11 bài tập NLXH ôn thi vào 10 Chủ đề: Những vấn đề xã hội khác có lời giải
Đề thi

11 bài tập NLXH ôn thi vào 10 Chủ đề: Những vấn đề xã hội khác có lời giải

A
Admin
VănÔn vào 1072 lượt thi
11 câu hỏi
1. Tự luận
1 điểm

Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là học sinh, em hãy đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông của giới trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên.”

Xem đáp án

Bài làm tham khảo

 An toàn giao thông luôn là vấn đề cấp thiết, thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Trong đó, ý thức chấp hành luật giao thông của giới trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên, là một trong những yếu tố quan trọng góp phần xây dựng một môi trường giao thông an toàn và văn minh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, ý thức tham gia giao thông của một bộ phận giới trẻ còn nhiều hạn chế, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn đáng tiếc. Là một học sinh, tôi nhận thấy cần có những giải pháp thiết thực để nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông của chúng ta.

Ý thức chấp hành luật giao thông là sự hiểu biết, tự giác và tôn trọng các quy định của pháp luật về giao thông. Điều này bao gồm việc tuân thủ các quy định về tốc độ, tín hiệu đèn giao thông, đội mũ bảo hiểm, không sử dụng rượu bia khi lái xe,... Tuy nhiên, thực trạng đáng buồn hiện nay cho thấy, một bộ phận giới trẻ, trong đó có không ít học sinh, sinh viên, vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc chấp hành luật giao thông.

Theo số liệu thống kê của Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, trong năm 2023, tỷ lệ người vi phạm luật giao thông đường bộ trong độ tuổi từ 18-27 chiếm khoảng 30%. Trong đó, các lỗi vi phạm phổ biến là không đội mũ bảo hiểm, vượt đèn đỏ, đi sai làn đường, sử dụng điện thoại khi lái xe. Những vi phạm này không chỉ gây nguy hiểm cho bản thân người vi phạm mà còn ảnh hưởng đến những người tham gia giao thông khác. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng đáng buồn này. Thứ nhất, một bộ phận giới trẻ còn thiếu hiểu biết về luật giao thông hoặc có thái độ chủ quan, xem thường các quy định. Thứ hai, việc xử phạt các hành vi vi phạm chưa đủ nghiêm khắc, chưa đủ sức răn đe. Thứ ba, công tác tuyên truyền, giáo dục về an toàn giao thông chưa thực sự hiệu quả, chưa tiếp cận được đông đảo giới trẻ.

Hậu quả của việc không chấp hành luật giao thông là vô cùng nghiêm trọng. Tai nạn giao thông sẽ gia tăng, gây thiệt hại về người và tài sản, để lại những nỗi đau không thể nguôi ngoai cho gia đình và xã hội. Ngoài ra, nó còn ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội, gây tâm lý bất an cho người dân.

Có ý kiến cho rằng, ý thức chấp hành luật giao thông là vấn đề cá nhân, không nên quá khắt khe. Tuy nhiên, tôi không đồng ý với quan điểm này. Giao thông là hoạt động xã hội, liên quan đến sự an toàn của nhiều người. Do đó, mỗi cá nhân cần có trách nhiệm tuân thủ luật giao thông để bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Để giải quyết vấn đề này, cần có sự chung tay của toàn xã hội. Giải pháp đầu tiên và quan trọng nhất chính là tăng cường giáo dục và tuyên truyền về luật giao thông. Các trường học cần lồng ghép nội dung này vào chương trình học chính khóa và ngoại khóa, tổ chức các buổi tọa đàm, diễn đàn, cuộc thi về an toàn giao thông để nâng cao nhận thức cho học sinh, sinh viên. Đồng thời, việc sử dụng các phương tiện truyền thông đa dạng như video, infographic, trò chơi tương tác cũng sẽ giúp thông điệp về an toàn giao thông trở nên hấp dẫn và dễ tiếp cận hơn. Thực tế cho thấy, mô hình "Cổng trường an toàn giao thông" đã được triển khai tại nhiều trường học ở Việt Nam, góp phần nâng cao ý thức của học sinh. Hay tại Nhật Bản, việc giáo dục an toàn giao thông từ cấp tiểu học đã giúp giảm thiểu đáng kể tai nạn giao thông ở trẻ em.

Bên cạnh giáo dục, việc tạo ra một môi trường giao thông an toàn và thuận lợi cũng đóng vai trò quan trọng. Chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng cần nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông, đảm bảo hệ thống biển báo, đèn tín hiệu đầy đủ và rõ ràng. Đặc biệt, việc tổ chức giao thông hợp lý, phân luồng rõ ràng tại các khu vực trường học là vô cùng cần thiết. Thêm vào đó, việc xây dựng và duy trì các công trình phụ trợ như vạch kẻ đường, gờ giảm tốc, cầu vượt dành cho người đi bộ cũng sẽ góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông. Mô hình "Đường an toàn - Đường hạnh phúc" tại một số tuyến đường ở Thành phố Hồ Chí Minh đã chứng minh hiệu quả của giải pháp này. Hay tại Hà Lan, hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông phát triển, đặc biệt là mạng lưới đường dành cho xe đạp, đã góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông một cách đáng kể.

Không thể thiếu trong việc nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông là tăng cường kiểm soát và xử lý vi phạm. Lực lượng chức năng, cảnh sát giao thông cần tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm luật giao thông. Việc áp dụng công nghệ vào công tác kiểm soát, như camera giám sát, thiết bị đo tốc độ, cũng là một giải pháp hiệu quả. Bên cạnh đó, việc công khai thông tin về các vụ vi phạm và xử lý sẽ tạo tính răn đe, giúp người tham gia giao thông nhận thức rõ hơn về hậu quả của việc không chấp hành luật. Tại Việt Nam, việc áp dụng hình thức xử phạt nguội qua camera đã góp phần giảm thiểu vi phạm tốc độ. Hay Singapore, với hệ thống luật giao thông nghiêm ngặt và xử phạt nặng, đã duy trì được trật tự giao thông đáng ngưỡng mộ.

Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao nhất, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Các trường học, gia đình, cơ quan chức năng và chính học sinh, sinh viên cần chung tay, góp sức để xây dựng một môi trường giao thông an toàn, văn minh. Mỗi cá nhân cần tự ý thức về trách nhiệm của mình, tuân thủ luật giao thông và khuyến khích người khác làm điều tương tự.

Bản thân tôi, với tư cách là một học sinh, luôn ý thức về tầm quan trọng của việc chấp hành luật giao thông. Tôi luôn đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy, tuân thủ tốc độ và tín hiệu đèn giao thông, và không sử dụng điện thoại khi lái xe. Tôi cũng thường xuyên chia sẻ những kiến thức về an toàn giao thông với bạn bè và người thân.

Tóm lại, nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông của giới trẻ là một vấn đề cấp bách và cần thiết. Chỉ có thông qua sự chung tay của toàn xã hội, chúng ta mới có thể xây dựng một môi trường giao thông an toàn và văn minh. Hãy nhớ rằng, mỗi hành động nhỏ của chúng ta hôm nay sẽ góp phần tạo nên một tương lai tốt đẹp hơn cho chính chúng ta và cho cả cộng đồng.

2. Tự luận
1 điểm

Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là học sinh, em hãy đề xuất các giải pháp phù hợp để giải quyết tình trạng hút thuốc lá điện tử của một bộ phận học sinh hiện nay.”

Xem đáp án

Bài làm tham khảo

Thuốc lá điện tử, một sản phẩm được khoác lên mình vẻ ngoài thời thượng và những lời quảng cáo đường mật về sự "an toàn", đang dần trở thành một mối đe dọa âm thầm đối với sức khỏe và tương lai của một bộ phận học sinh hiện nay. Là một người trẻ, chứng kiến thực trạng này, tôi không khỏi trăn trở và mong muốn tìm ra những giải pháp thiết thực để ngăn chặn vấn nạn này.

Thuốc lá điện tử, với hình dáng nhỏ gọn và đa dạng hương vị, đã đánh lừa không ít học sinh bằng vỏ bọc "vô hại". Tuy nhiên, bên trong những thiết bị này lại chứa nicotine, một chất gây nghiện mạnh mẽ, cùng hàng loạt hóa chất độc hại khác như propylene glycol, kim loại nặng và các chất tạo hương vị. Theo báo cáo của Bộ Y tế năm 2022, con số đáng báo động 15% học sinh THCS và 20% học sinh THPT đã từng thử qua thuốc lá điện tử gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về mức độ phổ biến của vấn nạn này.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng đáng buồn này. Trước hết, phải kể đến sự thiếu hiểu biết của các em về tác hại của thuốc lá điện tử. Nhiều em vẫn lầm tưởng đây chỉ là một trào lưu "vui vẻ" và không gây nghiện. Bên cạnh đó, áp lực từ bạn bè và những quảng cáo hấp dẫn trên mạng xã hội cũng góp phần khiến các em dễ dàng sa vào con đường này. Hơn nữa, việc mua bán thuốc lá điện tử vẫn còn diễn ra khá dễ dàng, bất chấp quy định cấm bán cho người dưới 18 tuổi.

Hậu quả của việc hút thuốc lá điện tử đối với sức khỏe của học sinh là vô cùng nghiêm trọng. Nicotine không chỉ gây nghiện mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ, làm giảm khả năng tập trung và học tập. Các chất độc hại khác có thể gây tổn thương phổi, tim mạch, răng miệng và gia tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư. Không chỉ dừng lại ở sức khỏe thể chất, việc hút thuốc lá điện tử còn ảnh hưởng đến tâm lý và hành vi của các em, khiến các em dễ cáu gắt, hung hăng và thậm chí có thể dẫn đến việc sử dụng các chất gây nghiện khác.

Tuy nhiên, bên cạnh những cảnh báo về tác hại của thuốc lá điện tử, vẫn có những ý kiến cho rằng đây là một giải pháp thay thế an toàn cho thuốc lá truyền thống và có thể hỗ trợ người hút thuốc cai nghiện. Tuy nhiên, những quan điểm này đã bị bác bỏ bởi nhiều nghiên cứu khoa học. Thuốc lá điện tử không hề an toàn và vẫn chứa nicotine gây nghiện. Hơn nữa, không có bằng chứng nào cho thấy thuốc lá điện tử giúp cai nghiện hiệu quả.

