(Ngữ liệu ngoài sgk) Phân tích bài Ngôn ngữ vô thức và những tầng ẩn ức từ tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương

Văn bản ngữ liệu

NGÔN NGỮ VÔ THỨC VÀ NHỮNG TẦNG ẨN ỨC TỪ TIỂU THUYẾT CỦA NGUYỄN BÌNH PHƯƠNG

(Lê Thị Thu Trang)

“Việc cho nhân vật sử dụng ngôn ngữ vô thức với mật độ dày đặc trong “Thoạt kì thủy” hay dù ít hơn trong “Kể xong rồi đi” cũng vẫn chính là một sự cách tân mà Nguyễn Bình Phương lựa chọn để kể chuyện và khám phá con người. Tính và Phong dưới ngôn ngữ vô thức của mình hiện lên dị biệt hẳn so với những kiểu nhân vật điển hình trong văn chương giai đoạn trước. Ngôn ngữ vô thức vừa là nền tảng để xây dựng sự khác lạ đó và cũng vừa là lối dẫn để độc giả hiểu nhiều hơn về nhân vật, theo cách khách quan nhất. Nếu không có lớp ngôn ngữ tưởng như vô nghĩa của Tính, tưởng như hời hợt và vô trị của Phong có thể chúng ta đã nhìn nhận Tính với Phong đơn thuần là một kẻ điên hay người hâm hấp - một cách đánh giá dễ dàng nhận thấy qua diện mạo và hành động. Khi được cung cấp những phát ngôn vô thức, các nhân vật này trở thành những người có - vấn - đề cần được tìm hiểu, không phải cần được thông cảm theo kiểu bị bệnh mà theo hướng đây mới là đặc trưng của nhân vật. Nguyễn Bình Phương đã luôn giữ một thái độ khách quan khi kể chuyện, tác giả không phê bình, không đánh giá cũng không hàm ẩn một thái độ gì trong từng câu chữ. Nguyễn Bình Phương đã để hoàn toàn nhân vật được tự do hiện lên với những đặc điểm riêng biệt của mình, tự do như những gì tồn tại trong thế giới của vô thức con người vậy. Kết hợp văn phong khách quan với hệ thống ngôn ngữ vô thức của nhân vật, “Thoạt kì thủy” và “Kể xong rồi đi” đã trở nên đa chiều hơn những văn bản dài hơn trăm trang. Văn bản đa chiều, tác phẩm đa chiều cũng thiết lập những cách tiếp cận đa chiều, mang nhiều gợi mở hơn một câu chuyện về những người bất bình thường ở những ngôi làng quen thuộc trong văn chương Nguyễn Bình Phương. Nguyễn Bình Phương đã khám phá con người ở những khía cạnh sâu nhất, để cho nhân vật hiện lên với đúng bản chất, không đánh giá tốt xấu mà chỉ đơn giản là con người đó như thế đó, con người đó có những mặt như thế đó. Đối với độc giả, cách tiếp cận con người của Nguyễn Bình Phương cũng vô hình tạo ra một sợi dây liên hệ: Liệu chúng ta có phần trăm khác thường như Tính, như Phong? Chúng ta đều có phần vô thức vậy có phải những điều sâu kín nhất vẫn chưa còn được khám phá? Chúng ta đã hiểu đúng về chúng ta chưa?... Những câu hỏi về bản thể đã được đặt ngược lại với chính độc giả khi đọc Nguyễn Bình Phương và lắng nghe những thanh âm vô thức từ nhân vật của Nguyễn Bình Phương.”

(Trích Ngôn ngữ vô thức và những tầng ẩn ức từ tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương - Lê Thị Thu Trang, theo baovannghe.vn)