Đề thi THPT Quốc gia môn Sinh năm 2022 chọn lọc, có lời giải (Đề số 21)

Đáp án A

Hướng dẫn giải

Thành phần kiểu gen của quần thể là: $\frac{400}{1000}AA:\frac{400}{1000}Aa:\frac{200}{1000}aa\leftrightarrow \mathrm{0,4}AA:\mathrm{0,4}Aa:\mathrm{0,2}aa$

Đáp án D

Hướng dẫn giải

Phương pháp:

Áp dụng nguyên tắc bổ sung trong quá trình nhân đôi ADN:

A liên kết với T, G liên kết với X và ngược lại. 

Cách giải: 

Trong quá trình nhân đôi ADN, nuclêôtit loại A trên mạch khuôn liên kết với loại nuclêôtit loại T của môi trường. 

Đáp án D

Hướng dẫn giải

Sinh vật tự dưỡng là những sinh vật có thể tự tổng hợp các chất hữu cơ từ các chất vô cơ đơn giản.

Thực vật là sinh vật tự dưỡng. 

Đáp án D

Hướng dẫn giải

Để tạo ra giao tử ab thì cơ thể này phải mang alen a và alen b. 

Đáp án C

Hướng dẫn giải

Thể một có dạng 2n – 1 (thiếu 1 NST ở cặp nào đó).

Cơ thể là thể một: DEE. 

Đáp án A

Hướng dẫn giải

mARN được sử dụng làm khuôn cho quá trình dịch mã.

Đáp án D

Hướng dẫn giải

Ở tế bào động vật, ti thể là bào quan có chứa ADN, các tính trạng do gen trong ti thể quy định sẽ di truyền theo dòng mẹ. 

Đáp án A

Hướng dẫn giải

A: Thể ba

B: thể đơn bội

C: Thể một

D: Thể tam bội.

Đáp án C

Hướng dẫn giải

A: BB $\times$ bb → 1Bb

B: Bb $\times$ bb → 1Bb:1bb → KH:1:1

C: Bb $\times$ Bb → 1BB:2Bb:1bb → KH:3:1 

D: BB $\times$ Bb → 1BB:1Bb → KH: 100%B-

Đáp án A

Hướng dẫn giải

A: giao phối không làm thay đổi tần số alen của quần thể.

B: Đây là di nhập gen, làm thay đổi tần số alen của quần thể.

C: Đây là các yếu tố ngẫu nhiên, làm thay đổi tần số alen của quần thể.

D: Đây là chọn lọc tự nhiên, làm thay đổi tần số alen của quần thể. 

Đáp án D

Hướng dẫn giải

Sự phân tầng của thực vật trong quần xã rừng mưa nhiệt đới chủ yếu là do sự khác nhau về nhu cầu ánh sáng. 

Đáp án C

Hướng dẫn giải

Chọn lọc tự nhiên làm thay đổi tần số alen của quần thể theo hướng xác định.

Các yếu tố còn lại đều làm thay đổi tần số alen của quần thể không theo hướng xác định.

Đáp án B

Hướng dẫn giải

Thêm 1 cặp nuclêôtit.

Đột biến đảo đoạn NST làm thay đổi trình tự phân bố các gen nhưng không làm thay đổi chiều dài của NST.

A: làm giảm chiều dài NST.

C, D là đột biến gen cũng làm thay đổi chiều dài.

Đáp án C

Hướng dẫn giải

Đột biến sẽ tạo ra alen mới trong quần thể.

Các nhân tố còn lại không tạo ra alen mới. 

Đáp án B

Hướng dẫn giải

A: AaBb  AaBb → (3A-:laa)(3B-:lbb) →KH: 9:3:3:1.

B: Aabb  aaBb  1AaBb:1Aabb:laaBb:1aabb  KH: 1:1:1:1.

C: Aabb  AaBb → (3A-:laa)(1Bb:1bb) → KH: 3:3:1:1.

D: AaBb  aaBb → (1Aa:laa)(3B-:lbb) → KH: 3:3:1:1.

