là một hình ảnh thơ độc đáo. Nhánh duyên gợi một mối tình mỏng manh của tác giả. Từ đó tác giả thổ lộ về mối tình duyên ngắn ngủi, mong manh và bé nhỏ của mình với người mình yêu,…
Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày cảm nhận về tâm hồn của Từ Thức và nêu ý kiến về hành động từ quan của nhân vật này.
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Tâm hồn của Từ Thức và hành động từ quan của nhân vật này.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Dưới đây là một vài gợi ý cần hướng tới:
- Việc Từ Thức đề thơ vịnh cảnh ở nhiều nơi cho thấy chàng là một người có tâm hồn tự do, phóng khoáng, yêu thiên nhiên, yêu thích sự tự do và bay nhảy, thích những thú vui của một thi nhân xưa: ngắm cảnh, uống rượu, ngâm thơ.
- Hành động từ quan của Từ Thức mang ý nghĩa tích cực bởi vì việc làm này của chàng thể hiện được phẩm chất không màng danh lợi và không chịu bó mình trong vòng danh lợi chật hẹp của chàng.
- Chàng từ chức để được tự do, cho thấy chàng là một người có tâm hồn tự do, phóng khoáng, yêu thiên nhiên,yêu thích sự tự do và bay nhảy, thích những thú vui của một thi nhân xưa: ngắm cảnh, uống rượu, ngâm thơ.
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
e. Sáng tạo
- Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.
THƠ DUYÊN
Chiều mộng hoà thơ trên nhánh duyên,
Cây me ríu rít cặp chim chuyền.
Đổ trời xanh ngọc qua muôn lá,
Thu đến - nơi nơi động tiếng huyền.
Con đường nhỏ nhỏ gió xiêu xiêu,
Lả lả cành hoang nắng trở chiều.
Buổi ấy lòng ta nghe ý bạn,
Lần đầu rung động nỗi thương yêu.
Em bước điềm nhiên không vướng chân,
Anh đi lững đững chẳng theo gần.
Vô tâm - nhưng giữa bài thơ dịu,
Anh với em như một cặp vần.
Mây biếc về đâu bay gấp gấp,
Con cò trên ruộng cánh phân vân.
Chim nghe trời rộng giang thêm cánh,
Hoa lạnh chiều thưa sương xuống dần.
Ai hay tuy lặng bước thu êm,
Tuy chẳng băng nhân gạ tỏ niềm.
Trông thấy chiều hôm ngơ ngẩn vậy,
Lòng anh thôi đã cưới lòng em.
(Xuân Diệu)
Đọc truyện ngắn:
Trong năm Quang Thái đời nhà Trần, người ở Hóa Châu tên là Từ Thức, vì có phụ ấm được bổ làm tri huyện Tiên Du. Bên cạnh huyện có một tòa chùa danh tiếng, trong chùa trồng một cây mẫu đơn, đến kì hoa nở thì người các nơi đến xem đông rộn rịp, thành một đám hội xem hoa tưng bừng lắm. Tháng Hai năm Bính Tý (niên hiệu Quang Thái thứ chín (1396) đời nhà Trần), người ta thấy có cô con gái, tuổi độ mười sáu, phấn son điểm phớt, nhan sắc xinh đẹp tuyệt vời, đến hội ấy xem hoa. Cô gái vin một cành hoa, không may cành giòn mà gãy khấc, bị người coi hoa bắt giữ lại, ngày đã sắp tối vẫn không ai đến nhận. Từ Thức cũng có mặt ở đám hội, thấy vậy động lòng thương, nhân cởi tấm áo cừu gấm trắng, đưa vào tăng phòng để chuộc lỗi cho người con gái ấy. Mọi người đều khen quan huyện là một người hiền đức.
Song Từ Thức vốn tính hay rượu, thích đàn, ham thơ, mến cảnh, việc sổ sách bỏ ùn cả lại thường bị quan trên quở trách rằng:
- Thân phụ thầy làm đến đại thần mà thầy không làm nổi một chức tri huyện hay sao!
Từ than rằng:
- Ta không thể vì số lương năm đấu gạo đỏ mà buộc mình trong áng lợi danh. Âu là một mái chèo về, nước biếc non xanh vốn chẳng phụ gì ta đâu vậy.
Bèn cởi trả ấn tín, bỏ quan mà về. Vốn yêu cảnh hang động ở huyện Tống Sơn, nhân làm nhà tại đấy để ở. Thường dùng một thằng nhỏ đem một bầu rượu, một cây đàn đi theo, mình thì mang mấy quyển thơ của Đào Uyên Minh, hễ gặp chỗ nào thích ý thì hí hửng ngả rượu ra uống. Phàm những nơi nước tú non kì như núi Chích Trợ, động Lục Vân, sông Lãi, cửa Nga, không đâu không từng có những thơ đề vịnh.
(Trích “Chuyện Từ Thức lấy vợ tiên”, Truyền kì mạn lục,
Nguyễn Dữ, NXB Hội Nhà văn, 2018, tr.112-113)