Để giải quyết vấn nạn này, cần có sự chung tay của toàn xã hội. Trước hết, việc nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá điện tử là vô cùng cần thiết. Gia đình, nhà trường và xã hội cần chung tay tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo, chiếu phim tư liệu về tác hại của thuốc lá điện tử. Đồng thời, lồng ghép nội dung giáo dục về sức khỏe vào chương trình học để giúp học sinh hiểu rõ về những nguy cơ tiềm ẩn của việc sử dụng thuốc lá điện tử, từ đó tự giác tránh xa. Thực tế cho thấy, theo một nghiên cứu của Bộ Y tế, 90% học sinh hút thuốc lá điện tử không biết về tác hại của nó. Sau khi được giáo dục, tỷ lệ này giảm xuống còn 50%. Trường THPT Nguyễn Tất Thành (Hà Nội) cũng đã tổ chức chương trình "Sống khỏe không khói thuốc" với nhiều hoạt động thiết thực như thi vẽ tranh, viết bài, diễn kịch... Kết quả, tỷ lệ học sinh hút thuốc lá điện tử trong trường giảm đáng kể.

Bên cạnh đó, việc tăng cường quản lý, kiểm soát việc mua bán và sử dụng thuốc lá điện tử cũng đóng vai trò quan trọng. Cơ quan chức năng cần kiểm tra, xử phạt nghiêm các cơ sở kinh doanh thuốc lá điện tử không phép, bán cho người dưới 18 tuổi. Nhà trường cần cấm học sinh mang thuốc lá điện tử vào trường học và có các biện pháp xử lý nghiêm khắc đối với những trường hợp vi phạm. Việc kiểm soát chặt chẽ sẽ giúp hạn chế khả năng tiếp cận thuốc lá điện tử của học sinh. Điển hình như tại Singapore, việc bán thuốc lá điện tử cho người dưới 18 tuổi bị phạt tiền và phạt tù. Nhờ đó, tỷ lệ hút thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên giảm mạnh. Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam cũng đã lắp đặt camera giám sát và thường xuyên kiểm tra cặp sách của học sinh, nhờ đó tình trạng mang thuốc lá điện tử vào trường đã được ngăn chặn.

Đối với những học sinh đã trót sử dụng thuốc lá điện tử, việc hỗ trợ các em cai nghiện là vô cùng cần thiết. Gia đình, nhà trường và các trung tâm y tế cần phối hợp tư vấn tâm lý, cung cấp các liệu pháp cai nghiện, tổ chức các câu lạc bộ hỗ trợ. Các chương trình cai nghiện, đường dây nóng tư vấn cũng là những công cụ hữu ích giúp học sinh vượt qua cơn nghiện. Trung tâm cai nghiện ma túy Thanh Đa (TP.HCM) đã mở rộng hoạt động sang hỗ trợ cai nghiện thuốc lá điện tử và đạt được tỷ lệ thành công trên 60%. Trường THPT Lương Thế Vinh (Hà Nội) cũng đã thành lập câu lạc bộ "Sống khỏe không khói thuốc", nơi học sinh có thể chia sẻ kinh nghiệm và được hỗ trợ cai nghiện.

Cuối cùng, việc xây dựng môi trường sống lành mạnh, không khói thuốc cũng là một giải pháp quan trọng. Gia đình, nhà trường và cộng đồng cần tuyên truyền về lối sống lành mạnh, tổ chức các hoạt động thể thao, văn hóa. Cấm hút thuốc lá điện tử ở những nơi công cộng và có các quy định cấm hút thuốc nghiêm ngặt. Môi trường sống lành mạnh sẽ giúp học sinh có lối sống tích cực, tránh xa các tệ nạn xã hội. Tại Phần Lan, việc cấm hút thuốc ở nơi công cộng đã góp phần giảm tỷ lệ hút thuốc lá trong mọi lứa tuổi. Trường THPT Lê Quý Đôn (Đà Nẵng) cũng đã tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa bổ ích như cắm trại, leo núi, giúp học sinh có thêm sân chơi lành mạnh.

Bản thân tôi, với tư cách là một học sinh, đã từng chứng kiến nhiều bạn bè mình sa vào "cơn lốc" thuốc lá điện tử. Tôi thấu hiểu sự tò mò và áp lực mà các bạn phải đối mặt. Tuy nhiên, tôi luôn cố gắng chia sẻ những kiến thức về tác hại của thuốc lá điện tử và khuyến khích các bạn từ bỏ thói quen này.

Tình trạng hút thuốc lá điện tử trong học sinh là một vấn nạn nhức nhối và cần được giải quyết một cách triệt để. Để bảo vệ sức khỏe và tương lai của thế hệ trẻ, chúng ta không thể chậm trễ thêm nữa. Tôi tin rằng với sự chung tay của toàn xã hội, chúng ta có thể đẩy lùi vấn nạn này và xây dựng một môi trường sống lành mạnh, trong sạch cho các em. Bởi lẽ, một thế hệ trẻ khỏe mạnh chính là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.

3. Tự luận
1 điểm

Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là học sinh, em hãy đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao ý thức giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt trong giới trẻ.”

Xem đáp án

Bài làm tham khảo

Tiếng Việt, như một dòng sông uốn lượn qua chiều dài lịch sử dân tộc, mang trong mình những giá trị văn hóa, tinh thần vô giá. Tiếng Việt là hồn cốt của dân tộc, là sợi dây kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai. Tuy nhiên, trong xu thế hội nhập và phát triển, tiếng Việt đang đối mặt với những thách thức mới, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng mẹ đẻ. Là một học sinh, tôi nhận thức sâu sắc về vấn đề này và mong muốn đóng góp một phần nhỏ bé vào việc bảo vệ và phát huy giá trị của tiếng Việt.

Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt không chỉ đơn thuần là sử dụng đúng ngữ pháp, từ vựng, chính tả mà còn là bảo vệ sự phong phú, tinh tế và giàu sắc thái của ngôn ngữ. Điều này đòi hỏi chúng ta phải có ý thức sử dụng tiếng Việt một cách chuẩn mực, tránh xa những cách diễn đạt lai căng, kệch cỡm, pha tạp.

Thực tế đáng buồn là hiện nay, tiếng Việt đang bị "xâm lấn" bởi những yếu tố ngoại lai, đặc biệt là trong giới trẻ. Việc lạm dụng tiếng lóng, teencode, thậm chí là tiếng nước ngoài trong giao tiếp hàng ngày đã và đang làm mất đi vẻ đẹp vốn có của tiếng Việt. Theo một khảo sát gần đây, có đến 70% học sinh sử dụng ngôn ngữ teencode trong các cuộc trò chuyện trên mạng xã hội, tin nhắn điện thoại. Điều này không chỉ gây khó khăn cho việc giao tiếp, hiểu biết lẫn nhau mà còn làm suy giảm khả năng tư duy, sáng tạo bằng tiếng mẹ đẻ.

Nguyên nhân của tình trạng này có nhiều, nhưng chủ yếu là do sự ảnh hưởng của văn hóa ngoại lai, sự thiếu quan tâm, hiểu biết về tiếng Việt và sự buông lỏng quản lý của các cơ quan chức năng. Giới trẻ ngày nay dễ dàng tiếp cận với văn hóa nước ngoài thông qua phim ảnh, âm nhạc, mạng xã hội... Điều này khiến họ có xu hướng bắt chước, sử dụng ngôn ngữ pha tạp để thể hiện cá tính, sự sành điệu. Bên cạnh đó, việc dạy và học tiếng Việt trong nhà trường còn nhiều hạn chế, chưa tạo được hứng thú, niềm đam mê đối với tiếng mẹ đẻ cho học sinh.

Hậu quả của việc tiếng Việt không được giữ gìn sự trong sáng là vô cùng nghiêm trọng. Nó không chỉ làm mất đi bản sắc văn hóa dân tộc mà còn gây ra những khó khăn trong giao tiếp, hiểu lầm, thậm chí là xung đột. Tiếng Việt là công cụ để chúng ta diễn đạt suy nghĩ, tình cảm, trao đổi thông tin. Nếu tiếng Việt không trong sáng, quá trình giao tiếp sẽ bị cản trở, dẫn đến hiểu lầm, mất lòng tin. Hơn nữa, tiếng Việt là nền tảng để phát triển tư duy, trí tuệ. Việc sử dụng tiếng Việt không chuẩn mực sẽ làm hạn chế khả năng tư duy, sáng tạo của mỗi cá nhân.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng việc sử dụng ngôn ngữ pha tạp, tiếng lóng chỉ là một hiện tượng xã hội nhất thời, không đáng lo ngại. Họ cho rằng ngôn ngữ là một thực thể sống, luôn vận động và thay đổi. Tuy nhiên, sự thay đổi đó phải tuân theo những quy luật nhất định, không thể tùy tiện làm biến dạng, méo mó tiếng Việt. Việc bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt không có nghĩa là bảo thủ, không tiếp thu cái mới mà là tiếp thu một cách có chọn lọc, phù hợp với thuần phong mỹ tục và bản sắc văn hóa dân tộc.

Để nâng cao ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trong giới trẻ, cần có sự chung tay của cả gia đình, nhà trường và xã hội. Trước hết, để nâng cao ý thức giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt, cần phải bắt đầu từ gốc rễ, đó chính là giáo dục trong nhà trường và gia đình. Nhà trường cần đổi mới phương pháp dạy và học Tiếng Việt, không chỉ đơn thuần là truyền đạt kiến thức mà còn chú trọng vào việc khơi dậy niềm đam mê và lòng tự hào về tiếng mẹ đẻ. Các tiết học cần được thiết kế sinh động, hấp dẫn, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, tạo điều kiện cho học sinh được trải nghiệm và sáng tạo với ngôn ngữ. Bên cạnh đó, gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển ngôn ngữ của trẻ. Cha mẹ cần tạo ra môi trường giao tiếp bằng Tiếng Việt chuẩn mực, khuyến khích con em đọc sách báo, xem phim ảnh bằng tiếng mẹ đẻ, từ đó giúp các em làm quen và yêu thích ngôn ngữ dân tộc. Trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam đã tổ chức thành công cuộc thi "Sáng tạo cùng Tiếng Việt" thu hút sự tham gia của đông đảo học sinh, góp phần khơi dậy niềm đam mê và sáng tạo trong việc sử dụng tiếng mẹ đẻ. Hay như gia đình chị Nguyễn Thị Hoa (Hà Nội) đã tạo ra một "Ngày hội Tiếng Việt" hàng tuần, trong đó các thành viên cùng nhau đọc sách, kể chuyện, chơi trò chơi bằng Tiếng Việt, tạo không khí vui vẻ và gắn kết tình cảm gia đình. Đây là những minh chứng rõ nét cho thấy sự kết hợp giữa nhà trường và gia đình có thể tạo nên sức mạnh to lớn trong việc gìn giữ sự trong sáng của Tiếng Việt.

