Bộ 10 đề thi cuối kì 1 Ngữ Văn 10 Chân trời sáng tạo có đáp án - Đề 2
11 câu hỏi
PHƯƠNG ẤY
Đêm trong suốt áp ngực vào phương ấy
Gặp lại mùi cỏ cháy suốt thời trai
Ngôi sao rơi trên dãy kẽm gai dài
Cái vùng đất không tiếng gà cất gáy
Bao hăng nồng cỏ cháy rát hoàng hôn.
Là cái phương sao quá bồn chồn
Đón thư mẹ qua bảy vòng lửa khói
Vết thương đỏ, viên đạn thì sáng chói
Chiếc lá xanh kì lạ trút trong đời.
Tiếng mùa mưa hồn hậu đến bên tôi
Tiếng thương nhớ không lời trên tóc mẹ
Tiếng Tổ quốc trên môi khi đạn xé
Tiếng cuối cùng khi khẩu súng nắm trên tay.
Chỗ Hiến nằm - giờ trời trắng heo may
Chỗ Thi ngủ - bình minh rơi tím đất
Mặt trận xưa, đồng trưa đưa cỏ mật
Ơi chiến hào tha thiết tuổi hai mươi.
Cái chiến hào tha thiết ở trong tôi
Xanh thăm thẳm lưng đèo giao thừa tới
Người con gái cõng mình qua đạn xối
Tình yêu thầm, kín lại lối giao liên.
Là cái phương chưa rõ cả mặt em
Chưa khóc kịp bao bạn bè nhắm mắt
Là cái phương nấm mộ người giữ đất
Chớp bên đường như một ánh sao nâu.
Phương ấy dài ngút ngút Cà Mau
Nơi trắng sóng, lá rừng xanh ngắt ngắt
Ôi phương ấy ở đâu tôi cũng gặp
Hát vô bờ chữ Đất, lá cây ơi!
Phương ấy còn ở mãi trong tôi
Ngỡ nâng lấy tay mình, ngỡ như người biết nói
Phương ấy ơi! Suốt đời như dấu hỏi
Trên hai vai tuổi trẻ - trước chân trời.
(Hoàng Nhuận Cầm, NXB Hội nhà văn, 2007)
Dòng nào dưới đây nêu đúng đặc điểm hình thức chính của bài thơ?
Thơ tự do, chia khổ không đều, gieo vần liền
Thơ tự do, mỗi khổ 4 dòng, gieo vần, số tiếng trong dòng thơ linh hoạt
Thơ hỗn hợp, dòng, khổ dài ngắn khác nhau
Thơ tự do, các khổ dài, không có vần
B. Thơ tự do, mỗi khổ 4 dòng, gieo vần, số tiếng trong dòng thơ linh hoạt
Đề tài của bài thơ trên là gì?
Người lính
Nỗi nhớ bạn bè
Chiến tranh và kí ức
Hậu chiến
A. Người lính
Đối tượng trữ tình trong bài thơ là ai?
Đồng đội cùng đơn vị
Phương ấy – nhà thơ từng chiến đấu
Cô giao liên
Nơi đồng đội nằm lại
B. Phương ấy – nhà thơ từng chiến đấu
Việc sử dụng lặp lại các cụm từ “Là cái phương”, “phương ấy” có ý nghĩa như thế nào trong bài thơ?
Lặp lại nhiều lần như điệp khúc khẳng định phương ấy là nỗi nhớ da diết, là dòng cảm xúc mãnh liệt trong tâm hồn nhà thơ
Lặp lại nhiều lần như điệp khúc khẳng định nỗi nhớ của nhà thơ đang hướng về phương ấy
Lặp lại nhiều lần như điệp khúc khẳng định phương ấy có đồng đội của nhà thơ đang chờ
Lặp lại nhiều lần như điệp khúc khẳng định phương ấy là nơi chứa những kỉ niệm không thể phai mờ
A. Lặp lại nhiều lần như điệp khúc khẳng định phương ấy là nỗi nhớ da diết, là dòng cảm xúc mãnh liệt trong tâm hồn nhà thơ
Trong kí ức nhà thơ, phương ấy đã gợi nhớ những điều gì?
