(Ngữ liệu ngoài sgk) Phân tích bài Lớn lên và trưởng thành

Văn bản ngữ liệu

LỚN LÊN VÀ TRƯỞNG THÀNH

(1) Tôi vẫn nhớ mãi cánh cửa trổ ra khoảnh vườn phía Tây của căn nhà cũ. Những buổi chiều muộn, nắng xiên khoai hấp nóng bờ tường đầu hồi, lâu ngày, cánh cửa gỗ cong phong lên như bánh đa nướng. Nơi đó ghi dấu giấc mơ ngày bé của cha con tôi bằng những vạch đính hắn vào thớ gỗ. Ngày bé, tôi gầy còm và thấp bé. Ba mẹ mong tôi trổ giò đã đành. Bản thần tối ngày nào cũng đứng áp lưng vào cánh cửa, cầm cây đinh vạch lên tấm gỗ để tự đo chiều cao của mình.

(2) Tôi mong mình sớm cao lớn, to khỏe. Tôi mong tay minh sớm “nổi chuột” nên ngày nào cũng kéo xà đơn. Tôi mong mình có ngày sẽ đủ mạnh mẽ để phụ ba vác từng bao lúa xếp lên giàn cao mỗi mùa lụt về. Tôi mong mình đủ sức bơi qua con sông quê nhà.

(3) Tôi mong mình lớn lên mỗi ngày. Tôi mong minh trở thành người lớn. Tha thiết mỗi ngày, như ba mẹ mong tôi sớm trưởng thành.

(4) Rồi cũng đến một ngày tôi cao vọt lên. Tôi cắp nách một bao tải lúa rồi sau đó thậm chí có thể cắp hai bên hai bao đi băng băng. Tôi kéo xà đơn hàng chục cái không thấy mệt. Thỉnh thoảng tôi gồng lên khoe “chuột” với đứa em trai nhỏ của mình.

(5) Lớn lên về thể chất là giấc mơ có thật của những thế hệ sinh ra trong rơm rạ đói nghèo, trong tiếng bơ cào xuống thùng sắt trữ gạo luôn với mỗi ngày giáp hạt. Nhưng khi lớn lên về thể chất cũng là khi tôi dần biết về một giấc mơ khác nữa. Giấc mơ con người sẽ trưởng thành về nhân cách và tâm hồn.

(6) Em có bao giờ nghĩ về cách rèn luyện cho bản thân vạm vỡ về tâm hồn bên cạnh những bài tập cơ bắp mong “nổi chuột” bắp tay?

(7) Em có bao giờ nghĩ những gì thuộc về tâm hồn và lòng từ ái rất cần những bài tập không giới hạn, khác xa những giới hạn luyện tập dành cho cơ bắp thể chất từng người?

(8) Khi ta lớn, ta có thể chỉ biết về quyền của mình. Khi ta thực sự trưởng thành, ta mới biết về trách nhiệm của bản thân. Ta biết cho đi hơn là nhận lại. Ta biết đi tình nguyện thực ra là để chính ta trưởng thành lên. Ta biết rằng yêu thương người khác cũng chính là vỗ về tâm hồn của chính mình.

(9) Thử thách của tuổi mới lớn có thể chỉ đơn giản là một cú vật tay xem ai cơ bắp dẻo dai hơn. Em hãy thử đi xa hơn, bước tới những thử thách rằng ai cống hiến nhiều hơn cho cộng đồng. Ai truyền đi những năng lượng tích cực mạnh mẽ hơn. Ai biết sống vì người khác, vì bè bạn còn gian khó, vì làng quê còn nghèo nàn, vì đất nước còn lạc hậu, vì dân tộc còn tụt lại phía sau.

(10) Mỗi ngày hãy nhìn thẳng vào phía Mặt Trời thiêu đốt và vạch những vạch đinh hằn mốc đánh dấu trưởng thành của mình theo cách cao thượng: Cách trưởng thành khi em biết nghĩ về những điều dài rộng và biết sống vì người khác.

(Theo Sống như cây rừng - Hà Nhân, NXB Văn học, 2016)