Tổng hợp câu hỏi ôn tập môn Vật Lí lớp 7 (phần 4)

Bóng đèn có kí hiệu: 

Hai nguồn điện mắc nối tiếp (bộ pin, bộ acquy): 

Dây dẫn có kí hiệu: 

Công tắc đóng có kí hiệu: 

Công tắc mở được kí hiệu: 

Dùng các kí hiệu, vẽ lại sơ đồ mạch điện sau :

Sơ đồ có mạch điện:

Chiều dòng điện là chiều từ cực dương qua dây dẫn và các dụng cụ điện tới cực âm của nguồn điện.

Người ta dùng dấu mũi tên để chỉ chiều dòng điện

Ví dụ:

Sơ đồ có mạch điện:

* Giống nhau: Về bản chất đều là dòng dịch chuyển có hướng của êlectrôn tự do.

* Khác nhau:

Sơ đồ mạch điện được dùng để mô tả một cách đơn giản mạch điện và từ sơ đồ mạch điện có thể lắp mạch điện tương ứng.

Ví dụ:

Dòng điện có năm tác dụng:

- Tác dụng nhiệt.

Ví dụ: Dòng điện chạy qua bàn là làm nóng bàn là.

- Tác dụng từ.

Ví dụ: Dòng điện chạy qua các nam châm điện khiến nó hút được sắt.

- Tác dụng phát sáng

Ví dụ: Dòng điện chạy qua bóng đèn làm đèn sáng

- Tác dụng sinh lý.

Ví dụ: Dòng điện chạy qua cơ thể làm người bị điện giật, nhưng dòng điện phù hợp lại có tác dụng chữa bệnh.

- Tác dụng hóa học.

Ví dụ: Bể mạ điện sử dụng tác dụng hóa học của dòng điện

Dòng điện đi qua mọi vật dẫn thông thường đều làm vật dẫn nóng lên. Nếu vật dẫn nóng lên đến nhiệt độ cao thì nó phát sáng.

Ví dụ:

Dòng điện chạy qua dây dẫn làm dây dẫn nóng lên.

Dòng điện chạy qua dây tóc bóng đèn làm dây tóc nóng đỏ lên nhiệt độ 2500oC và phát sáng.

Dòng điện chạy qua bếp điện làm dây mayso nóng lên.

Dòng điện có thể làm sáng bóng đèn bút thử điện và đèn đi ôt phát quang mặc dù các đèn này chưa nóng tới nhiệt độ cao.

Ví dụ:

- Dòng điện chạy qua chất khí trong bóng đèn của bút thử điện làm chất khí này phát sáng.

Đèn bút thử điện sáng

- Đèn điôt phát quang chỉ cho dòng điện đi qua theo một chiều nhất định và khi đó đèn sáng.

Đèn Điôt phát quang

Dòng điện có tác dụng từ vì nó có thể làm quay kim nam châm.

Ví dụ:

Dùng dây dẫn mảnh có vỏ bọc cách điện quấn nhiều vòng xung quanh một lõi sắt non, ta có một cuộn dây. Nối hai đầu cuộn dây này với nguồn điện, đưa lại gần cuộn dây một kim nam châm thì kim nam châm bị quay lệch đi. Nếu đặt các vụn sắt lại gần cuộn dây thì cuộn dây hút các vụn sắt này.

Thí nghiệm cuộn dây làm lệch kim nam châm

Thí nghiệm cuộn dây hút các vụn sắt nhỏ

Dòng điện có tác dụng sinh lí khi đi qua cơ thể người và các động vật.

Nếu sơ ý để dòng điện đi qua cơ thể người thì dòng điện sẽ làm các cơ co giật, có thể làm tim ngừng đập, ngạt thở và tê liệt thần kinh.

Tuy nhiên, dòng điện phù hợp đi qua cơ thể có tác dụng chữa một số bệnh, được sử dụng trong y học và sinh học như châm cứu điện, sốc tim ngoài lồng ngực, sử dụng dòng điện nghiên cứu các tác dụng sinh lý trên động vật…

Dòng điện có tác dụng hóa học, chẳng hạn khi cho dòng điện đi qua dung dịch muối đồng thì nó tách đồng ra khỏi dung dịch, tạo thành lớp đồng bám trên thỏi than nối với cực âm.

