Bộ 10 đề thi cuối kỳ 2 Văn 10 Chân trời sáng tạo cấu trúc mới có đáp án - Đề 1

Ngôi kể: ngôi thứ ba

Những chi tiết trong đoạn trích miêu tả suy nghĩ của Tâm khi “ngắm nghía các nét mặt xinh xẻo, những con mắt ngây thơ” của các em cô trong bữa cơm: cô thấy lòng đầm ấm và tự kiêu, lòng người chị chịu khó nhọc để kiếm tiền nuôi các em ăn học

Câu văn: Những thứ hàng nho nhỏ, khác nhau và xinh xắn: cuộn chỉ, bao kim, hộp bút, cúc áo, giấy lơ, một trăm thứ lặt vặt qua lại trên ngón tay nhỏ bé của thiếu nữ, vừa quý báu lại vừa ít ỏi.

- Câu văn sử dụng phép liệt kê: liệt kê ra những thứ hàng hóa và tính chất của nó.

- Hiệu quả:

+ Chỉ ra đầy đủ những thứ hàng hóa nhỏ bé, xinh xắn trong gánh hàng của cô hàng xén để làm nổi bật sự ít ỏi của hàng hóa.

+ Thể hiện sự trân trọng, nâng niu của chủ nhân đối với những thứ hàng “quý báu” của mình.

+ Làm cho câu văn giàu nhạc điệu, sinh động, hấp dẫn.

Các câu văn giúp ta hiểu hoàn cảnh của nhân vật Tâm:

- Gia đình Tâm xưa kia khá giả sung túc, Tâm là con gái lớn, được đi học đầy đủ về nhà còn được ông tú kèm riêng.

- Hiện tại, Tâm gia cảnh khó khăn sa sút nên Tâm đã phải nghỉ học, đi chợ bán hàng xén nuôi cả gia đình và các em ăn học.

 Hoàn cảnh của Tâm thật đáng thương.

- Đoạn trích đã thể hiện biệt tài trong việc miêu tả tâm lí nhân vật của Thạch Lam.

- Nhà văn chú ý khai thác những cảm xúc tinh tế, len lỏi trong tâm hồn nhân vật Tâm; lắng nghe những rung động sâu thẳm bên trong của nhân vật. Từ đó đã làm nổi bật được vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật.

- Nhờ sự tài tình trong việc miêu tả tâm lí nhân vật nên truyện của Thạch Lam có sức hút riêng.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Giải thích khái niệm:

+ Lòng nhân ái là tình thương yêu, sự cảm thông và sẵn lòng giúp đỡ người khác.

+ Đây là phẩm chất đạo đức cao đẹp, thể hiện nhân cách con người.

- Ý nghĩa của lòng nhân ái:

+ Giúp xoa dịu nỗi đau, mang lại niềm tin và hy vọng cho người yếu thế.

+ Góp phần xây dựng xã hội văn minh, giàu tình thương.

+ Người sống nhân ái sẽ được yêu mến, tôn trọng và có cuộc sống ý nghĩa hơn.

- Biểu hiện trong xã hội hiện nay:

+ Các hoạt động thiện nguyện, cứu trợ thiên tai, giúp đỡ người nghèo.

+ Tấm gương người trẻ sẵn sàng cống hiến cho cộng đồng (mùa hè xanh, hiến máu,…).

- Phê phán:

+ Một số người vô cảm, ích kỷ, thờ ơ với nỗi đau của người khác.

+ Hành vi trục lợi trên lòng tốt của người khác cần lên án.

- Bài học nhận thức và hành động:

+ Mỗi người cần rèn luyện lòng nhân ái, bắt đầu từ việc nhỏ nhất như chia sẻ, giúp đỡ người xung quanh.

+ Biết sống vì cộng đồng và lan tỏa tình yêu thương trong xã hội.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

-Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. 

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Vẻ đẹp nhân vật Tâm.

c Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, nhân vật Tâm.

2. Thân bài

* Cảm nhận về nhân vật Tâm trong đoạn trích.

- Hoàn cảnh gia đình: Gia đình Tâm xưa kia sung túc, cô được đi học nhưng nay sa sút nên cô phải nghỉ học, đi chợ bán hàng xén nuôi cả gia đình và các em ăn học.

- Vẻ đẹp ngoại hình: Tâm là cô gái xinh đẹp “Tâm biết mình xinh nhất chợ. Bọn con trai thường hay quanh quẩn chỗ cô ngồi và buông lời chòng ghẹo...”

* Phẩm chất của nhân vật:

+ Vì hoàn cảnh gia đình sa sút nên Tâm phải nghỉ học đi bán hàng xén. Cô chăm chỉ, tảo tần buôn bán để gánh vác lo toan cho gia đình no ấm, hạnh phúc...

+ Tâm là một người chị giàu tình yêu thương đối với các em, hiếu thảo với cha mẹ và cô sẵn sàng quên đi hạnh phúc cá nhân để cuộc sống của cả gia đình no ấm, vui vẻ, hạnh phúc. Cô hi vọng các em cô học hành thành công sẽ đem lại hạnh phúc, danh tiếng cho gia đình và cô.

 Tâm hiện lên là một cô gái hiền lành, chăm chỉ, đảm đang, nhân hậu, giàu đức hi sinh và có trách nhiệm với gia đình. Vẻ đẹp phẩm chất của Tâm chính là vẻ đẹp của người phụ nữ trong xã hội xưa và nay. Qua đoạn trích cũng như toàn tác phẩm, tác giả vừa thể hiện đồng cảm, thương yêu vừa trân trọng ngợi ca phẩm chất tốt đẹp của con người. Tấm lòng nhân đạo, nhân văn sâu sắc.

- Đánh giá nghệ thuật: cốt truyện đơn tuyến, ngôi kể thứ ba khách quan, nghệ thuật khắc họa hình tượng nhân vật đặc sắc …

3. Kết bài

- Khái quát về nhân vật Tâm.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.           

-Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.