Đáp án A

Hướng dẫn giải

Sinh vật sản xuất là bậc dinh dưỡng cấp 1 => sinh vật tiêu thụ bậc 1 là thuộc bậc dinh dưỡng cấp 2. 

Đáp án B

Hướng dẫn giải

Phương pháp:

Thể đột biến là cơ thể mang gen đột biến đã biểu hiện ra kiểu hình.

Cách giải:

Alen đột biến là a và b  thể đột biến phải mang ít nhất 1 trong 2 cặp aa và bb.

Kiểu gen của thể đột biến là aaBB.

Đáp án A

Hướng dẫn giải

Từ cây có kiểu gen aaBbDD, bằng phương pháp nuôi cấy hạt phấn trong ống nghiệm có thể tạo ra dòng cây đơn bội: aBD và abD.

Đáp án C

Hướng dẫn giải

Quần thể sinh vật không có đặc trưng: Thành phần loài. Đây là đặc trưng của quần xã.

Đáp án A

Hướng dẫn giải

Trong lịch sử phát triển của sinh giới qua các đại địa chất, thực vật có hạt xuất hiện ở đại Trung sinh (SGK Sinh 12 trang 142). 

Đáp án B

Hướng dẫn giải

-Giả sử sợi ADN đơn ban đầu được xem là mạch 1 bên trong sợi ADN kép, lúc này mạch được tổng hợp mới là mạch 2.

-Do ADN đầu tiên là mạch kép nên các ADN con đều mạch kép. Ta thấy rằng: A₁: T₁: G₁: X₁ = 15%: 20%: 35%: 30%.

=> %A = %T = (%A₁ + %T₁): 2 = 17,5% => %G = %X = 32,5%. Lúc này, tỉ số A/G = 17,5%: 32,5% = 7/13.

Đáp án C

Hướng dẫn giải

Ở gà XX là con trống, XY là con gái.

♂ lông đen $\times$ ♀ lông vằn => ♂ lông vằn: ♀ lông đen => Phân li kiểu hình ở 2 giới khác nhau tính trạng do gen nằm trên NST giới tính X quy định.

Quy ước A- lông vằn; a- lông đen.

P: ♂$X^a{X}^a\times$♀$X^{A}Y\to F_1:$ ♂ $X^A{X}^a\times$ ♀ $X^{a}Y\to F_2:$ ♂ $\left(X^A{X}^a:X^a{X}^a\right)\times$ ♀ $\left(X^{A}Y:X^{a}Y\right)$

Tỉ lệ giao tử: $\left(1X^A:3X^a\right)\times \left(1X^A:1X^a:2Y\right)$

 Gà trống lông vằn: $X^A{X}^A:4X^A{X}^a$

Vậy trong tổng số gà trống lông vằn ở F₁ thì gà có kiểu gen đồng hợp chiếm tỉ lệ: 1/5 = 20%. 

Hướng dẫn giải

-Đáp án: B

-Tổ hợp ghép đúng là: 1-b,2-d,3-a,4-c,5-e

Đáp án A

Hướng dẫn giải

Xét tính trạng chiều cao, F₁ toàn thân cao => P thuần chủng, thân cao trội hoàn toàn so với thân thấp

A- Thân cao, a- thân thấp.

Xét tính trạng màu hoa:

Ta thấy kết quả của phép lại thuận và phép lại nghịch khác nhau => tính trạng do gen ngoài nhân quy định.

PL 1: ♂aab $\times$ ♀AAB → AaB

PL 2: ♂AAB $\times$ ♀aab → Aab

♀AaB  ♂Aab $\times$ (1AA:2Aa:laa)B  Thân cao hoa đỏ: A-B: 75%

Đáp án D

Hướng dẫn giải

Ở bài toán này, A-B-D- quy định hoa đỏ; Các kiểu gen còn lại quy định hoa trắng.

