(Ngữ liệu ngoài sgk) Thời nắng xanh
5 câu hỏi
THỜI NẮNG XANH
Trương Nam Hương
Kính dâng bà ngoại
Nắng trong mắt những ngày thơ bé
Cũng xanh mơn như thể lá trầu
Bà bổ cau thành tám chiếc thuyền cau
Chở sớm chiều tóm tém
Hoàng hôn đọng trên môi bà quạch thẫm
Nắng xiên khoai qua liếp vách không cài
Bóng bà đổ xuống đất đai
Rủ châu chấu cào cào về cháu bắt
Rủ rau má rau sam…
Vào bát canh ngọt mát
Tôi chan lên suốt dọc tuổi thơ mình
Bà tựa lưng vào nguồn cội lặng thinh
Gầy như khói trên trang thờ Tiên tổ
Da mặt ngoại như vỏ cây tróc lở
Mắt nheo nhìn tươi mẩy những chồi non
Tôi là mầm lá lon ton
Nảy trong lòng mẹ vuông tròn bà mang
Run trên gốc rễ cũ càng
Tôi trong dáng ngoại, bóng làng chở che
Gia tài ngoại là các con các cháu
Là câu hát nương che ngày gió bão
Là chảo nồi, chum vại, lọ và chai…
Là mắm muối, tương cà, gạo đỗ
Là mụn vải vá viu ngày thương khó
Cúc tần xanh nghèo ngặt
Cúc tần xanh…
Tôi như thể chú mèo dim dím mắt
Trong lòng bà tro trấu thật bình yên
(Trương Nam Hương, Thời nắng xanh và những bài thơ khác, NXB Hội nhà căn, 2022)
Chú thích:
Nắng xiên khoai: nắng to và gay gắt chiều xiên ngang, vào khoảng gần chiều.
Trương Nam Hương sinh 1963 tại Huế, quê cha ở Huế, quê mẹ ở Bắc Ninh, lớn lên ở Hà Nội và vào TP Hồ Chí Minh từ năm 12 tuổi, tốt nghiệp Khoa Ngữ văn Trường đại học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh. Ông hiện công tác tại TP Hồ Chí Minh, là hội viện Hội Nhà văn Việt Nam Ở tuổi 28, ông vinh dự nhận Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam.
Xác định thể thơ của văn bản trên.
Phương pháp giải
Dựa vào đặc trưng thể loại
Lời giải chi tiết
Thể thơ tự do
Ở đoạn (1), tác giả đã nhớ lại những gì thời thơ bé?
Phương pháp giải
Đọc kĩ văn bản và xác định những hình ảnh thời thơ bé
Lời giải chi tiết
Đoạn 1, tác giả đã nhớ lại những hình ảnh thời thơ bé:
+ Người bà bổ cau, nhai trầu
+ Nắng xiên khoai qua vách liếp
+ Đi bắt châu chấu, cào cào
+ Bát canh rau má, rau sam ngọt mát.
Trình bày ý hiểu của em về câu thơ:
Tôi là mầm lá lon ton
Này trong lòng mẹ vuông tròn bà mang.
Phương pháp giải
Dựa vào ngữ cảnh, nêu suy nghĩ của bản thân
Lời giải chi tiết
- Người cháu bé bỏng được mẹ sinh thành, nuôi dưỡng, yêu thương;
- Và đặc biệt, người cháu được sống trong sự chăm sóc, đùm bọc, chở che của bà.
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ:
Tôi như thể chú mèo dim dím mắt
Trong lòng bà tro trấu thật bình yên.
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về biện pháp so sánh
Lời giải chi tiết
– Biện pháp tu từ so sánh: Tôi như thế chú mèo dim dim mắt…
– Tác dụng:
+ Làm cho câu thơ giàu hình ảnh, khơi gợi nhiều liên tưởng và cảm xúc.
+ Gợi những kỉ niệm tuổi thơ trong trẻo, ấm áp. Nhấn mạnh niềm hạnh phúc của người cháu khi được yêu thương, ấp ủ trong lòng bà.
+ Thể hiện tình yêu và niềm biết ơn bà vô hạn.
Đoạn trích trên đã khơi gợi tình cảm gì trong em?
Phương pháp giải
Nêu suy nghĩ của bản thân
Lời giải chi tiết
Gợi ý:
– Tình yêu với quê hương, với những kỉ niệm tuổi thơ bên người thân, bên gia dinh.
– Trân trọng, nâng niu những kí ức quý giá, những tình cảm gia đình đáng quý.
– Yêu thương, kính trọng, biết ơn ông bà, bố mẹ… nhiều hơn nữa.