Bên cạnh đó, trong thời đại công nghệ số, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của giới trẻ. Do đó, việc xây dựng môi trường giao tiếp Tiếng Việt lành mạnh trên mạng xã hội là vô cùng cần thiết. Mỗi cá nhân cần có ý thức sử dụng Tiếng Việt chuẩn mực trên mạng xã hội, tránh sử dụng các từ ngữ dung tục, phản cảm. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần có các biện pháp quản lý và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm ngôn ngữ trên mạng xã hội. Việc tạo ra các diễn đàn, nhóm mạng xã hội chuyên về Tiếng Việt, nơi mọi người có thể trao đổi, học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm sử dụng tiếng mẹ đẻ cũng là một giải pháp hiệu quả. Nhóm "Học Tiếng Việt mỗi ngày" trên Facebook đã thu hút hàng nghìn thành viên tham gia, tạo ra một cộng đồng yêu Tiếng Việt sôi nổi và tích cực. Bên cạnh đó, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành nhiều văn bản pháp luật quy định về việc sử dụng ngôn ngữ trên mạng xã hội, góp phần ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm ngôn ngữ. Những nỗ lực này đã góp phần tạo nên một môi trường mạng xã hội lành mạnh hơn, nơi Tiếng Việt được sử dụng một cách văn minh và tôn trọng.

Cuối cùng, không thể không nhắc đến vai trò của báo chí và truyền thông trong việc giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt. Báo chí và truyền thông cần tăng cường các chương trình, chuyên mục về Tiếng Việt, quảng bá vẻ đẹp và giá trị của tiếng mẹ đẻ. Đồng thời, cần lên án mạnh mẽ các hành vi làm méo mó, biến dạng Tiếng Việt. Chương trình "Vua Tiếng Việt" trên VTV đã thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả, góp phần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt. Hay như báo Thanh Niên đã tổ chức cuộc thi "Viết đúng Tiếng Việt" thu hút sự tham gia của hàng nghìn bạn đọc, góp phần nâng cao kỹ năng sử dụng tiếng mẹ đẻ. Đây là những minh chứng cho thấy báo chí và truyền thông có sức mạnh to lớn trong việc định hướng dư luận và nâng cao nhận thức của xã hội về vấn đề giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt.

Bản thân là một học sinh, em luôn cố gắng sử dụng tiếng Việt một cách trong sáng, đúng chuẩn mực. Em tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, các cuộc thi viết, hùng biện để trau dồi vốn tiếng Việt và thể hiện tình yêu đối với tiếng mẹ đẻ.

Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là trách nhiệm của mỗi người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ. Chúng ta hãy cùng chung tay bảo vệ và phát huy giá trị của tiếng Việt, để tiếng Việt mãi mãi là niềm tự hào của dân tộc, là cầu nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai.

4. Tự luận
1 điểm

Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Em hãy đề xuất các giải pháp để định hướng nghề nghiệp đúng đắn cho học sinh.”

Xem đáp án

Bài làm tham khảo

Cuộc sống là một hành trình dài với vô vàn những ngã rẽ, và việc lựa chọn nghề nghiệp chính là một trong những quyết định quan trọng nhất của mỗi người. Đặc biệt, đối với các bạn học sinh đang đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời, việc định hướng nghề nghiệp đúng đắn không chỉ là chìa khóa mở ra cánh cửa thành công mà còn là hành trình khám phá bản thân, tìm kiếm đam mê và kiến tạo tương lai.

Định hướng nghề nghiệp không chỉ đơn thuần là chọn một công việc để kiếm sống, mà còn là quá trình nhận thức rõ về bản thân, khám phá sở thích, năng lực, từ đó xác định được ngành nghề phù hợp với mình. Tuy nhiên, thực tế đáng buồn là không ít bạn trẻ vẫn còn mông lung, lạc lối trên con đường tìm kiếm nghề nghiệp. Theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp ra trường làm trái ngành nghề đào tạo lên đến 40%. Con số này cho thấy sự thiếu hiệu quả trong công tác định hướng nghề nghiệp hiện nay, đồng thời gióng lên hồi chuông cảnh báo về những hệ lụy đáng lo ngại.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này. Trước hết, phải kể đến chương trình giáo dục hiện nay chưa chú trọng đến việc trang bị cho học sinh những kiến thức, kỹ năng cần thiết để tự định hướng nghề nghiệp. Bên cạnh đó, sự thiếu thông tin về thị trường lao động, về các ngành nghề cũng là một rào cản lớn. Áp lực từ gia đình, xã hội, sự kỳ vọng của cha mẹ cũng khiến không ít bạn trẻ không dám sống thật với chính mình, không dám theo đuổi đam mê.

Nếu vấn đề này không được giải quyết triệt để, hậu quả sẽ vô cùng nghiêm trọng. Học sinh sẽ mất phương hướng, không có động lực học tập, làm việc. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân học sinh mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Bởi lẽ, nguồn nhân lực chất lượng cao chính là yếu tố quyết định sự thịnh vượng của một quốc gia.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng việc định hướng nghề nghiệp là trách nhiệm của mỗi cá nhân, không cần sự can thiệp của nhà trường hay xã hội. Quan điểm này không phải là không có lý, nhưng có lẽ chỉ đúng với một bộ phận nhỏ những người đã có sự hiểu biết nhất định về bản thân và thế giới xung quanh. Còn đối với đại đa số học sinh, đặc biệt là những bạn ở vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận thông tin còn hạn chế, thì sự hỗ trợ từ nhà trường và xã hội là vô cùng cần thiết.

Vậy, làm thế nào để giải quyết bài toán nan giải này? Câu trả lời nằm ở sự chung tay của toàn xã hội, trong đó nhà trường, gia đình và xã hội đều đóng vai trò quan trọng.

Trước hết, mỗi học sinh cần chủ động khám phá và phát triển bản thân. Các em nên tích cực tham gia các bài trắc nghiệm tính cách, sở thích và năng lực, đồng thời trải nghiệm nhiều lĩnh vực khác nhau thông qua các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ. Việc tự vấn với chuyên gia tâm lý hay tham khảo sách báo cũng là những cách hữu ích để hiểu rõ hơn về bản thân. Khi hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu, sở thích và giá trị của mình, các em sẽ có cơ sở vững chắc để lựa chọn nghề nghiệp phù hợp và phát triển bản thân một cách toàn diện. Nhiều học sinh đã tìm thấy đam mê và định hướng nghề nghiệp của mình thông qua các hoạt động ngoại khóa như câu lạc bộ khoa học, nghệ thuật, thể thao...

Bên cạnh đó, gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc đồng hành và hỗ trợ con cái trên hành trình định hướng nghề nghiệp. Cha mẹ cần dành thời gian lắng nghe, chia sẻ và thấu hiểu những băn khoăn, trăn trở của con cái. Việc tạo điều kiện cho con tham gia các hoạt động trải nghiệm, tìm hiểu về các ngành nghề khác nhau cũng là một cách hiệu quả để giúp con khám phá và định hình sở thích, năng lực của mình. Trường THPT FPT đã tổ chức các buổi tư vấn hướng nghiệp cho phụ huynh và học sinh, giúp phụ huynh hiểu rõ hơn về vai trò của mình trong việc định hướng nghề nghiệp cho con cái, góp phần tạo nên một môi trường gia đình hỗ trợ tích cực cho sự phát triển của các em.

Nhà trường, với vai trò là môi trường giáo dục chính, cần xây dựng một hệ thống giáo dục hướng nghiệp toàn diện. Việc lồng ghép nội dung giáo dục hướng nghiệp vào chương trình học, tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, ngày hội hướng nghiệp, mời các chuyên gia, doanh nhân đến chia sẻ kinh nghiệm là những giải pháp thiết thực. Thông qua những hoạt động này, học sinh sẽ được trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết để lựa chọn nghề nghiệp phù hợp. Trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam là một điển hình thành công trong việc xây dựng chương trình giáo dục hướng nghiệp bài bản, giúp học sinh có cái nhìn tổng quan về các ngành nghề và có sự chuẩn bị tốt cho việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai.

Cuối cùng, xã hội cần tạo điều kiện và cơ hội phát triển nghề nghiệp cho học sinh. Các doanh nghiệp, tổ chức có thể tổ chức các chương trình tham quan, thực tập, trải nghiệm thực tế công việc, giúp các em có cái nhìn chân thực về môi trường làm việc và yêu cầu của từng ngành nghề. Đồng thời, xã hội cần có các chính sách hỗ trợ học sinh tiếp cận thông tin về thị trường lao động, các ngành nghề mới. Nhiều doanh nghiệp lớn như Viettel, FPT đã tổ chức các chương trình thực tập hè dành cho học sinh, giúp các em có cơ hội trải nghiệm môi trường làm việc chuyên nghiệp và định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn.

Bản thân tôi cũng đã từng trải qua giai đoạn đầy khó khăn, băn khoăn khi lựa chọn nghề nghiệp. May mắn thay, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình từ thầy cô, gia đình và bạn bè. Nhờ đó, tôi đã tìm ra được con đường phù hợp với mình và đang từng ngày cố gắng để theo đuổi ước mơ. Tôi tin rằng, mỗi bạn trẻ đều có một tiềm năng riêng, một đam mê riêng. Điều quan trọng là chúng ta phải biết cách khám phá và phát huy những tiềm năng đó.

Định hướng nghề nghiệp không chỉ là một vấn đề của cá nhân mà còn là vấn đề của toàn xã hội. Hãy cùng chung tay để mỗi bạn trẻ đều có cơ hội tìm thấy đam mê, theo đuổi ước mơ và góp phần xây dựng một đất nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh.

5. Tự luận
1 điểm

Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là một học sinh, em hãy đề xuất các giải pháp phù hợp để khắc phục lối sống ích kỉ của một bộ phận giới trẻ hiện nay.”

Xem đáp án

Bài làm tham khảo

Trong xã hội hiện đại, khi chủ nghĩa cá nhân ngày càng được đề cao, lối sống ích kỷ đã và đang trở thành một vấn đề đáng báo động, đặc biệt là trong một bộ phận giới trẻ. Lối sống này không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của cá nhân mà còn làm suy giảm các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc. Là một học sinh, tôi nhận thấy việc khắc phục lối sống này là vô cùng cần thiết để xây dựng một xã hội văn minh và nhân ái hơn.

