Giải SBT Địa lí 12 KNTT Bài 3. Sự phân hóa và đa dạng của thiên nhiên có đáp án
18 câu hỏi
nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh.
cận xích đạo gió mùa.
cận nhiệt hải dương.
nhiệt đới lục địa.
nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh.
cận xích đạo gió mùa.
cận nhiệt hải dương.
nhiệt đới lục địa.
Từ đông sang tây (từ biển vào đất liền), thiên nhiên nước ta có sự phân hóa thành ba dải rõ rệt là:
vùng biển - vùng đất - vùng trời.
vùng biển và thềm lục địa - vùng đồng bằng ven biển - vùng đồi núi.
vùng biển và thềm lục địa - vùng đồi núi thấp - vùng núi cao.
vùng biển - vùng đồng bằng - vùng cao nguyên.
độ cao phân thành các bậc địa hình khác nhau.
tác động của gió mùa với hướng của các dãy núi.
độ dốc của địa hình theo hướng tây bắc - đông nam.
lãnh thổ hẹp ngang và kéo dài.
Đai xích đạo gió mùa.
Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi.
Đai nhiệt đới gió mùa.
Đai ôn đới gió mùa trên núi.
vị trí địa lí nằm trong vùng nội chí tuyến.
sự giảm nhiệt độ theo độ cao.
địa hình nước ta chủ yếu là đồi núi.
sự thay đổi của bức xạ mặt trời và không khí loãng.
Đồi núi thấp chiếm ưu thế, các dãy núi có hướng vòng cung.
Các dãy núi xen kẽ các thung lũng sông theo hướng tây bắc - đông nam.
Là nơi duy nhất có địa hình núi cao ở Việt Nam với đủ ba đai cao.
Gồm các khối núi, các cao nguyên badan xếp tầng.
hướng của các dãy núi theo hướng vòng cung.
địa hình các-xtơ khá phổ biến.
nơi duy nhất có địa hình núi cao với đủ ba đai cao.
có đồng bằng châu thổ lớn nhất nước.
Các dãy núi có hướng vòng cung mở ra phía bắc.
Các dãy núi xen kẽ các thung lũng sông có hướng tây bắc - đông nam.
Nơi duy nhất ở Việt Nam có đủ ba đai cao.
Gồm các khối núi, các cao nguyên badan xếp tầng.
cơ cấu cây trồng, vật nuôi đa dạng.
mật độ dân số chênh lệch giữa các vùng, miền.
các hoạt động sản xuất diễn ra quanh năm.
nhiều vùng kinh tế.
Ghép thông tin ở cột bên trái với thông tin ở cột bên phải sao cho phù hợp về đặc điểm khí hậu và cảnh quan thiên nhiên của phần lãnh thổ phía Bắc và phần lãnh thổ phía Nam nước ta.
Lời giải:
Ghép nội dung theo thứ tự sau:
1 - b, c
2 - a, d
Trong các câu sau, câu nào đúng, câu nào sai khi nói về đặc điểm các miền địa lí tự nhiên ở nước ta? Hãy sửa các câu sai.
a) Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ có địa hình đa dạng, núi cao chiếm ưu thế, hướng của các dãy núi theo hướng vòng cung.
b) Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ có mùa đông lạnh điển hình nhất nước ta.
c) Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ là miền duy nhất ở nước ta có địa hình núi cao với đầy đủ các đai cao.
d) Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa.
Lời giải:
- Những nhận định đúng là: b), c)
- Những nhận định sai là: a), d)
=> Sửa lại nội dung của nhận định a), d)
a) Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ có địa hình đa dạng, đồi núi thấp chiếm ưu thế, hướng của các dãy núi theo hướng vòng cung.
d) Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ có khí hậu cận xích đạo gió mùa.
Tại sao đai nhiệt đới gió mùa ở miền Nam lại ở độ cao cao hơn ở miền Bắc?
Lời giải:
- Đai nhiệt đới gió mùa ở miền Nam có độ cao lớn hơn miền Bắc chủ yếu do sự khác biệt về vĩ độ và chế độ nhiệt:
+ Miền Nam nằm gần xích đạo, góc nhập xạ lớn nên nhận được nhiều nhiệt quanh năm, nền nhiệt cao và ít biến động. Vì vậy, dù lên cao, nhiệt độ vẫn còn đủ nóng để duy trì tính chất nhiệt đới gió mùa → đai này mở rộng lên độ cao lớn hơn.