Do đó, sẽ có 8 kiểu gen quy định kiểu hình hoa đỏ; 19 kiểu gen quy định kiểu hình hoa trắng (Vì số kiểu gen quy định hoa trắng = tổng số kiểu gen – số kiểu gen quy định hoa đỏ = 3³ – 8 = 19)

Số phép lai cần tìm là=8x19=152

Đáp án A

Hướng dẫn giải

Đáp án A

- Vì P: AA x aa → F1: Aa (1 đực râu xồm: 1 cái râu không xồm) → AA: cả đực và cái đều râu xồm; aa: cả đực và cái đều râu không xồm; Aa: ở con đực râu xồm, ở con cái râu không xồm.

- F1 x F1: Aa x Aa → F2: 1AA 2Aa 1aa.

- Đực râu xồm ở F2 ($\frac{1}{3}$AA: $\frac{2}{3}$ Aa) x cái râu không xồm ở F2 ($\frac{2}{3}$ Aa: $\frac{1}{3}$ aa)

→ F3: $\frac{2}{9}$AA:$\frac{5}{9}$Aa: $\frac{2}{9}$ aa → tỉ lệ dê cái không râu xồm ở F3 = $\frac{1}{2}$(Aa + aa) = $\frac{1}{2}$.$\frac{7}{9}=\frac{7}{18}$

Hướng dẫn giải

Đáp án C

Xác định tần số các alen A₁, A₂, A₃, A₄.

+Quần thể đang cân bằng di truyền và có 4% con cánh trắng → A₄ = $\sqrt{0,04}$ = 0,2.

+Tổng tỉ lệ cá thể cánh trắng + tỉ lệ cá thể cánh vàng = 4% + 32% = 36% = 0,36.

→ A₄ + A₃ = $\sqrt{0,36}$= 0,6. Vì A₄ = 0,2. → A3 = 0,6 – 0,2 = 0,4.

+Tổng tỉ lệ cá thể cánh trắng + tỉ lệ cá thể cánh vàng + cánh xám = 4% + 32% + 13% = 49% = 0,49.

→ A₄ + A₃ + A₂ = $\sqrt{\mathrm{0,49}}$ = 0,7.

+Vì A₄ = 0,2, A₃ = 0,4. → A₂ = 0,7 – (0,2 + 0,4) = 0,1.

→ Tần số alen A₁ = 1 – (0,4 + 0,2 + 0,1) = 0,3.

+Vậy, tần số các alen là: 0,3A₁, 0,1A₂, 0,4A₃, 0,2A₄

Các kiểu gen quy định cánh xám gồmA₂A₂, A₂A₃ và A₂A₄ với tỉ lệ là

= 0,01A₂A₂: 0,08A₂A₃: 0,04A₂A₄≈  $\frac{1}{13}$ A₂A₂: $\frac{8}{13}$ A₂A₃: $\frac{4}{13}$ A₂A₄

→ Các cá thể lông xám trở thành một quần thể mới với tỉ lệ kiểu gen là = $\frac{1}{13}$A₂A₂: A₂A₃: $\frac{4}{13}$ A₂A₄

→ Giao tử A₄= $\frac{2}{13}$, Giao tử A₃ = $\frac{4}{13}$ .

→ Khi các cá thể cánh xám giao phối ngẫu nhiên thì sẽ thu được đời con có số cá thể cánh vàng (A₃A₃ + A₃A₄) chiếm tỉ lệ = ${\left(\frac{4}{13}\right)}^2+2.\frac{2}{13}.\frac{4}{13}=\frac{16}{169}+\frac{16}{169}=\frac{32}{169}$.