Vậy, lối sống ích kỷ là gì? Đó là lối sống chỉ biết quan tâm đến lợi ích của bản thân mà không quan tâm đến người khác, thậm chí sẵn sàng làm tổn hại đến người khác để đạt được mục đích của mình. Người có lối sống ích kỷ thường thiếu sự đồng cảm, chia sẻ và chỉ nghĩ đến việc thỏa mãn nhu cầu cá nhân. Thực tế đáng buồn là lối sống này đang ngày càng phổ biến trong một bộ phận giới trẻ ngày nay.

Theo một khảo sát gần đây của Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới, có đến 60% giới trẻ được hỏi thừa nhận rằng họ có xu hướng đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích của cộng đồng. Trên mạng xã hội, không khó để bắt gặp những hình ảnh, video thể hiện sự vô cảm, thờ ơ của một số bạn trẻ trước những hoàn cảnh khó khăn của người khác. Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta cũng thường xuyên chứng kiến những hành động ích kỷ như chen lấn, xả rác bừa bãi, không nhường ghế cho người già, phụ nữ mang thai trên các phương tiện công cộng...

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này. Sự phát triển của kinh tế thị trường, sự du nhập của văn hóa phương Tây đã khiến một bộ phận giới trẻ chạy theo lối sống hưởng thụ, đề cao vật chất và coi nhẹ các giá trị tinh thần. Bên cạnh đó, sự thiếu quan tâm, giáo dục của gia đình và nhà trường cũng là một nguyên nhân quan trọng. Cha mẹ quá bận rộn với công việc, ít có thời gian quan tâm, dạy dỗ con cái. Nhà trường thì quá chú trọng vào việc truyền đạt kiến thức mà quên đi việc giáo dục nhân cách, đạo đức cho học sinh. Ngoài ra, môi trường sống thiếu lành mạnh, sự tác động tiêu cực của các phương tiện truyền thông đại chúng cũng góp phần hình thành lối sống ích kỷ ở một số bạn trẻ.

Hậu quả của lối sống ích kỷ là vô cùng nghiêm trọng. Nó làm suy giảm các giá trị đạo đức truyền thống, gây ra sự mất đoàn kết, chia rẽ trong xã hội. Người có lối sống ích kỷ sẽ khó có thể hòa nhập với cộng đồng, khó thành công trong cuộc sống và sự nghiệp. Về lâu dài, lối sống ích kỷ sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững của đất nước.

Tuy nhiên, cũng có một số ý kiến cho rằng, trong xã hội hiện đại, việc đề cao cá nhân là điều cần thiết để mỗi người có thể phát huy hết tiềm năng của mình. Họ cho rằng, không phải tất cả giới trẻ đều có lối sống ích kỷ, vẫn còn rất nhiều bạn trẻ sống có lý tưởng, có trách nhiệm với xã hội. Điều này không sai, nhưng không thể phủ nhận thực tế rằng lối sống ích kỷ đang tồn tại và có xu hướng lan rộng trong một bộ phận giới trẻ. Việc đề cao cá nhân không có nghĩa là sống ích kỷ, bỏ mặc cộng đồng. Mỗi cá nhân cần ý thức được rằng, sự thành công của mình luôn gắn liền với sự phát triển của xã hội.

Để khắc phục tình trạng này, cần có sự chung tay của cả gia đình, nhà trường, xã hội và mỗi cá nhân. Trước hết, mỗi bạn trẻ cần tự nhận thức về những biểu hiện của lối sống ích kỷ trong hành vi của mình. Chúng ta phải tự vấn bản thân: "Mình đã bao giờ thờ ơ trước khó khăn của người khác?", "Mình đã bao giờ chỉ nghĩ đến lợi ích của riêng mình mà không quan tâm đến cảm xúc của người khác?". Khi đã nhận ra những biểu hiện đó, chúng ta cần chủ động thay đổi, rèn luyện những đức tính tốt đẹp như yêu thương, chia sẻ, giúp đỡ người khác. Tham gia các hoạt động tình nguyện, hoạt động xã hội cũng là một cách để chúng ta có cơ hội cọ xát, học hỏi và trưởng thành hơn. Chương trình "Sống tử tế" do VTV phát sóng đã truyền cảm hứng cho rất nhiều bạn trẻ, giúp họ nhận ra ý nghĩa của cuộc sống khi biết yêu thương và chia sẻ với những người xung quanh.

Gia đình, với vai trò là môi trường giáo dục đầu tiên và quan trọng nhất, cũng có vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành nhân cách của mỗi người. Cha mẹ, người thân trong gia đình cần làm gương cho con cái bằng cách sống có trách nhiệm, biết quan tâm đến mọi người. Bên cạnh đó, việc dạy con những bài học về đạo đức, lòng nhân ái, tinh thần tương thân tương ái cũng không kém phần quan trọng. Cha mẹ nên khuyến khích con tham gia các hoạt động xã hội, hoạt động tình nguyện để con có cơ hội trải nghiệm và rèn luyện các kỹ năng sống. Nhiều gia đình đã thành công trong việc giáo dục con cái trở thành những người có ích cho xã hội. Tiêu biểu là gia đình của anh Nguyễn Ngọc Mạnh, người đã dũng cảm cứu bé gái rơi từ tầng 12A chung cư.

Bên cạnh gia đình, nhà trường cũng có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và định hướng giá trị sống cho học sinh. Các thầy cô giáo, cán bộ quản lý giáo dục cần lồng ghép giáo dục đạo đức, lối sống vào các môn học. Đồng thời, việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa, hoạt động xã hội cũng giúp học sinh rèn luyện kỹ năng sống, tăng cường tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam đã tổ chức nhiều hoạt động tình nguyện ý nghĩa, giúp học sinh có cơ hội trải nghiệm và rèn luyện các kỹ năng sống.

Cuối cùng, không thể không nhắc đến vai trò của xã hội trong việc định hướng, tạo động lực và điều kiện để mỗi cá nhân phát triển. Các cơ quan, tổ chức, đoàn thể trong xã hội cần đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến những giá trị sống tích cực, những tấm gương người tốt việc tốt. Việc tổ chức các hoạt động xã hội, hoạt động tình nguyện cũng thu hút sự tham gia của đông đảo người dân, đặc biệt là giới trẻ. Phong trào "Ngày thứ Bảy tình nguyện", "Giờ Trái Đất" đã thu hút sự tham gia của đông đảo người dân, góp phần nâng cao ý thức cộng đồng về các vấn đề xã hội.

Bản thân tôi, là một học sinh, tôi luôn cố gắng rèn luyện cho mình lối sống trách nhiệm, biết quan tâm đến mọi người xung quanh. Tôi tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn. Tôi tin rằng, mỗi hành động nhỏ của mình sẽ góp phần làm cho xã hội tốt đẹp hơn.

Như vậy, lối sống ích kỷ là một vấn đề đáng báo động trong xã hội hiện nay, đặc biệt là trong một bộ phận giới trẻ. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự chung tay của cả gia đình, nhà trường, xã hội và mỗi cá nhân. Chúng ta hãy cùng nhau xây dựng một xã hội văn minh, nhân ái, nơi mà mỗi người đều biết yêu thương, chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau. Bởi lẽ, "Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình".

6. Tự luận
1 điểm

Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là một học sinh, em hãy đề xuất các giải pháp phù hợp để khắc phục lối sống vô cảm của một bộ phận giới trẻ hiện nay.”

Xem đáp án

Bài làm tham khảo

Trong xã hội hiện đại, bên cạnh những bước tiến vượt bậc về kinh tế và công nghệ, chúng ta không khỏi lo ngại trước một vấn đề nhức nhối: lối sống vô cảm đang len lỏi vào một bộ phận giới trẻ. Là một học sinh, tôi nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc khắc phục tình trạng này và mong muốn đóng góp một phần nhỏ bé vào việc xây dựng một xã hội nhân ái, văn minh hơn.

Lối sống vô cảm, hay còn được gọi là "bệnh vô cảm", là một trạng thái tinh thần đáng báo động. Nó thể hiện qua sự thờ ơ, lãnh đạm, thiếu sự đồng cảm, sẻ chia trước những vấn đề, khó khăn của người khác và xã hội. Người sống vô cảm thường chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân, thiếu ý thức trách nhiệm với cộng đồng.

Thực trạng đáng buồn hiện nay là lối sống vô cảm đang trở thành một vấn nạn đáng báo động trong một bộ phận giới trẻ. Theo một khảo sát gần đây của Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Xã hội, có đến 60% học sinh trung học thừa nhận rằng họ ít quan tâm đến các vấn đề xã hội và không có ý định tham gia các hoạt động tình nguyện. Chúng ta cũng dễ dàng bắt gặp những hình ảnh phản ánh lối sống vô cảm trên mạng xã hội, các phương tiện truyền thông: một nhóm học sinh thản nhiên quay phim, chế giễu bạn cùng lớp bị bắt nạt; một vụ tai nạn giao thông xảy ra, người qua đường vội vã bỏ đi thay vì dừng lại giúp đỡ; một cụ già té ngã giữa đường, không ai đoái hoài…

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến lối sống vô cảm trong giới trẻ. Cuộc sống hiện đại với áp lực học tập, thi cử, sự cạnh tranh khốc liệt khiến nhiều bạn trẻ chỉ quan tâm đến bản thân, quên đi việc quan tâm đến người khác. Bên cạnh đó, mạng xã hội với những thông tin tiêu cực, thiếu kiểm chứng, những trò chơi bạo lực… cũng có thể khiến giới trẻ trở nên chai sạn cảm xúc, thờ ơ với cuộc sống thực. Ngoài ra, sự thiếu quan tâm, giáo dục từ gia đình và nhà trường: Việc cha mẹ quá bận rộn với công việc, thiếu sự quan tâm, chia sẻ với con cái; nhà trường chưa chú trọng giáo dục kỹ năng sống, giá trị đạo đức… cũng là những nguyên nhân góp phần hình thành lối sống vô cảm trong giới trẻ.

Lối sống vô cảm không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho toàn xã hội. Đối với cá nhân, người sống vô cảm sẽ trở nên cô lập, khó hòa nhập với cộng đồng, thiếu đi những mối quan hệ tốt đẹp, sự sẻ chia, giúp đỡ từ người khác. Về lâu dài, lối sống vô cảm có thể dẫn đến những vấn đề tâm lý như trầm cảm, lo âu. Đối với xã hội, lối sống vô cảm làm suy giảm sự gắn kết cộng đồng, gia tăng sự thờ ơ, vô trách nhiệm trước những vấn đề xã hội, cản trở sự phát triển bền vững của đất nước.