+ Miền Bắc nằm xa xích đạo hơn, lại chịu ảnh hưởng mạnh của gió mùa Đông Bắc vào mùa đông nên có thời kỳ nhiệt độ giảm thấp. Khi lên cao, nhiệt độ giảm nhanh hơn → điều kiện nhiệt đới mất đi sớm → đai nhiệt đới gió mùa bị hạ thấp.
- Ngoài ra, biên độ nhiệt năm ở miền Bắc lớn hơn miền Nam cũng làm cho ranh giới đai nhiệt đới ở miền Bắc thấp hơn.
Cho bảng số liệu:
- Nhận xét sự thay đổi nhiệt độ trung bình năm và biên độ nhiệt độ trung bình năm từ Bắc vào Nam. Giải thích nguyên nhân của sự thay đổi đó.
- Dựa vào bảng số liệu, nhận xét chế độ nhiệt của nước ta.
Lời giải:
♦ Yêu cầu số 1:
- Nhận xét:
+ Nhiệt độ trung bình năm tăng dần từ Bắc vào Nam: Hà Nội (23,9°C) → Huế (25,1°C) → Cà Mau (27,1°C).
+ Biên độ nhiệt năm giảm dần từ Bắc vào Nam: Hà Nội (12,8°C) → Huế (9,3°C) → Cà Mau (1,8°C).
- Giải thích:
+ Càng vào Nam, vĩ độ giảm, gần xích đạo hơn → nhận nhiều bức xạ Mặt Trời → nhiệt độ tăng.
+ Miền Bắc chịu ảnh hưởng mạnh của gió mùa Đông Bắc → mùa đông lạnh → biên độ nhiệt lớn.
+ Miền Nam ít chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, nóng quanh năm → biên độ nhiệt nhỏ.
♦ Yêu cầu số 2: Nhận xét chế độ nhiệt của nước ta
- Nhiệt độ trung bình năm cao (trên 20°C).
- Phân hóa theo vĩ độ rõ rệt: Bắc thấp hơn Nam.
+ Miền Bắc: có mùa đông lạnh, biên độ nhiệt lớn.
+ Miền Nam: nóng quanh năm, biên độ nhiệt nhỏ.
Hãy trình bày những đặc điểm tự nhiên của miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ, miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ, miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ theo bảng dưới đây.
Miền địa lí tự nhiên | Vị trí, giới hạn | Địa hình, đất | Khí hậu | Sông ngòi | Sinh vật | Khoáng sản |
|
|
|
|
|
|
|
Lời giải:
(*) HS điền các thông tin sau vào bảng:
Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ | Vị trí, giới hạn | - Nằm ở phía Bắc nước ta. - Gồm khu vực tả ngạn sông Hồng và vùng Đông Bắc. - Giáp Trung Quốc, vịnh Bắc Bộ và các miền khác trong nước. |
Địa hình, đất | - Địa hình chủ yếu là đồi núi thấp, hướng vòng cung (Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều). - Có vùng trung du và đồng bằng Bắc Bộ rộng. - Đất chủ yếu là đất feralit ở đồi núi và đất phù sa ở đồng bằng. | |
Khí hậu | - Mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa có mùa đông lạnh. - Chịu ảnh hưởng mạnh của gió mùa Đông Bắc. - Mùa đông lạnh, ít mưa; mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều. | |
Sông ngòi | - Mạng lưới sông dày đặc. - Chủ yếu thuộc hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình. - Nước nhiều vào mùa mưa, dễ gây lũ. | |
Sinh vật | - Có rừng nhiệt đới ẩm gió mùa. - Do mùa đông lạnh nên xuất hiện thêm yếu tố cận nhiệt và ôn đới. | |
Khoáng sản | - Giàu khoáng sản, tiêu biểu: than đá (Quảng Ninh), sắt, thiếc, chì, kẽm... |
Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ | Vị trí, giới hạn | - Nằm từ hữu ngạn sông Hồng đến dãy Bạch Mã. - Giáp Trung Quốc, Lào và biển Đông. |
Địa hình, đất | - Địa hình cao, đồ sộ nhất cả nước, hướng Tây Bắc - Đông Nam. - Nhiều dãy núi cao (Hoàng Liên Sơn), xen thung lũng và cao nguyên. - Đồng bằng nhỏ hẹp ở Bắc Trung Bộ. - Đất chủ yếu: đất feralit, có đất phù sa ở đồng bằng ven biển. | |