Đáp án C

Ý 2;3;4 ĐÚNG

* Xác định kiểu gen của hai cơ thể mang lai, đối với trường hợp bài toán xét đến nhiều tính trạng và giả thiết đã cho biết tỉ lệ phân li kiểu hình đời con, ta làm 3 bước như sau:

Bước 1: Tách

- P: đen x xám → F₁: đen: xám: trắng = 2: 1: 1

+ P: đen x xám → F₁: xuất hiện trắng

→ Trắng lặn hoàn toàn so với đen và xám (1)

+ P: đen x xám → F₁: tỉ lệ đen lớn hơn xám

→ Đen trội hoàn toàn so với xám (2)

Từ (1)&(2) suy ra: Đen (A) >> Xám (a) >> Trắng (a₁); P: Aa₁ x aa₁ (3)

- P: Cao x Cao → F₁: cao: thấp = 3: 1

Suy ra: Cao (B) >> Thấp (b); P: Bb x Bb (4)

Bước 2: Tổ

Từ (3) & (4) suy ra P: (Aa₁,Bb) x (aa₁,Bb)

Bước 3: Tìm

Do giả thiết đã cho biết các gen phân li độc lập nhau nên P: Aa₁Bb x aa₁Bb

* Kiểm chứng các phát biểu

I. Ở F₁, xuất hiện tối đa 9 kiểu gen khác nhau.

P: Aa₁Bb x aa₁Bb = (Aa₁ x aa₁)(Bb x Bb) → Kiểu gen F₁: 4 x 3 = 12

II. Ở F₁, các cá thể có kiểu gen dị hợp chiếm tỉ lệ 87,5%.

- P: Aa₁Bb x aa₁Bb = (Aa₁ x aa₁)(Bb x Bb)

→ Tỉ lệ kiểu gen đồng hợp F₁: $\frac{1}{4}\times \frac{1}{2}=\frac{1}{8}$= 12,5%

- F₁: Tỉ lệ kiểu gen đồng hợp + Tỉ lệ kiểu gen dị hợp = 100%

→ F₁: Tỉ lệ kiểu gen dị hợp = 100% - 12,5% = 87,5%

III. Chọn ngẫu nhiên 2 cá thể lông đen, chân thấp ở F₁ cho giao phối với nhau, ở đời con các cá thể lông xám, chân thấp chiếm tỉ lệ 18,75%.

- P: Aa₁Bb x aa₁Bb = (Aa₁ x aa₁)(Bb x Bb) → Đen, thấp (A-bb) F₁: 1Aabb: 1Aa₁bb

- Đen, thấp F₁ x Đen, thấp F₁: ($\frac{1}{2}$ Aabb: $\frac{1}{2}$ Aa₁bb) x ( $\frac{1}{2}$ Aabb: $\frac{1}{2}$ Aa₁bb)

+ Xét phép lai của cặp gen thứ nhất:( $\frac{1}{2}$ Aa: $\frac{1}{2}$ Aa₁) x ($\frac{1}{2}$ Aa: $\frac{1}{2}$ Aa₁) → F₂: a- = 18,75%

+ Xét phép lai của cặp gen thứ hai: bb x bb → F₂: bb = 100%

Vậy F₂: a-bb = 18,75% x 1005 = 18,75%

IV. Ở F₁, có tối đa 4 kiểu gen quy định các cá thể lông đen, chân cao.

P: Aa₁ x aa₁ → F₁: A- = Aa, Aa₁ → 2 kiểu gen

P: Bb x Bb → F₁: B- = BB, Bb → 2 kiểu gen

Vậy F­₁: 2 x 2 = 4 kiểu gen quy định đen, cao.