Tuy nhiên, một số người cho rằng giới trẻ ngày nay không vô cảm mà chỉ là thực tế hơn, biết cách bảo vệ bản thân trước những rủi ro, phức tạp của cuộc sống. Tuy nhiên, quan điểm này là hoàn toàn sai lầm. Thực tế không đồng nghĩa với vô cảm. Chúng ta hoàn toàn có thể sống thực tế mà vẫn giữ được sự đồng cảm, sẻ chia với những người xung quanh.

Để khắc phục lối sống vô cảm, cần có sự chung tay của cả gia đình, nhà trường và xã hội. Trước hết, mỗi cá nhân cần tự ý thức về hành vi của mình, trau dồi các phẩm chất tốt đẹp như yêu thương, đồng cảm, sẻ chia với những người xung quanh. Hãy bắt đầu bằng những hành động nhỏ như giúp đỡ người già qua đường, nhường ghế cho phụ nữ mang thai trên xe buýt, tham gia các hoạt động tình nguyện… Bên cạnh đó, việc đọc sách, xem phim, tham gia các khóa học về kỹ năng sống, các hoạt động ngoại khóa cũng sẽ giúp các bạn trẻ rèn luyện kỹ năng giao tiếp, ứng xử, mở rộng hiểu biết về cuộc sống, con người. Khi mỗi cá nhân tự ý thức và thay đổi, chúng ta sẽ tạo ra một hiệu ứng lan tỏa tích cực đến những người xung quanh, góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn. Chương trình "Việc tử tế" do VTV24 thực hiện đã lan tỏa nhiều câu chuyện đẹp về lòng tốt, sự sẻ chia trong xã hội, góp phần khơi dậy những giá trị nhân văn tốt đẹp trong mỗi người, là một minh chứng rõ nét cho điều này.

Gia đình, với vai trò là nền tảng quan trọng hình thành nhân cách của mỗi người, cũng cần chung tay góp sức. Cha mẹ nên dành thời gian trò chuyện, tâm sự với con cái, dạy con những bài học về đạo đức, lối sống. Tổ chức các buổi sinh hoạt gia đình, cùng nhau tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện cũng là những cách hữu hiệu để gắn kết các thành viên và vun đắp tình yêu thương. Mô hình "Gia đình văn hóa" được triển khai rộng rãi trên khắp cả nước đã góp phần xây dựng những gia đình hạnh phúc, là nền tảng vững chắc cho sự phát triển của xã hội.

 

Bên cạnh đó, nhà trường, với vai trò là môi trường giáo dục quan trọng, cần lồng ghép giáo dục đạo đức, lối sống vào các môn học, tổ chức các hoạt động ngoại khóa ý nghĩa như văn nghệ, thể thao, các câu lạc bộ tình nguyện… Những buổi nói chuyện chuyên đề, các cuộc thi tìm hiểu về đạo đức, lối sống, xây dựng các câu lạc bộ, đội, nhóm để học sinh có cơ hội rèn luyện kỹ năng sống cũng là những hoạt động cần được quan tâm và đẩy mạnh. Trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam, với nhiều hoạt động ngoại khóa ý nghĩa như "Ngày hội anh tài", "Hội chợ quê", các câu lạc bộ học thuật, tình nguyện… đã trở thành một điển hình trong việc giáo dục toàn diện cho học sinh.

Cuối cùng, xã hội cần lên án mạnh mẽ lối sống vô cảm, đồng thời tôn vinh, biểu dương những tấm gương người tốt việc tốt. Các cơ quan truyền thông cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục về đạo đức, lối sống cho giới trẻ thông qua các cuộc thi viết, vẽ tranh, làm phim về đề tài đạo đức, lối sống; xây dựng các chương trình truyền hình, các trang mạng xã hội về giá trị sống tích cực. Chương trình "Điều ước thứ 7" của VTV3 đã mang đến những câu chuyện cảm động về tình người, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong xã hội, chính là một ví dụ điển hình.

Bản thân tôi luôn cố gắng rèn luyện lối sống tích cực, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội. Tôi thường xuyên tham gia các hoạt động tình nguyện, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn. Tôi tin rằng mỗi hành động nhỏ bé của chúng ta đều có thể góp phần làm cho cuộc sống này tốt đẹp hơn.

Lối sống vô cảm là một vấn đề đáng báo động trong xã hội hiện nay. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự chung tay của cả gia đình, nhà trường và xã hội. Là một học sinh, tôi xin kêu gọi các bạn trẻ hãy cùng nhau xây dựng một lối sống tích cực, có trách nhiệm, giàu lòng nhân ái. Chỉ có như vậy, chúng ta mới có thể xây dựng một xã hội văn minh, giàu mạnh và hạnh phúc. Hãy sống để yêu thương và được yêu thương. Đừng để sự vô cảm làm chai sạn trái tim mình.

7. Tự luận
1 điểm

Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là một học sinh, em nghĩ mình cần có trách nhiệm gì trong công cuộc xây dựng đất nước hiện nay?”

Xem đáp án

Bài làm tham khảo

Giới trẻ là lực lượng nòng cốt, là tương lai của đất nước. Họ mang trong mình sức trẻ, lòng nhiệt huyết và khát khao cống hiến. Chính vì vậy, trách nhiệm của giới trẻ trong việc xây dựng và phát triển đất nước là vô cùng quan trọng. Nếu không nhận thức được trách nhiệm này và hành động một cách kịp thời, hiệu quả, chúng ta sẽ bỏ lỡ những cơ hội quý báu để đưa đất nước đi lên.

Trách nhiệm của giới trẻ trong việc xây dựng đất nước là nghĩa vụ, bổn phận mà mỗi cá nhân trẻ tuổi cần nhận thức và thực hiện để đóng góp vào sự phát triển chung của cộng đồng và quốc gia. Điều này bao gồm việc học tập, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, tham gia các hoạt động xã hội, cống hiến tài năng và trí tuệ cho đất nước.

Hiện nay, phần lớn giới trẻ Việt Nam đã nhận thức được vai trò và trách nhiệm của mình đối với đất nước. Họ tích cực học tập, tham gia các hoạt động tình nguyện, khởi nghiệp và đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận giới trẻ sống thiếu lý tưởng, sống thực dụng, ích kỷ và chưa có những hành động thiết thực để đóng góp cho cộng đồng. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê năm 2022, tỷ lệ thất nghiệp của nhóm tuổi 15-24 là 6,36%, cao gấp 2,4 lần so với tỷ lệ thất nghiệp chung. Điều này cho thấy một bộ phận giới trẻ vẫn chưa tìm được hướng đi đúng đắn cho bản thân, chưa phát huy được hết tiềm năng của mình để đóng góp cho xã hội.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên. Một số nguyên nhân chính có thể kể đến như chưa định hướng được nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích của bản thân, thiếu kỹ năng mềm cần thiết cho công việc và cuộc sống, ảnh hưởng từ môi trường sống thiếu lành mạnh, lối sống thực dụng, chạy theo vật chất, thiếu sự quan tâm, định hướng từ gia đình và xã hội.

Nếu vấn đề này không được giải quyết kịp thời, nó sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho cả cá nhân và xã hội. Cá nhân mất cơ hội phát triển bản thân, lãng phí tài năng, dễ sa vào các tệ nạn xã hội. Xã hội thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, một số người cho rằng giới trẻ ngày nay quá thụ động, chỉ biết hưởng thụ và không quan tâm đến việc xây dựng đất nước. Tuy nhiên, đây chỉ là một phần nhỏ và không phản ánh đúng thực trạng chung. Thực tế, có rất nhiều bạn trẻ năng động, sáng tạo và có nhiều đóng góp tích cực cho cộng đồng.

Để có thể trở thành những người trẻ có ích, đóng góp cho công cuộc xây dựng đất nước, trước hết, mỗi học sinh cần trau dồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng, không ngừng tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi từ nhiều nguồn khác nhau như sách vở, thư viện, internet hay các khóa học trực tuyến. Bên cạnh đó, các bạn cũng có thể tham gia các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ để phát triển toàn diện. Kiến thức và kỹ năng là nền tảng quan trọng để mỗi người có thể đóng góp cho xã hội. Học sinh cần trang bị cho mình một nền tảng kiến thức vững chắc, kỹ năng toàn diện để sau này trở thành những công dân có ích, đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Thực tế, nhiều học sinh Việt Nam đã đạt được thành tích cao trong các kỳ thi quốc tế, chứng tỏ sự nỗ lực học tập không ngừng và khả năng cạnh tranh của học sinh Việt Nam trên trường quốc tế.

Song song với việc trau dồi kiến thức, kỹ năng, mỗi cá nhân cũng cần rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống lành mạnh. Học sinh cần rèn luyện tính trung thực, trách nhiệm, kỷ luật, lòng yêu nước, tinh thần tự tôn dân tộc. Gia đình và nhà trường cần giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh thông qua các hoạt động ngoại khóa, các buổi sinh hoạt lớp, các chương trình giáo dục công dân. Xã hội cần tạo môi trường lành mạnh, tích cực để học sinh phát triển. Phẩm chất đạo đức, lối sống lành mạnh là yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của mỗi cá nhân và sự phát triển bền vững của xã hội. Học sinh cần rèn luyện phẩm chất đạo đức tốt, lối sống lành mạnh để trở thành những công dân có ích, đóng góp vào việc xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ. Phong trào "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" đã lan tỏa rộng khắp trong học sinh cả nước, góp phần nâng cao ý thức đạo đức và lối sống của học sinh chính là một minh chứng rõ nét cho điều đó.

Không chỉ dừng lại ở việc học tập và rèn luyện đạo đức, học sinh cũng cần tích cực tham gia các hoạt động xã hội, tình nguyện như giúp đỡ người nghèo, người khuyết tật, bảo vệ môi trường, tham gia các chiến dịch tuyên truyền về an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội. Nhà trường và các tổ chức xã hội cần tạo điều kiện, khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động tình nguyện. Tham gia các hoạt động xã hội, tình nguyện giúp học sinh rèn luyện kỹ năng sống, nâng cao ý thức cộng đồng, phát triển lòng nhân ái, đồng thời đóng góp vào việc giải quyết các vấn đề xã hội. Những chương trình như Mùa hè xanh, chiến dịch Hoa phượng đỏ là những chương trình tình nguyện thu hút đông đảo học sinh tham gia, góp phần giúp đỡ cộng đồng và xây dựng đất nước.