Tình yêu với cô gái giao liên khi bị thương
Sự hủy diệt của bom đạn, chờ thư mẹ, nhớ mẹ, nơi mất đồng đội, nơi mình bị thương, nơi mình gánh trách nhiệm với đất nước
Sự hủy diệt của bom đạn, chờ thư mẹ, nhớ mẹ, nơi mất đồng đội
Sự hủy diệt của bom đạn, chờ thư mẹ, nhớ mẹ, nơi mất đồng đội, nơi mình bị thương, xác định sẽ hi sinh
B. Sự hủy diệt của bom đạn, chờ thư mẹ, nhớ mẹ, nơi mất đồng đội, nơi mình bị thương, nơi mình gánh trách nhiệm với đất nước
Tình yêu người lính dành cho mẹ được thể hiện đặc biệt như thế nào trong hai dòng thơ sau?
Tiếng mùa mưa hồn hậu đến bên tôi
Tiếng thương nhớ không lời trên tóc mẹ
Nỗi thương nhớ mẹ trở thành âm thanh hòa trong tiếng mưa
Nỗi thương nhớ mẹ trở thành hình ảnh đọng lại nơi mái tóc mẹ
Mái tóc gợi dòng chảy thời gian và tuổi tác của mẹ
Tất cả đáp án trên
D. Tất cả đáp án trên
Nhà thơ nói về sự hi sinh của đồng đội mình bằng cách nào, điều đó có ý nghĩa như thế nào?
Là nấm mộ người giữ đất – hóa thân vào đất mẹ thành linh hồn bất tử
Là đang nằm, ngủ, giữ đất, nhắm mắt – đồng đội bất tử, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc
Là đang ngủ – nghỉ ngơi bình yên nơi đất mẹ
Là đang nằm – tuổi hai mươi vĩnh viễn với thời gian
B. Là đang nằm, ngủ, giữ đất, nhắm mắt – đồng đội bất tử, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc
Điều gì đã đọng lại trong tâm hồn nhân vật trữ tình để làm nên yếu tố mở cho bài thơ?
Phương ấy là người bạn luôn cất lên tiếng nói trong tâm hồn nhà thơ
Mãi nhớ về phương ấy và trách nhiệm của tuổi 20 đối với đất nước
Suốt đời nhà thơ không thể quên nổi phương ấy
Người lính sẽ làm gì trước chân trời mới khi chiến tranh kết thúc
B. Mãi nhớ về phương ấy và trách nhiệm của tuổi 20 đối với đất nước
Anh/chị hãy phân tích hiện thực được phản ánh và vẻ đẹp tâm hồn của người lính trẻ trong khổ thơ sau:
Cái chiến hào tha thiết ở trong tôi
Xanh thăm thẳm lưng đèo giao thừa tới
Người con gái cõng mình qua đạn xối
Tình yêu thầm, kín lại lối giao liên.
Hiện thực chiến tranh khốc liệt: Hình ảnh chiến hào, đạn xối; Người con gái cõng – khi bị thương
- Tình cảm thầm kín với cô giao liên khiến chiến hào trở nên tha thiết, khiến màu xanh lưng đèo thăm thẳm hơn.
=> Thể hiện đồng thời chiến tranh và tình cảm thiêng liêng, rung động trong tâm hồn người lính trẻ làm dịu đi sự ác liệt của chiến tranh, tiếp thêm tinh thần nơi chiến trường.
- Khổ thơ thể hiện tinh tế vẻ đẹp lãng mạn trong tâm hồn người lính dũng cảm, nhạy cảm, lạc quan,…
Bài thơ trên cho anh/chị nhận thức gì về hiện thực chiến tranh, về lẽ sống của những người lính trẻ trong kháng chiến chống Mỹ? Anh/chị hãy nêu hai câu thơ nói về trách nhiệm của những người lính thời chống Mỹ đối với Tổ quốc.