Đáp án B

* Phân tích
-  P: A-B- x A-B- → F₁: xuất hiện thấp, vàng (aa,bb) → P: (Aa,Bb) x (Aa,Bb)
- Giả thiết chưa cho biết hai cặp gen này nằm trên 2 cặp NST khác nhau (PLĐL) hay nằm trên cùng 1 cặp NST (DTLK) nên có hai khả năng xảy ra:
+ Nếu PLĐL → P: AaBb x AaBb → F₁: %aabb ≠ 4% → Loại PLĐL→ Chọn DTLK
* Kiểm chứng các phát biểu
I. Ở F₁, tỉ lệ các cây thân cao, hoa đỏ phụ thuộc vào tần số hoán vị gen của các cây mang lai.
Ta có, trong trường hợp P: (Aa,Bb) x (Aa,Bb) → F₁: %A-B- - %(aa,bb) = 50% → F₁: %A-B- = 50% + 4% = 54%
→ I sai.
II. Ở F₁, tỉ lệ các cây có kiểu gen dị hợp hai cặp gen có thể lớn hơn tỉ lệ các cây có kiểu gen đồng hợp.
Trong trường hợp di truyền liên kết, ta có P: (Aa,Bb) x (Aa,Bb) luôn luôn thu được F₁: %  = 
→ II sai
III. Ở F₁, tỉ lệ các cây đồng hợp tử trội không phụ thuộc vào tần số hoán vị gen của hai cây mang lai.
Trong trường hợp di truyền liên kết, ta có P: (Aa,Bb) x (Aa,Bb) luôn luôn thu được F₁: 
→ III đúng
IV. Không thể xác định chính xác số kiểu gen tối đa của các cây ở thế hệ F₁ do chưa đủ thông tin.
Ta có: F₁: 4% $\frac{ab}{ab}$ = 20% $\underline{ab}$ x 20% $\underline{ab}$ = 40% $\underline{ab}$ x 10% $\underline{ab}$ = 8%  x 50%

+ Nếu F₁: 4% $\frac{ab}{ab}$  = 20% $\underline{ab}$ x 20% $\underline{ab}$ → P: $\frac{Ab}{aB}$(40%) x $\frac{Ab}{aB}$(40%)

          → F₁: 10 kiểu gen
+ Nếu F₁: 4% $\frac{ab}{ab}$ = 40% $\underline{ab}$  x 10% $\underline{ab}$ → P: $\frac{AB}{ab}$(20%) x $\frac{Ab}{aB}$ (20%)         

          → F₁: 10 kiểu gen
+ Nếu F₁: 4% $\frac{ab}{ab}$  = 8% $\underline{ab}$  x 50% $\underline{ab}$ → P: $\frac{Ab}{aB}$ (16%) x $\frac{AB}{ab}$

          → F₁: 7 kiểu gen
Do chưa đủ thông tin nên chưa biết được bài toán sẽ xảy ra trường hợp nào → IV đúng

Hướng dẫn giải

-Đáp án: A

-(1) đúng vì lưới thức ăn trên bao gồm 8 chuỗi thức ăn.

-(2) đúng vì có 3 loài thuộc bậc dinh dưỡng cấp 1 là cà rốt, cỏ và lúa mì.

-(3) sai vì có 4 loài thuộc bậc dinh dưỡng cấp 2 là thỏ, chuột, châu chấu và chim sẻ.

-(4) sai vì chuỗi thức ăn dài nhất có 4 bậc dinh dưỡng: Cỏ→ châu chấu →chim sẻ →cáo.

-(5) đúng vì Cáo vừa là sinh vật tiêu thụ bậc 2 (bậc dinh dưỡng bậc 3), vừa là sinh vật tiêu thụ bậc 3 (bậc dinh dưỡng bậc 4).

-(6) đúng vì cáo tham gia vào 5 chuỗi thức ăn. <@>

Đáp án A

Hướng dẫn giải

Ở thế hệ thứ I, từ trái sang phải lần lượt là: I₁, I₂, I₃, I₄.

- Ở thế hệ thứ II, từ trái sang phải lần lượt là: II₁, II₂, II₃, II₄, II₅, II₆, II₇, II₈, II₉.

- Ở thế hệ thứ III, từ trái sang phải lần lượt là: III₁, III₂, III₃, III₄, III₅, III₆.

1. Quy ước gen:

- Trong phả hệ, bố mẹ I₁ và I₂ không bị bệnh sinh con gái II₁ bị bệnh → tính trạng bệnh là do gen lặn nằm trên nhiễm sắc thể thường.

- Quy ước:

+ A- không bị bệnh, a bị bệnh.

+ $I^A{I}^A,I^A{I}^O$: máu A; $I^B{I}^B,I^B{I}^O$: máu B;$I^A{I}^B$ : máu AB, $I^O{I}^{O^{}}$: máu O.