Thí nghiệm tác dụng hóa học của dòng điện.

Cuộn dây dẫn quấn quanh lõi sắt non có dòng điện chạy qua là một nam châm điện.

Nam châm điện có tính chất từ vì nó có khả năng làm quay kim nam châm và hút các vật bằng sắt, thép.

Nam châm vĩnh cửu được làm từ thép hay sắt non hoặc oxit sắt từ. Mỗi nam châm có 2 cực.

Nam châm có tính chất từ vì nó có khả năng hút các vật bằng sắt hoặc thép. Tại hai cực của nó, nó hút sắt, thép mạnh nhất.

Nam châm hút sắt

Khi đưa một kim nam châm lại gần một đầu thanh nam châm thẳng thì một trong hai cực của kim bị hút còn cực kia bị đẩy.

Dòng điện có thể gây nguy hiểm tới tính mạng con người. Phải hết sức thận trọng khi dùng điện, nhất là với mạng điện gia đình.

Tuy vậy, trong y học người ta có thể ứng dụng tác dụng sinh lý của dòng điện thích hợp để chữa một số bệnh:

- Phương pháp châm cứu bằng điện (điện châm) để chữa đau lưng, đau cơ…

- Phương pháp sốc tim để làm tim đập trở lại trong các trường hợp tim tạm thời ngừng đập.

Tác dụng hóa học của dòng điện được sử dụng trong công nghiệp và đời sống:

- Mạ điện: là kĩ thuật phủ một lớp kim loại lên bề mặt vật, khi vật cần mạ được nối với cực âm của nguồn điện, trong bể mạ dùng dung dịch muối của kim loại muốn mạ. Tương tự như việc một lớp đồng bọc lấy thỏi than nối với cực âm trong thì nghiệm cho dòng điện qua dung dịch muối đồng sunfat.

Mạ điện trong công nghiệp:

Mạ điện trong sản xuất đồ trang sức, hàng mỹ nghệ, vật phẩm trang trí….

Tác dụng từ của dòng điện được ứng dụng trong:

- Chế tạo nam châm điện dùng trong công nghiệp để hút các sắt, thép…

- Chuông điện

Nguyên tắc hoạt động của chuông điện:

Khi ta đóng công tắc, cuộn dây trở thành nam châm điện, nó hút miếng sắt, làm đầu gõ chuông gõ vào chuông nên chuông kêu. Đồng thời khi đó tiếp điểm bị tách khỏi miếng sắt nên mạch điện hở và cuộn dậy lại mất từ tính, nó không hút miếng sắt nữa. Miếng sắt rời ra và chạm vào tiếp điểm, mạch điện lại được đóng kín và cuộn dây lại có dòng điện chạy qua nên lại hút miếng sắt làm đầu gõ chuông gõ vào chuông. Do đó chuông kêu liên tục nêu công tắc còn đóng.

Tác dụng nhiệt của dòng điện có nhiều ứng dụng trong đời sống sản xuất và kĩ thuật.

- Nồi cơm điện: Nấu chín cơm bằng tác dụng nhiệt của dòng điện

- Ấm điện: đun sôi nước nhờ tác dụng nhiệt của dòng điện

- Bếp điện

- Đèn sưởi nhà tắm

- Máy sưởi

- Bàn là

- Đèn sợi đốt (đèn dây tóc)

Ứng dụng tác dụng phát sáng của dòng điện được dùng trong

- Bút thử điện

- Đèn LED ngày càng được sử dụng rộng rãi trong thắp sáng, trang trí, nghệ thuật, ….

Cường độ dòng điện là đại lượng vật lý đặc trưng cho độ mạnh hay yếu của dòng điện. Kí hiệu bằng chữ I.

Dòng điện càng mạnh thì cường độ dòng điện càng lớn.

Ampe kế là dụng cụ đo cường độ dòng điện.

Trên mặt ampe kế có ghi chữ A (số đo tính theo đơn vị ampe) hoặc mA (số đo tính theo đơn vị miliampe)

Mỗi ampe kế có GHĐ và ĐCNN khác nhau. Ở mỗi chốt nối dây dẫn của ampe kế có ghi dấu dương (+) và âm (-).

Cấu tạo của ampe kế như hình sau:

Trong sơ đồ mạch điện, ampe kế được kí hiệu là