- HS trả lời theo nhận thức cá nhân, chú ý bám sát hiện thực được phản ánh qua hình ảnh, từ ngữ của văn bản thơ. Gợi ý:
+ Hiện thực chiến tranh vô cùng khốc liệt: đời sống vật chất, tinh thần của người lính đều diễn ra dưới mưa bom, bão đạn; liên tục phải đối mặt với thương vong, có lúc không kịp khóc thương, tiễn biệt đồng đội.
+ Lẽ sống: người lính chiến đấu quả cảm, giàu tình cảm, lạc quan; khi đối mặt với hiểm nguy là khi tình yêu Tổ quốc dâng lên mãnh liệt nhất, người lính luôn nghĩ về trách nhiệm của mình đối với Tổ quốc.
- HS nêu hai câu thơ nói về trách nhiệm của những người lính thời chống Mỹ đối với Tổ quốc. Ví dụ:
+ Chúng tôi đi không tiếc cuộc đời mình
Nhưng tuổi hai mươi làm sao không tiếc
Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc. (Thanh Thảo)
+ Cả thế hệ dàn hàng gánh đất nước trên vai. (Bằng Việt)
+ Ta đi hôm nay đã không là sớm
Đất nước hành quân mấy chục năm rồi
Ta đến hôm nay cũng không là muộn
Đất nước còn đánh giặc chưa thôi. (Phạm Tiến Duật)
Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ về cách nhìn nhận đánh giá con người trong xã hội hiện nay.
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Cách nhìn nhận đánh giá con người trong xã hội hiện nay.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Dưới đây là một vài gợi ý cần hướng tới:
- Giới thiệu vấn đề nghị luận: cách nhìn nhận đánh giá con người trong xã hội hiện nay.
- Giải thích:
+ Cách nhìn nhận, đánh giá người khác là việc chỉ dựa vào ngoại hình hoặc một lời nói, một hành động của người khác để nhận xét họ.
+ Ngày nay, khi xã hội phát triển nhanh chóng thì con người dường như có ít thời gian dành cho nhau hơn. Từ đó dẫn đến tình trạng phán xét, nhìn nhận và đánh giá người khác một cách nóng vội, chưa chính xác.
- Biểu hiện của người phán xét người khác một cách dễ dàng:
+ Dựa vào một hành động, một lời nói mà chưa rõ nguyên nhân, đầu đuôi câu chuyện đã đưa ra ý kiến, quan điểm của mình trước con người, sự việc đó.
+ Có cái nhìn phiến diện, một chiều, không đủ tinh tế khi phán xét người khác.
- Hậu quả của việc phán xét người khác một cách dễ dàng:
+ Việc phán xét người khác một cách dễ dàng dễ gây tổn thương cho người bị phán xét, từ đó làm ảnh hưởng trực tiếp đến bản thân họ cũng như mối quan hệ giữa mình và người đó.
+ Việc đánh giá người khác một cách dễ dàng không thể hiện phong cách hay tầm hiểu biết mà nó chứng tỏ rằng người đánh giá người khác một cách dễ dàng là người nông cạn, thiếu hiểu biết, thiếu tinh tế.
+ Việc phán xét người khác thường mang tính tiêu cực, có tác động đến cuộc sống của họ.
- Dẫn chứng: HS tự lấy dẫn chứng về hậu quả của việc phán xét người khác một cách dễ dàng.
- Phản đề: vẫn còn có nhiều người sống tôn trọng người khác, biết lắng nghe quan điểm của họ và không phán xét ai qua một lời nói hay một hành động. Họ là những người biết nhìn nhận vấn đề một cách đa chiều, có tư duy, chiều sâu… những người này đáng được học tập.
- Khái quát lại vấn đề nghị luận, rút ra bài học và liên hệ bản thân.
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ, sáng tạo.