2. Xác định kiểu gen có thể có của chồng III₃ và vợ III₄:

a.Bên phía người chồng III₃:

∙ Xét tính trạng bệnh:

- II₁: aa → I₁: Aa $\times$ I₂: Aa → II₄: 1/3AA: 2/3 Aa.

- I₃: aa → II₅: Aa.

- II₄: (1/3AA:2/3Aa) $\times$ II₅: Aa → III₃: (2/5AA:3/5Aa).

∙ Xét tính trạng các nhóm máu:

- I₂: $I^O{I}^O\to I{I}_4:I^A{I}^O$

- II₇: $I^O{I}^O\to I_3:I^A{I}^O\times I_4:I^A{I}^O\to I{I}_5:\left(\frac{1}{3}{I}^A{I}^A:\frac{2}{3}{I}^A{I}^O\right)$

- II₄: $I^A{I}^O\times I{I}_5:\left(\frac{1}{3}{I}^A{I}^A:\frac{2}{3}{I}^A{I}^O\right)\to II{I}_3:\left(\frac{2}{5}{I}^A{I}^A:\frac{3}{5}{I}^A{I}^O\right)$

=> Người chồng III₃: $\left(\frac{2}{5}AA:\frac{3}{5}Aa\right)\left(\frac{2}{5}{I}^A{I}^A:\frac{3}{5}{I}^A{I}^O\right)$

b. Bên phía người vợ III₄:

∙ Xét tính trạng bên: III₆: aa → II₈: AA $\times$ II₉: Aa → III₄: ($\frac{1}{3}$AA:$\frac{2}{3}$Aa).

∙ Xét tính trạng nhóm máu: III₆: $I^O{I}^O\to I{I}_8:I^B{I}^O\times I{I}_9:I^B{I}^O\to II{I}_4:\left(\frac{1}{3}{I}^B{I}^B:\frac{2}{3}{I}^B{I}^O\right)$

=> Người vợ III₄: $\left(\frac{1}{3}AA:\frac{2}{3}Aa\right)\left(\frac{1}{3}{I}^B{I}^B:\frac{2}{3}{I}^B{I}^O\right)$

c. Tính xác suất người con trai của vợ chồng III₃ và III₄

- Người chồng III₃: $\left(\frac{2}{5}AA:\frac{3}{5}Aa\right)\left(\frac{2}{5}{I}^A{I}^A:\frac{3}{5}{I}^A{I}^O\right)$

- Người vợ III₄: $\left(\frac{1}{3}AA:\frac{2}{3}Aa\right)\left(\frac{1}{3}{I}^B{I}^B:\frac{2}{3}{I}^B{I}^O\right)$

∙ Xét tính trạng bệnh III₃: $\left(\frac{2}{5}AA:\frac{3}{5}Aa\right)\times II{I}_4:\left(\frac{1}{3}AA:\frac{2}{3}Aa\right)$

→ Người con trai bình thường của cặp vợ chồng III₃ và III₄ có thể có kiểu gen với tỉ lệ: $\frac{14}{27}AA:\frac{13}{27}Aa$ .

→ Người con trai vợ chồng III₃ và III₄ mang gen bệnh (AA) với tỉ lệ $\frac{14}{27}$.

∙ Xét tính trạng nhóm máu: $II{I}_3:\left(\frac{2}{5}{I}^A{I}^A:\frac{3}{5}{I}^A{I}^O\right)\times II{I}_4:\left(\frac{1}{3}{I}^B{I}^B:\frac{2}{3}{I}^B{I}^O\right)$

- Xác suất sinh con có kiểu gen dị hợp về nhóm máu $I^A{I}^B+I^A{I}^O+I^B{I}^O=1-I^O{I}^O=1-\frac{3}{10}\times \frac{1}{3}=\frac{9}{10}$

=> XS để người con trai của cặp vợ chồng III₃ và III₄ mang gen bệnh và có kiểu gen dị hợp về nhóm