Đề thi THPT Quốc gia môn Sinh năm 2022 chọn lọc, có lời giải (Đề số 19)

Đáp án B

Dạng đột biến cấu trúc không làm thay đổi thành phần và số lượng alen là đột biến đảo đoạn.

Đáp án A

Giao tử AB tạo ra từ kiểu gen AaBb chiếm tỉ lệ $\frac{1}{4}$.

Đáp án D

Lưỡng cư và côn trùng phát triển mạnh mẽ cùng với quyết trần ở kỷ Carbon của đại Cổ sinh.

Đáp án A

Đơn vị tổ chức gồm các cá thể cùng loài là quần thể.

Đáp án C

Thành phần của ADN chứa C, H, O, N, P, so với các đáp án chỉ có đáp án C thỏa mãn.

Đáp án A

Giun đất trao đổi khí qua bề mặt cơ thể, cá chép qua mang, cá sấu qua phổi và chim sẻ qua phổi.

Đáp án B

Trong quá trình phiên mã không có nguyên tắc bán bảo toàn.

Đáp án A

Phép lai AaBB x aaBB cho 2 loại kiểu gen là AaBB và aaBB; phép lai AABB x aaBB chỉ cho 1 loại kiểu gen là AaBB; phép lai AaBb x AaBb tạo ra 9 loại kiểu gen; phép lai Aabb x aaBb tạo ra 4 loại kiểu gen.

Đáp án B

Đây là bài toán di truyền ngoài nhân, tất cả các con đều mang kiểu hình của mẹ.

Đáp án B

Quần xã rừng mưa nhiệt đới có lưới thức ăn phức tạp nhất.

Đáp án D

Tâm thất phải đẩy máu vào động mạch phổi, tâm thất trái đẩy máu vào động mạch chủ.

Đáp án C

Để biết chính xác kiểu gen của một cá thể có kiểu hình trội, người ta thường sử dụng phép lai phân tích, nếu đời con đồng hình → P thuần chủng.

Đáp án D

Phép lai D không làm xuất hiện tỷ lệ kiểu hình 1:1 mà xuất hiện tỷ lệ 1:1:1:1

Đáp án B

Tính trạng chiều cao cây, số phép lai cho tỉ lệ kiểu gen trùng tỉ lệ kiểu hình là 3: AA x AA; AA x aa và aa x aa.

Tính trạng màu sắc hoa, số phép lai cho tỉ lệ kiểu gen trùng tỉ lệ kiểu hình là 6: BB x BB; BB x Bb; BB x bb; Bb x Bb; Bb x bb; bb x bb.

Tính cả hoán vị vị trí các cặp gen khác nhau ta có  phép lai khác nhau.

Đáp án C

Theo đề tỉ lệ $\frac{ab}{ab}{X}^{m}Y=\mathrm{1,25}\%\to \frac{ab}{ab}=\mathrm{1,25}\%:\mathrm{0,25}=5\%=10\%\underset{¯}{ab}\times 50\%\underset{¯}{ab}$ (ruồi giấm hoán vị 1 bên)

Tỉ lệ $\underset{¯}{ab}=\underset{¯}{AB}=10\%,$ tỉ lệ $X^m=50\%\to$ giao tử $\underset{¯}{AB}{X}^m=5\%$

Đáp án B

Tần số  Tỉ lệ dị hợp của quần thể cân bằng  B đúng.

Nếu chỉ có 81% kiểu hình trội thì có 19% kiểu hình lặn aa, tỉ lệ giao tử  sai thực tế nên A sai.

Có 90% đồng hợp trội mà tần số giao tử do vậy cấu trúc di truyền của quần thể là 0,9AA : 0,1aa và quần thể không cân bằng. Phân tích tương tự D không phải là đáp án đúng.

Đáp án C

A- không làm thay đổi tần số alen, thay đổi thành phần kiểu gen theo hướng tăng đồng giảm dị

B- làm thay đổi tần số alen và thành phần của quần thể theo hướng xác định và không đột ngột

C- làm thay đổi đột ngột tần số alen và thành phần kiểu gen của quần thể, một alen trội có lợi cũng có thể bị loại bỏ hoàn toàn ra khỏi quần thể

D- làm thay đổi tần số alen và thành phần kiểu gen của quần thể một cách chậm chạp

Đáp án B

Đáp án D

A. Sai, chọn lọc tự nhiên chỉ có thể tác động trực tiếp lên kiểu hình từ đó gián tiếp chọn lọc kiểu gen.

B. Sai, nguồn nguyên liệu cho quá trình tiến hóa là do đột biến và giao phối tạo ra.

C. Sai, vì chọn lọc tự nhiên chỉ tác động lên kiểu hình nên nó đào thải các alen trội nhanh hơn đào thải các alen lặn vì alen trội có cơ hội biểu hiện thành kiểu hình nhiều hơn.