Khí hậu | - Mang tính nhiệt đới gió mùa, nhưng: + Mùa đông bớt lạnh hơn miền Bắc. + Có gió phơn Tây Nam (gió Lào) khô nóng vào mùa hạ. - Mưa phân hóa theo địa hình. | |
Sông ngòi | - Sông ngòi dốc, nhiều thác ghềnh, giàu tiềm năng thủy điện. | |
Sinh vật | - Rừng nhiệt đới ẩm phát triển. - Có sự phân hóa theo độ cao → xuất hiện rừng cận nhiệt và ôn đới ở núi cao. | |
Khoáng sản | - Có nhiều khoáng sản: sắt, đồng, apatit, crôm… |
Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ | Vị trí, giới hạn | - Từ dãy Bạch Mã trở vào Nam. - Gồm Nam Trung Bộ và Nam Bộ. - Giáp biển Đông, Lào, Campuchia. |
Địa hình, đất | - Địa hình đa dạng: + Dãy Trường Sơn Nam và các cao nguyên (Tây Nguyên). + Đồng bằng ven biển miền Trung hẹp. + Đồng bằng Nam Bộ rộng lớn, bằng phẳng. - Đất chủ yếu: + Đất đỏ bazan (Tây Nguyên). + Đất phù sa (Đồng bằng sông Cửu Long). | |
Khí hậu | - Mang tính cận xích đạo gió mùa. - Nhiệt độ cao quanh năm, biên độ nhiệt nhỏ. - Có 2 mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô. | |
Sông ngòi | - Sông ngòi khá phong phú. - Nhiều phù sa, thuận lợi phát triển nông nghiệp. | |
Sinh vật | - Rừng nhiệt đới phát triển. - Có rừng cận xích đạo, rừng ngập mặn (Cà Mau). - Hệ sinh thái đa dạng. | |
Khoáng sản | - Giàu tài nguyên: dầu khí (thềm lục địa phía Nam), bôxit (Tây Nguyên). |
So sánh đặc điểm khí hậu và cảnh quan thiên nhiên của phần lãnh thổ phía Bắc và phần lãnh thổ phía Nam nước ta.
Lời giải:
- Giống: Đều mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa, có rừng nhiệt đới.
- Khác:
+ Phía Bắc: Có mùa đông lạnh, biên độ nhiệt lớn, cảnh quan có thêm yếu tố cận nhiệt, ôn đới.
+ Phía Nam: Nóng quanh năm, 2 mùa mưa - khô, biên độ nhiệt nhỏ, cảnh quan cận xích đạo là chủ yếu.
Lập sơ đồ hoặc lập bảng thể hiện đặc điểm các đai cao ở nước ta về độ cao, khí hậu, đất và sinh vật.
Lời giải:
Đặc điểm | Đai nhiệt đới gió mùa | Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi | Đai ôn đới gió mùa trên núi |
Độ cao | Miền Bắc từ 600 - 700m trở xuống, miền Nam từ 900 - 1000 m trở xuống. | Miền Bắc từ 600 - 700m đến 2600m, miền Nam từ 900 - 1000m đến 2600m. | Từ 2600 m trở lên (có ở dãy Hoàng liên Sơn |
Khí hậu | Nhiệt đới gió mùa, tổng nhiệt độ năm 7500°C, mùa hạ nóng (nhiệt độ TB tháng trên 25°C). Độ ẩm thay đổi tùy nơi. | Khí hậu mát mẻ, tổng nhiệt độ năm 4500°C - 7500°C, mùa hè mát (nhiệt độ TB tháng dưới 25°C), mưa nhiều (trên 2000 mm), độ ẩm cao. | Khí hậu mang tính chất ôn đới, tổng nhiệt độ năm dưới 4500°C, quanh năm nhiệt độ dưới 15°C, mùa đông nhiệt độ xuống dưới 5°C. |
Đất | Nhóm đất phù sa ở vùng đồng bằng, nhóm đất feralit ở vùng đồi núi thấp. | Các loại đất feralit mùn ở độ cao 600 - 700m đến 1600 -1700m, đất xám mùn trên núi ở độ cao trên 1600 - 1700m. | Chủ yếu là đất mùn núi cao. |
Sinh vật | Hệ sinh thái rừng nhiệt đới lá rộng thường xanh, rừng nhiệt đới gió mùa, rừng nhiệt đới thường xanh trên đá vôi, rừng ngập mặn,,… | Phổ biến là các loài cận nhiệt đới, xen kẽ một số loài nhiệt đới. Xuất hiện các loài chim, thú cận nhiệt đới như gấu, sóc,… | Thực vật ôn đới chiếm ưu thế |
Sưu tầm thông tin, tìm hiểu ảnh hưởng của sự phân hóa thiên nhiên đến ngành nông nghiệp hoặc du lịch ở nước ta.