Cuối cùng, trong thời đại công nghệ số hiện nay, giới trẻ cần sử dụng mạng xã hội một cách tích cực để chia sẻ thông tin hữu ích, lan tỏa những giá trị tích cực, tham gia các diễn đàn thảo luận về các vấn đề xã hội, lên tiếng phản đối những hành vi xấu, cổ vũ những hành động tốt. Mạng xã hội là một công cụ mạnh mẽ có thể tác động đến nhận thức và hành vi của con người. Học sinh cần sử dụng mạng xã hội một cách tích cực để góp phần xây dựng một môi trường mạng lành mạnh, tích cực. Nhiều học sinh đã sử dụng mạng xã hội để chia sẻ những câu chuyện truyền cảm hứng, lan tỏa những thông điệp tích cực, góp phần xây dựng một cộng đồng mạng văn minh, tiến bộ.

Là một học sinh, em luôn ý thức được trách nhiệm của mình trong việc học tập và rèn luyện để trở thành một công dân có ích cho xã hội. Em tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn. Em tin rằng mỗi hành động nhỏ bé của mình cũng sẽ góp phần làm cho đất nước ngày càng giàu đẹp hơn.

Trách nhiệm của giới trẻ trong việc xây dựng đất nước là rất lớn lao và quan trọng. Mỗi chúng ta cần nhận thức rõ vai trò của mình, không ngừng phấn đấu, học tập và rèn luyện để trở thành những công dân ưu tú, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hãy luôn ghi nhớ lời dạy của Bác Hồ: "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em".

8. Tự luận
1 điểm

Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là một học sinh, em hãy đề xuất những giải pháp phù hợp để giữ gìn và bảo vệ các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc?”

Xem đáp án

Bài làm tham khảo

Văn hóa truyền thống, một tài sản vô giá được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử, là niềm tự hào và sức mạnh tinh thần to lớn của dân tộc Việt Nam. Những giá trị văn hóa ấy không chỉ là di sản của quá khứ mà còn là nền tảng vững chắc cho sự phát triển của hiện tại và tương lai. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập và phát triển như hiện nay, việc giữ gìn và bảo vệ các giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nhiều thách thức, đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ - những người kế thừa và phát huy những giá trị quý báu này.

Văn hóa truyền thống là tổng hòa những giá trị vật chất và tinh thần được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, bao gồm phong tục tập quán, tín ngưỡng, nghệ thuật, ngôn ngữ, văn học, kiến trúc, ẩm thực... Đây là những giá trị đã được thời gian kiểm chứng, mang đậm bản sắc dân tộc và góp phần tạo nên sự đa dạng, phong phú của văn hóa nhân loại. Văn hóa truyền thống không chỉ là những giá trị tĩnh tại mà còn là một quá trình sống động, không ngừng phát triển và thích ứng với thời đại.

Tuy nhiên, trong thời đại toàn cầu hóa, văn hóa truyền thống đang phải đối mặt với nguy cơ mai một và biến dạng. Nhiều giá trị văn hóa truyền thống đang bị lãng quên, thay vào đó là sự du nhập của văn hóa ngoại lai. Một số phong tục tập quán tốt đẹp đang dần biến mất, các lễ hội truyền thống bị thương mại hóa, kiến trúc cổ bị xuống cấp, ngôn ngữ bị pha tạp... Thực trạng đáng báo động này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, từ sự tác động của quá trình hội nhập và giao lưu văn hóa, sự phát triển của công nghệ thông tin và mạng xã hội, cho đến sự thiếu quan tâm, hiểu biết của một bộ phận giới trẻ về văn hóa truyền thống, cùng với sự buông lỏng quản lý của các cơ quan chức năng.

Nếu không có biện pháp bảo vệ kịp thời, văn hóa truyền thống sẽ dần mai một, làm mất đi bản sắc dân tộc, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước. Giới trẻ sẽ đánh mất cội nguồn, thiếu đi những giá trị tinh thần để làm chỗ dựa trong cuộc sống. Một số người cho rằng việc bảo tồn văn hóa truyền thống là bảo thủ, cản trở sự phát triển của xã hội. Tuy nhiên, quan điểm này là hoàn toàn sai lầm. Việc bảo tồn văn hóa truyền thống không có nghĩa là đóng cửa với thế giới bên ngoài. Ngược lại, chúng ta cần phải bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp để có thể tự tin hội nhập và đóng góp vào sự phát triển chung của nhân loại.

Vậy, là học sinh, chúng ta có thể làm gì để góp phần vào sứ mệnh cao cả này? Trước hết, với vai trò là một cá nhân, tôi nhận thấy việc trang bị cho mình những hiểu biết về văn hóa truyền thống là vô cùng cần thiết. Tôi chủ động tìm hiểu, học hỏi và trân trọng các giá trị văn hóa thông qua việc đọc sách, tham gia các hoạt động văn hóa, lễ hội truyền thống, tìm hiểu về lịch sử, phong tục tập quán của dân tộc. Các trang web, ứng dụng về văn hóa, các khóa học trực tuyến, các câu lạc bộ văn hóa trong trường học là những công cụ hỗ trợ đắc lực cho quá trình này. Ví dụ, các bạn học sinh trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam đã thành lập câu lạc bộ Văn hóa dân gian, tổ chức các buổi sinh hoạt, trò chơi dân gian, góp phần khơi dậy niềm yêu thích và trân trọng văn hóa truyền thống trong học sinh. Hay như chương trình "Hành trình Di sản" do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức đã tạo cơ hội cho hàng nghìn học sinh trên cả nước tham gia tìm hiểu và trải nghiệm các di sản văn hóa phi vật thể của Việt Nam.

Không chỉ dừng lại ở cá nhân, gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và nuôi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, là nơi truyền dạy những giá trị văn hóa truyền thống từ thế hệ này sang thế hệ khác. Cha mẹ tôi luôn làm gương, kể cho con cháu nghe những câu chuyện về lịch sử, văn hóa dân tộc, cùng con cái tham gia các hoạt động truyền thống như nấu bánh chưng ngày Tết, dâng hương ngày giỗ Tổ... Giống như gia đình chị Nguyễn Thị Hoa ở Hà Nội thường xuyên tổ chức các buổi sum họp gia đình vào dịp lễ Tết, cùng nhau ôn lại những kỷ niệm, chia sẻ những câu chuyện về truyền thống gia đình, dòng họ. Hay gia đình anh Trần Văn Bình ở Huế đã gìn giữ nghề làm nón lá truyền thống qua nhiều thế hệ, góp phần bảo tồn một nét đẹp văn hóa của dân tộc.

Bên cạnh gia đình, nhà trường cũng có vai trò quan trọng trong việc trang bị kiến thức, kỹ năng và hình thành ý thức gìn giữ văn hóa truyền thống cho học sinh. Việc lồng ghép nội dung giáo dục về văn hóa truyền thống vào chương trình giảng dạy, tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các cuộc thi tìm hiểu về văn hóa dân tộc, xây dựng môi trường học đường thấm đẫm bản sắc văn hóa là những giải pháp thiết thực. Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong TP.HCM đã tổ chức chương trình "Ngày hội Văn hóa dân tộc" với nhiều hoạt động phong phú như biểu diễn nghệ thuật, trưng bày sản phẩm thủ công truyền thống, thu hút sự tham gia của đông đảo học sinh. Trường THCS Trưng Vương Hà Nội cũng tổ chức cuộc thi "Tìm hiểu về lịch sử và văn hóa Thăng Long – Hà Nội", khuyến khích học sinh nghiên cứu và khám phá những giá trị văn hóa của Thủ đô nghìn năm văn hiến.

Cuối cùng, không thể không nhắc đến vai trò của xã hội trong việc tạo ra một môi trường thuận lợi để văn hóa truyền thống được bảo tồn và phát huy. Các cơ quan, tổ chức cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về văn hóa truyền thống thông qua các phương tiện truyền thông, tổ chức các sự kiện văn hóa, lễ hội, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận và tham gia các hoạt động văn hóa. Lễ hội Đền Hùng hàng năm thu hút hàng triệu du khách trong và ngoài nước đến tham quan, dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng, góp phần quảng bá những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc. Chương trình "Giai điệu tự hào" trên sóng truyền hình VTV đã góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống đến đông đảo công chúng.

Bản thân tôi luôn ý thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn văn hóa truyền thống. Tôi thường xuyên tìm hiểu về lịch sử, văn hóa dân tộc qua sách vở, phim ảnh. Tôi cũng tích cực tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống ở trường, lớp. Tôi tin rằng mỗi hành động nhỏ của mình sẽ góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa quý báu của dân tộc.

Văn hóa truyền thống là tài sản vô giá của dân tộc, là nền tảng tinh thần cho sự phát triển bền vững của đất nước. Là học sinh, chúng ta cần ý thức rõ trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống. Bằng những hành động thiết thực, chúng ta hãy cùng nhau chung tay bảo vệ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, để xây dựng một đất nước Việt Nam giàu bản sắc, văn minh và phồn vinh.

9. Tự luận
1 điểm

Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là một học sinh, em hãy đề xuất những giải pháp phù hợp để giới trẻ hiện nay sống có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng.”

Xem đáp án

Bài làm tham khảo

Tuổi trẻ, khoảng thời gian đẹp nhất trong cuộc đời mỗi người, là lúc chúng ta tràn đầy nhiệt huyết, khát khao và hoài bão. Tuy nhiên, tuổi trẻ cũng là lúc ta dễ lạc lối, sa ngã nếu không có sự định hướng đúng đắn. Bởi vậy, sống có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng chính là chiếc la bàn giúp tuổi trẻ vững bước trên hành trình trưởng thành. Là một học sinh, tôi nhận thấy có nhiều giải pháp thiết thực để giúp chúng ta, những người trẻ tuổi, sống có trách nhiệm hơn.

Sống có trách nhiệm không chỉ đơn thuần là hoàn thành nghĩa vụ cá nhân mà còn là sự nhận thức sâu sắc về vai trò của mình trong xã hội. Trách nhiệm với bản thân thể hiện ở việc không ngừng học tập, rèn luyện để hoàn thiện bản thân, sống lành mạnh và có mục tiêu phấn đấu. Trách nhiệm với cộng đồng thể hiện ở việc tuân thủ pháp luật, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, đóng góp sức mình xây dựng một môi trường sống tốt đẹp hơn.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít bạn trẻ đang sống thiếu trách nhiệm. Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Xã hội, có đến 60% số bạn trẻ được hỏi cho biết họ chưa nhận thức rõ về trách nhiệm của mình đối với cộng đồng. Một số bạn trẻ còn có lối sống buông thả, sa đà vào các tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, từ ảnh hưởng của môi trường sống, sự thiếu quan tâm giáo dục từ gia đình và nhà trường, đến tác động của lối sống thực dụng.

