Bộ 10 đề thi cuối kỳ 2 Văn 10 Cánh diều cấu trúc mới có đáp án - Đề 5

Vấn đề nghị luận của VB: Sự bền bỉ là yếu tố quyết định để thành công.

Theo nhà tâm lý học Angela Lee Duckworth bền bỉ là: “Bền bỉ là sự đam mê, tính kiên trì cho những mục tiêu dài hạn. Bền bỉ là có khả năng chịu đựng khó khăn. Bền bỉ là tập trung vào tương lai của mình một cách liên tục, không phải tính theo tuần, theo tháng mà là năm. Bền bỉ là làm việc thật chăm chỉ để biến tương lai thành hiện thực. Bền bỉ là việc sống một cuộc đời như thể nó là một cuộc chạy marathon, chứ không phải là một cuộc đua nước rút”.

Thái độ của tác giả:

- Khẳng định sự bền bỉ, kiên trì làm cho con người trở nên bản lĩnh hơn, không sợ hãi hay lùi bước trước những khó khăn có thể xảy đến trong cuộc sống.

- Con đường dẫn tới ước mơ vô cùng khó khăn, không phải lúc nào cũng dễ dàng nhưng với những người kiên trì, bền bỉ thì ước mơ sẽ giúp định hướng tương lai một cách tốt đẹp nhất.

Học sinh có thể đồng tình hoặc không đồng tình. Tuy nhiên cần có sự lí giải hợp lí. Có thể theo hướng:

- Đồng tình.

- Bởi vì:

+ Bất kì ai sinh ra trên đời cũng chỉ là một người bình thường, không có ai sinh ra đã thành công hay đứng đầu trên thế giới.

+ Tất cả những điều làm nên sự thành công đó chính là nhờ sự cố gắng, ý chí kiên cường của bản thân mỗi người.

- Nội dung: trình bày được bài học/thông điệp cá nhân rút ra từ văn bản và bàn luận ngắn gọn về thông điệp đó.

- Bài học/Thông điệp: Tầm quan trọng của sự bền bỉ, lòng kiên trì với mỗi người trong cuộc sống,…

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Giải thích khái niệm:

+ Kỷ luật là sự tuân thủ những nguyên tắc, quy định đặt ra trong học tập, làm việc và sinh hoạt.

+ Cũng có thể hiểu là ý thức tự giác, rèn luyện bản thân trong khuôn khổ nhất định.

- Vai trò của kỷ luật:

+ Giúp con người sống có trách nhiệm, đúng mực và hiệu quả.

+ Là nền tảng để phát triển bản thân: kiên trì, đúng giờ, kiểm soát hành vi.

+ Góp phần giữ gìn trật tự, kỷ cương trong tập thể, xã hội.

+ Là yếu tố quan trọng trong thành công cá nhân và sự phát triển cộng đồng.

- Dẫn chứng:

+ Học sinh có kỷ luật sẽ học tập tốt, đạt kết quả cao.

+ Người lao động tuân thủ kỷ luật sẽ tạo được niềm tin và tiến bộ trong công việc.

- Phản đề: Thiếu kỷ luật dễ dẫn đến lười biếng, hỗn loạn, thất bại trong học tập và cuộc sống.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

-Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. 

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Tình cảm của chàng trai đối với quê hương trong bài thơ Chân quê.

c Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Giới thiệu ngắn về nhà thơ Nguyễn Bính – một gương mặt tiêu biểu của phong trào Thơ mới, nổi bật với phong cách mộc mạc, dân gian, thấm đẫm hồn quê.

- Giới thiệu bài thơ "Chân quê" – bài thơ thể hiện nỗi niềm yêu thương, trân trọng vẻ đẹp quê mùa, mộc mạc.

- Nêu vấn đề nghị luận: Tình cảm đối với quê hương của chàng trai được thể hiện sâu sắc, chân thành và đầy tinh tế qua hình ảnh người con gái và nỗi tiếc nuối trước sự đổi thay.

2. Thân bài

- Khái quát nội dung bài thơ

+ Chàng trai kể lại cảm xúc khi người con gái quê lên tỉnh rồi trở về trong dáng vẻ khác biệt: hiện đại, thành thị, lạ lẫm.

+ Qua đó, bộc lộ tâm trạng: ngỡ ngàng, tiếc nuối, lo lắng và thiết tha giữ gìn nét đẹp quê mùa của người con gái và cũng là của quê hương.

- Tình cảm với quê hương thể hiện qua sự yêu quý vẻ đẹp chân quê

+ Hình ảnh so sánh:

→ “Nào đâu cái yếm lụa sồi... cái quần nái đen?” → cho thấy sự nuối tiếc, trân trọng cái giản dị, mộc mạc.

→ “Cái khăn mỏ quạ, cái áo tứ thân” là biểu tượng của văn hóa làng quê Bắc Bộ truyền thống.

+ Tình cảm ấy được thể hiện đầy dịu dàng, không trách móc, mà chỉ là lời van xin nhẹ nhàng, đầy tha thiết:

→ “Van em! Em hãy giữ nguyên quê mùa...”

+ Yêu quê hương không chỉ là yêu cảnh vật mà còn là yêu con người, yêu những giá trị văn hóa dân gian bình dị.

- Tình cảm với quê hương thể hiện qua sự lo lắng trước sự đổi thay

+ Sự thay đổi trong trang phục người con gái là biểu tượng cho sự mai một bản sắc quê hương khi tiếp xúc với văn minh đô thị.

+ Câu thơ kết:

→ “Hôm qua em đi tỉnh về, / Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều” → vừa là lời nhận xét, vừa là nỗi buồn tiếc nuối.

→ “Hương đồng gió nội” là hình ảnh thơ mộng của làng quê, giờ đây đã phai nhạt → nỗi lo của chàng trai cũng là nỗi lo chung cho sự mất dần bản sắc truyền thống.

- Giọng điệu và ngôn ngữ góp phần thể hiện tình cảm chân thành

+ Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, đậm chất dân gian → phù hợp với chủ đề quê hương.

+ Giọng điệu tâm tình, gần gũi như lời thủ thỉ của một người con quê hương yêu tha thiết mái làng, nếp sống.

+ Câu thơ sáu tám truyền thống, nhịp nhàng, nhẹ nhàng càng làm nổi bật chất “chân quê” trong tâm hồn người viết.

3. Kết bài

- Khẳng định: Qua bài thơ "Chân quê", chàng trai thể hiện một tình cảm sâu nặng, chân thành với quê hương – yêu vẻ đẹp truyền thống, lo lắng trước sự đổi thay, và tha thiết giữ gìn hồn quê.

- Liên hệ: Bài thơ là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay biết trân trọng và giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương trong thời đại đổi thay.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.           

-Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.