Lời giải:
(*) Tham khảo một số thông tin sau:
Do vị trí địa lý, địa hình, hoàn lưu dẫn đến sự phân hóa khí hậu giữa các vùng, miền nên thời vụ ở các điểm, khu du lịch biển Việt Nam có sự khác nhau về thời gian, độ dài và cả tính chất của mùa vụ. Trong thực tế, thời vụ du lịch biển ở các vùng, miền này có đặc trưng khác nhau về thời gian, độ dài và cường độ của mùa du lịch.
- Ở vùng ven biển phía Bắc, mùa đông chịu ảnh hưởng của khối không khí lạnh cực đới từ phía Bắc tràn xuống có nền nhiệt độ thấp, mùa hè chịu ảnh hưởng của khối khí nhiệt đới có nhiệt độ cao nên khí hậu ở vùng này phân hóa thành hai mùa nóng và lạnh rõ rệt, do đó, tính thời vụ trong hoạt động du lịch ở các khu du lịch biển miền Bắc thể hiện rõ nét nhất. Mùa lạnh (từ tháng 11-tháng 4) có nền nhiệt độ thấp, tiết trời lạnh, cuối mùa đông tuy nhiệt độ có tăng nhưng đa phần vẫn thấp hơn 20 độ C lại thêm mưa phùn nên hoạt động nghỉ dưỡng, tắm biển ở các điểm, khu du lịch biển vào thời điểm này không thể diễn ra. Đây cũng chính là mùa vắng khách tại các điểm du lịch biển miền Bắc Việt Nam. Trong mùa vắng khách, tại các điểm, khu du lịch ven biển phía Bắc hầu như mọi hoạt động du lịch ở đây đều bị ngừng trệ. Điều này gây khó khăn cho việc tổ chức và quản lý các hoạt động du lịch, kinh doanh, đầu tư và nâng cấp các cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch. Nhưng một số điểm du lịch như Hạ Long, Huế vẫn có khách vào mùa này, đặc biệt là khách du lịch quốc tế.
- Khác với khu vực ven biển miền Bắc, khu vực ven biển miền Nam có điều kiện khí hậu thuận lợi với nền nhiệt độ cao đều quanh năm (nhiệt độ trên 25 độ C) và ít chịu ảnh hưởng của bão và gió mùa Đông Bắc lạnh cực đới. Với điều kiện khí hậu thuận lợi, kết hợp với cảnh quan đẹp, tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn phong phú nên hoạt động du lịch biển ở đây có thể diễn ra quanh năm. Khu vực Nam Bộ có đặc điểm khí hậu nhiệt đới với hai mùa là mùa khô và mùa mưa (từ tháng 4-5 đến tháng 10-11). Nhiệt độ của khu vực này cao quanh năm. Khí hậu ít biến động nhiều trong năm. Đối với các khu du lịch biển thuộc vùng khí hậu Nam Bộ, thời kỳ có điều kiện khí hậu thuận lợi ngắn hơn so với Nam Trung Bộ, do mùa mưa dài hơn. Trong mùa mưa (những tháng có lượng mưa trung bình trên dưới 100mm), điều kiện để phát triển du lịch biển chỉ kém thuận lợi hơn mùa khô chút ít vì vào mùa mưa, lượng mưa trung bình tháng không lớn và mưa thường tập trung vào buổi chiều dưới hình thức mưa rào và dông, thời gian còn lại ban ngày vẫn có nắng và ấm, vẫn có thể tiến hành hoạt động du lịch biển.