Hậu quả của việc sống thiếu trách nhiệm là vô cùng nghiêm trọng. Đối với cá nhân, các bạn trẻ có thể đánh mất định hướng, sa ngã vào các tệ nạn, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Đối với cộng đồng, tình trạng vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội gia tăng sẽ cản trở sự phát triển của xã hội.

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng giới trẻ ngày nay chịu nhiều áp lực từ học tập, thi cử, việc làm nên khó có thể dành thời gian cho các hoạt động xã hội. Quan điểm này không sai, nhưng sống có trách nhiệm không đồng nghĩa với việc phải hy sinh toàn bộ thời gian cá nhân. Chỉ cần mỗi bạn trẻ có ý thức và dành một phần thời gian nhỏ để tham gia các hoạt động vì cộng đồng, xã hội sẽ tốt đẹp hơn rất nhiều.

Trước hết, mỗi cá nhân cần tự ý thức và nỗ lực. Việc tự đặt mục tiêu và lập kế hoạch rõ ràng trong học tập, công việc và cuộc sống giúp chúng ta có định hướng rõ ràng, tránh lãng phí thời gian và nguồn lực. Bên cạnh đó, rèn luyện kỹ năng sống như giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề... là những hành trang không thể thiếu để tự tin bước vào đời. Chúng ta có thể tham gia các khóa học, câu lạc bộ, hoạt động ngoại khóa để rèn luyện những kỹ năng này. Bên cạnh đó, tham gia hoạt động tình nguyện là cách tốt nhất để chúng ta thể hiện trách nhiệm với cộng đồng. Qua những hoạt động tình nguyện, chúng ta không chỉ giúp đỡ được những người khó khăn mà còn học hỏi được nhiều điều bổ ích, mở rộng mối quan hệ xã hội. Cuối cùng, sử dụng mạng xã hội một cách thông minh, tránh lan truyền thông tin sai lệch, độc hại, đồng thời dùng nó để kết nối, chia sẻ thông tin hữu ích, lan tỏa những giá trị tích cực cũng là một cách thể hiện trách nhiệm. Chị Nguyễn Thị Ánh Viên, vận động viên bơi lội nổi tiếng của Việt Nam, là một minh chứng điển hình cho việc tự đặt mục tiêu và nỗ lực không ngừng để đạt được thành công. Còn anh Nguyễn Hà Đông, cha đẻ của tựa game Flappy Bird, đã tự học lập trình và đạt được thành công vang dội, là tấm gương về sự tự học và nỗ lực không ngừng nghỉ.

Gia đình, cái nôi nuôi dưỡng mỗi người, cũng có vai trò quan trọng trong việc hình thành ý thức trách nhiệm của con cái. Cha mẹ là tấm gương phản chiếu của con cái. Cha mẹ sống có trách nhiệm, gương mẫu sẽ là hình mẫu lý tưởng để con cái noi theo. Vì vậy, cha mẹ cần dạy con về những giá trị sống tốt đẹp như trung thực, nhân ái, trách nhiệm, biết ơn... Những giá trị này sẽ là nền tảng vững chắc để con cái sống có ích cho xã hội. Đồng thời, cha mẹ nên khuyến khích con cái tham gia các hoạt động xã hội, tình nguyện để con cái có cơ hội trải nghiệm, học hỏi và trưởng thành. Gia đình anh Nguyễn Ngọc Ký, người thầy giáo viết chữ bằng chân nổi tiếng, đã luôn động viên, khuyến khích anh vượt qua khó khăn, học tập và trở thành người có ích cho xã hội. Hay gia đình chị Nguyễn Thị Thu Hằng, Hoa hậu Việt Nam 2002, đã dạy chị về những giá trị sống tốt đẹp, giúp chị trở thành người phụ nữ thành đạt và có tấm lòng nhân ái.

Không thể thiếu vai trò của nhà trường, nơi trang bị kiến thức và giáo dục nhân cách cho học sinh. Nhà trường cần lồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào chương trình học để học sinh được trang bị đầy đủ những kỹ năng cần thiết cho cuộc sống. Bên cạnh đó, việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa ý nghĩa như văn nghệ, thể thao, tình nguyện... không chỉ giúp học sinh giải trí mà còn giúp các em rèn luyện kỹ năng, phát triển toàn diện. Hơn nữa, nhà trường cần xây dựng môi trường học tập tích cực, lành mạnh, nơi học sinh cảm thấy được tôn trọng, yêu thương và được phát huy hết khả năng của mình. Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam và trường THPT FPT là những ví dụ điển hình cho việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa ý nghĩa và xây dựng môi trường học tập hiện đại, năng động, khuyến khích học sinh sáng tạo, khởi nghiệp.

Cuối cùng, xã hội cũng cần chung tay góp sức. Các cơ quan truyền thông, báo chí, mạng xã hội cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục về lối sống có trách nhiệm, về những tấm gương người tốt việc tốt để giới trẻ noi theo. Các tổ chức, doanh nghiệp cần tạo điều kiện cho giới trẻ tham gia các hoạt động xã hội, tình nguyện để các em có cơ hội cống hiến và trưởng thành. Và hơn hết, xã hội cần chung tay xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, không có tệ nạn xã hội, nơi giới trẻ được phát triển toàn diện. Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và nhiều doanh nghiệp đã có những đóng góp tích cực trong việc tạo điều kiện cho giới trẻ tham gia các hoạt động xã hội và cống hiến cho cộng đồng.

Bản thân tôi, với tư cách là một học sinh, luôn tâm niệm sống có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng. Tôi luôn cố gắng học tập tốt, rèn luyện đạo đức, tích cực tham gia các hoạt động của trường lớp và các hoạt động tình nguyện. Tôi tin rằng, mỗi hành động nhỏ của mình sẽ góp phần làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.

Tóm lại, sống có trách nhiệm là một phẩm chất quan trọng mà mỗi bạn trẻ cần có để trưởng thành và đóng góp cho xã hội. Mỗi chúng ta hãy ý thức được vai trò, trách nhiệm của mình, từ đó có những hành động đúng đắn để trở thành những công dân có ích, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, giàu mạnh.

 

10. Tự luận
1 điểm

Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là một học sinh, em hãy đề xuất các giải pháp phù hợp để giải quyết tình trạng tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc,… như hiện nay.”

Xem đáp án

Bài làm tham khảo

Trong xã hội hiện đại, bên cạnh những thành tựu đáng tự hào, chúng ta không thể phủ nhận sự tồn tại của những vấn nạn nhức nhối, trong đó tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc,... đang là mối đe dọa nghiêm trọng đối với sự phát triển của đất nước và tương lai của thế hệ trẻ. Là một học sinh, chứng kiến những hệ lụy đau lòng mà tệ nạn gây ra, tôi nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của mình trong việc chung tay đẩy lùi vấn nạn này.

Tệ nạn xã hội là những hành vi vi phạm pháp luật, đạo đức, thuần phong mỹ tục, gây ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự an toàn xã hội và sự phát triển của cộng đồng. Ma túy, cờ bạc, mại dâm là những tệ nạn xã hội phổ biến và nguy hiểm nhất hiện nay. Theo báo cáo của Bộ Công an, tình hình tội phạm và tệ nạn xã hội trong năm 2022 có chiều hướng gia tăng, đặc biệt là tội phạm liên quan đến ma túy. Số vụ phạm tội về ma túy tăng 15% so với năm 2021. Tình trạng cờ bạc trá hình cũng diễn biến phức tạp, với sự xuất hiện của nhiều hình thức cờ bạc mới như cá độ bóng đá trực tuyến, đánh bạc qua mạng xã hội…

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng đáng báo động này. Sự suy thoái về đạo đức, lối sống buông thả của một bộ phận giới trẻ là một trong những nguyên nhân chính. Bên cạnh đó, sự thiếu quan tâm, giáo dục của gia đình và nhà trường cũng góp phần không nhỏ vào việc hình thành và phát triển tệ nạn xã hội. Sự lỏng lẻo trong công tác quản lý của các cơ quan chức năng và sự tác động tiêu cực của các yếu tố bên ngoài như phim ảnh, internet… cũng là những yếu tố cần được xem xét và giải quyết.

Hậu quả của tệ nạn xã hội là vô cùng nặng nề. Đối với cá nhân, nó không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm lý mà còn hủy hoại nhân phẩm, đạo đức và tương lai của họ. Đối với gia đình, tệ nạn xã hội gây ra sự bất hòa, tan vỡ, làm suy giảm kinh tế và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của con cái. Đối với xã hội, nó làm gia tăng tội phạm, mất trật tự an toàn xã hội, gây thiệt hại về kinh tế và ảnh hưởng đến hình ảnh quốc gia.

Chính vì những hậu quả nghiêm trọng đó, việc giải quyết tình trạng tệ nạn xã hội là một vấn đề cấp bách. Chúng ta không thể làm ngơ trước thực trạng này, bởi nếu không được giải quyết kịp thời, tệ nạn xã hội sẽ tiếp tục lan rộng, gây ra những hậu quả khôn lường.

Tuy nhiên, một số người cho rằng tệ nạn xã hội là vấn đề không thể giải quyết triệt để. Họ cho rằng nó đã tồn tại từ lâu đời và có liên quan đến nhiều yếu tố phức tạp. Tuy nhiên, tôi không đồng tình với quan điểm này. Tôi tin rằng với sự chung tay của toàn xã hội, chúng ta có thể kiềm chế và đẩy lùi tệ nạn xã hội.

Trước hết, để ngăn chặn tệ nạn xã hội lan rộng, việc nâng cao nhận thức cộng đồng là vô cùng cần thiết. Mỗi cá nhân, gia đình, nhà trường và toàn xã hội cần chung tay tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về tác hại của ma túy, cờ bạc,... thông qua các buổi tọa đàm, hội thảo, chiếu phim tư liệu, phát tờ rơi, poster,... tại trường học, khu dân cư, cơ quan, doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc tận dụng sức mạnh của mạng xã hội để lan tỏa thông điệp tích cực cũng là một giải pháp hiệu quả. Chẳng hạn, trường THPT Nguyễn Tất Thành (Hà Nội) đã tổ chức thành công nhiều buổi sinh hoạt dưới cờ với chủ đề phòng chống ma túy, cờ bạc, thu hút sự quan tâm và tham gia của đông đảo học sinh. Hay Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với Bộ Công an xây dựng chương trình giáo dục phòng chống ma túy trong trường học, giúp học sinh trang bị kiến thức cần thiết để bảo vệ bản thân.

Bên cạnh việc nâng cao nhận thức, việc trang bị cho học sinh những kỹ năng sống cần thiết cũng là một giải pháp quan trọng. Nhà trường và gia đình cần lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng sống vào chương trình học chính khóa và ngoại khóa, tổ chức các buổi tập huấn, trò chơi, hoạt động trải nghiệm giúp học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề, kiểm soát cảm xúc, từ chối cám dỗ,... Trường THCS Trưng Vương (Hồ Chí Minh) là một ví dụ điển hình khi triển khai chương trình "Em là công dân toàn cầu" với nhiều hoạt động ngoại khóa bổ ích, giúp học sinh phát triển toàn diện về kiến thức và kỹ năng. Ngoài ra, Trung tâm UNESCO Giáo dục Kỹ năng sống (Hà Nội) cũng thường xuyên tổ chức các khóa học kỹ năng sống miễn phí cho học sinh, sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của đất nước.

Không chỉ dừng lại ở việc giáo dục, việc xây dựng một môi trường sống lành mạnh cũng đóng vai trò then chốt trong việc phòng chống tệ nạn xã hội. Gia đình, nhà trường và xã hội cần chung tay tạo không gian sống, học tập, vui chơi an toàn, lành mạnh cho trẻ em và thanh thiếu niên. Mô hình "Khu phố không ma túy" tại thành phố Đà Nẵng là một minh chứng rõ nét cho thấy hiệu quả của việc xây dựng môi trường sống tích cực. Bên cạnh đó, lực lượng công an các địa phương cũng cần tăng cường quản lý các địa điểm kinh doanh dịch vụ nhạy cảm, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn.

Bản thân tôi luôn cố gắng sống lành mạnh, tránh xa các tệ nạn xã hội và tích cực tham gia các hoạt động tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống tệ nạn xã hội. Tôi tin rằng mỗi học sinh chúng ta đều có thể góp phần nhỏ bé của mình vào công cuộc xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Tóm lại, tệ nạn xã hội là một vấn đề nghiêm trọng, đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội để giải quyết. Là một học sinh, tôi xin kêu gọi các bạn hãy cùng tôi chung tay xây dựng một môi trường sống lành mạnh, an toàn, không có tệ nạn xã hội. Hãy nói không với tệ nạn xã hội, vì một tương lai tươi sáng hơn!

11. Tự luận
1 điểm

 Viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết: "Là một học sinh, em nghĩ nên có thái độ và cách ứng xử như thế nào trước những người khuyết tật hoặc yếu thế trong xã hội?”

Xem đáp án

Bài làm tham khảo

Trong xã hội đa dạng và phức tạp như hiện nay, mỗi chúng ta đều có một vị trí và vai trò riêng. Bên cạnh những người may mắn có được cuộc sống đủ đầy, còn có những người kém may mắn hơn, mang trong mình những khiếm khuyết về thể chất hoặc tinh thần. Là một học sinh, việc có thái độ và cách ứng xử đúng đắn trước những người khuyết tật hoặc yếu thế là điều vô cùng quan trọng, thể hiện sự văn minh và lòng nhân ái của mỗi cá nhân.

Trước hết, cần hiểu rõ người khuyết tật là những người gặp khó khăn trong cuộc sống do những hạn chế về thể chất hoặc tinh thần, bao gồm người khiếm thị, khiếm thính, khuyết tật vận động, người thiểu năng trí tuệ, người mắc bệnh tâm thần,... Còn người yếu thế là những người dễ bị tổn thương, gặp khó khăn trong việc tự bảo vệ mình và có nguy cơ bị lạm dụng, phân biệt đối xử, như người già neo đơn, trẻ em mồ côi, người vô gia cư,...

Thực tế hiện nay, vẫn còn một bộ phận người có thái độ và cách ứng xử không đúng mực với người khuyết tật và yếu thế. Họ có thể có những hành động trêu chọc, chế giễu, kỳ thị, thậm chí xa lánh, phân biệt đối xử. Theo một khảo sát của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội năm 2020, có đến 62% người khuyết tật cho biết họ từng bị phân biệt đối xử. Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm thiếu hiểu biết về người khuyết tật và yếu thế, dẫn đến những định kiến sai lầm; thiếu sự đồng cảm, chia sẻ với những khó khăn mà họ phải đối mặt; ảnh hưởng từ môi trường gia đình, bạn bè chưa có sự giáo dục đầy đủ về vấn đề này; và một số trường hợp bắt nguồn từ sự ích kỷ, vô cảm của cá nhân.

Thái độ và cách ứng xử không đúng mực với người khuyết tật và yếu thế gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Nó khiến họ cảm thấy tổn thương, mặc cảm, tự ti, thậm chí dẫn đến những suy nghĩ tiêu cực. Hơn nữa, nó cản trở sự hòa nhập của họ vào cộng đồng, gây khó khăn trong học tập, làm việc và cuộc sống hàng ngày. Đồng thời, nó làm xấu đi hình ảnh của xã hội, đi ngược lại với truyền thống nhân ái, tương thân tương ái của dân tộc.

Tuy nhiên, một số người cho rằng việc giúp đỡ người khuyết tật và yếu thế là trách nhiệm của gia đình và xã hội, không phải của học sinh. Tuy nhiên, quan điểm này là hoàn toàn sai lầm. Mỗi cá nhân, dù ở độ tuổi nào, đều có trách nhiệm thể hiện sự tôn trọng và giúp đỡ những người kém may mắn hơn mình. Hơn nữa, học sinh là những chủ nhân tương lai của đất nước, việc hình thành những giá trị nhân văn ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường là điều vô cùng cần thiết.

Trước hết, để có thể đối xử đúng mực với những người khuyết tật hoặc yếu thế, mỗi học sinh cần có sự thấu hiểu và tôn trọng. Điều này đòi hỏi mỗi cá nhân phải chủ động tìm hiểu về các dạng khuyết tật, khó khăn mà người yếu thế gặp phải thông qua sách báo, internet hay các buổi giao lưu, chia sẻ. Từ đó, chúng ta sẽ có cái nhìn khách quan, không kỳ thị, phân biệt đối xử. Việc tham gia các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ về hòa nhập cộng đồng, các chương trình giáo dục kỹ năng sống cũng sẽ giúp học sinh trau dồi thêm kiến thức và kỹ năng cần thiết. Có thể thấy, sự thấu hiểu là nền tảng để xây dựng thái độ tôn trọng. Khi hiểu rõ những khó khăn, thử thách mà người khuyết tật phải đối mặt, chúng ta sẽ có cái nhìn cảm thông, trân trọng những nỗ lực vươn lên của họ. Điển hình như câu lạc bộ "Kết nối yêu thương" của trường THPT Nguyễn Tất Thành (Hà Nội) thường xuyên tổ chức các buổi giao lưu, trò chuyện với người khuyết tật, giúp học sinh hiểu hơn về cuộc sống và những khát khao của họ. Hay chương trình "Vì một cộng đồng không khoảng cách" của UNICEF Việt Nam đã lan tỏa thông điệp về sự tôn trọng và hòa nhập, góp phần thay đổi nhận thức của giới trẻ về người khuyết tật.

Bên cạnh sự thấu hiểu và tôn trọng, việc hỗ trợ và giúp đỡ người khuyết tật cũng là một hành động thiết thực thể hiện tinh thần nhân ái. Không chỉ dừng lại ở sự giúp đỡ cá nhân như giúp người khuyết tật qua đường, mang vác đồ đạc, đọc sách báo, mà sự hỗ trợ này còn cần đến từ gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Gia đình có thể khuyến khích, tạo điều kiện cho con em tham gia các hoạt động tình nguyện, giúp đỡ người yếu thế. Nhà trường có thể tổ chức các hoạt động ngoại khóa, chương trình giáo dục kỹ năng sống, hướng nghiệp cho học sinh khuyết tật. Xã hội cần xây dựng cơ sở hạ tầng phù hợp, tạo điều kiện việc làm, hỗ trợ tài chính cho người khuyết tật. Các chương trình tình nguyện, các trung tâm hỗ trợ người khuyết tật, các dự án khởi nghiệp dành cho người khuyết tật chính là những công cụ, phương pháp hữu ích để thực hiện điều này. Chương trình "Tiếp sức đến trường" của VTV đã giúp đỡ hàng ngàn học sinh khuyết tật có cơ hội đến trường, vươn lên trong cuộc sống. Hay dự án "Khởi nghiệp cùng người khuyết tật" của Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Cộng đồng đã tạo điều kiện cho nhiều người khuyết tật có việc làm ổn định, tự tin hòa nhập xã hội là những minh chứng rõ nét cho sự thành công của những nỗ lực hỗ trợ này.

Không chỉ dừng lại ở sự thấu hiểu, tôn trọng và giúp đỡ, học sinh chúng ta còn cần lên tiếng phản đối sự kỳ thị, phân biệt đối xử đối với người khuyết tật hoặc yếu thế. Điều này đòi hỏi sự chung tay của cả cá nhân, nhà trường và xã hội. Cá nhân không tham gia, lên tiếng phản đối những hành vi trêu chọc, chế giễu người khuyết tật. Nhà trường cần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, không khoan nhượng với các hành vi kỳ thị. Xã hội cần tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng về quyền bình đẳng của người khuyết tật. Các chiến dịch truyền thông, các diễn đàn, mạng xã hội là những công cụ hữu ích để thực hiện điều này. Chiến dịch "Không kỳ thị người khuyết tật" của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về vấn đề này. Hay nhiều bạn trẻ đã sử dụng mạng xã hội để chia sẻ những câu chuyện cảm động về người khuyết tật, lan tỏa thông điệp tích cực về sự hòa nhập cũng là những minh chứng cho thấy sức mạnh của tiếng nói phản đối sự kỳ thị.

Bản thân em đã từng có cơ hội tham gia một chương trình tình nguyện tại trung tâm nuôi dưỡng trẻ mồ côi. Qua đó, em nhận ra rằng những đứa trẻ ở đây, dù không có một gia đình trọn vẹn, nhưng vẫn luôn khao khát được yêu thương và quan tâm. Em đã học được cách lắng nghe, chia sẻ và động viên các em. Trải nghiệm này đã giúp em trưởng thành hơn rất nhiều và nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của mình đối với những người yếu thế trong xã hội.

Có thái độ và cách ứng xử đúng đắn trước người khuyết tật và yếu thế không chỉ là thể hiện sự văn minh, lòng nhân ái mà còn là trách nhiệm của mỗi học sinh. Bằng những hành động thiết thực, chúng ta hãy cùng nhau xây dựng một xã hội bình đẳng, nhân văn, nơi mà mọi người đều được tôn trọng và có cơ hội phát triển. Bởi lẽ, "yêu thương cho đi là yêu thương còn mãi".