Đáp án C

Dựa vào bảng 2 => dạng đột biến đã xảy ra là đột biến thay thế 1 cặp A-T thành 1 cặp T-A
A sai. Đột biến thay thế không làm thay đổi chiều dài của alen.

B sai. Trật tự nucleotit trên mạch mARN là 5’-UGU GAG AAA-3’

Dựa vào bảng mã di truyền => trật tự axit amin tương ứng là UGU-Cys; GAG-Glu; AAA-Lys.

=> Trật tự axit amin được mã hóa từ alen m là -Cys-Val-Lys-.

C đúng. Vì đột biến thay thế 1 cặp AT thành 1 cặp TA nên số lượng nucleotit không đổi. Nếu alen M có 250 nucleotit loại T thì alen m cũng có 250 nucleotit loại T.

D sai. Trên mạch gốc của alen M đã xảy ra đột biến thay thế 1 A thành 1 T

=> Mạch gốc của alen M có ít hơn alen m 1 nuclecotit loại T.

=> Gen M phiên mã 1 lần cần môi trường cung cấp ít hơn alen m 1 nucleotit loại A

=> Gen M phiên mã 2 lần cần môi trường cung cấp ít hơn alen m 2 nucleotit loại A

- Nếu alen M phiên mã 2 lần cần môi trường cung cấp 500 nucleotit loại A thì alen m phiên mã 2 lần cần 498 nucleotit loại A.

Đáp án D

Khi hai loài có chung ổ sinh thái dinh dưỡng thì mối quan hệ giữa chúng là cạnh tranh nguồn thức ăn.

Đáp án C

Đột biến thay thế một cặp nuclêôtit ở vị trí số 9 tính từ mã mở đầu nhưng không làm xuất hiện mã kết thúc làm chuỗi polipeptit do gen tổng hợp có thể bị thay đổi một axit amin ở vị trí thứ 3 trong chuỗi polipeptit.

Đáp án D

Trình tự khởi động promoter nằm trước vùng vận hành, đóng vai trò là nơi bám vào của enzyme ARN polymerase tham gia vào quá trình phiên mã gen.

Đáp án D

Sự thay thế codon này thành codon khác có thể xuất hiện hiện tượng cùng mã hóa cho một axit amin và do vậy mà không làm thay đổi cấu trúc của chuỗi polypeptide tạo ra.

Đáp án C

A. Sai, hiệu suất sinh thái qua mỗi bậc dinh dưỡng thường có giá trị nhỏ.

B. Sai, sinh vật ở càng xa sinh vật sản xuất thì sinh khối càng nhỏ.

C. Đúng, năng lượng được truyền theo một chiều tạo ra dòng năng lượng trong hệ sinh thái.

D. Sai, năng lượng phần lớn thoát đi do hô hấp để cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống và cuối cùng thoát ra môi trường dưới dạng nhiệt.

Đáp án A

B sai, thực vật vẫn là sinh vật sống và chúng xảy ra quá trình hô hấp tế bào để sản xuất CO₂.

C sai, một phần carbon bị lắng đọng dưới dạng trầm tích carbonate trong các vỉa đá vôi và rạn san hô.

D sai. Ngoài thực vật còn có một số vi tảo, một số vi sinh vật có khả năng quang hợp tổng hợp chất hữu cơ từ CO₂.

Đáp án B

Quy trình chọn giống gồm các bước: tạo nguồn nguyên liệu → chọn lọc → đánh giá chất lượng giống → đưa giống tốt ra sản xuất đại trà.

Đáp án C

Ta có $\%rG-\%rU=40\%$ và $\%rX-\%rA=20\%,$ cộng vế với vế ta được

$\begin{array}{l}\left(\%rG+\%rR\right)-\left(\%rU+\%rA\right)=60\%\\ \iff \left(\%X_1+\%G_1\right)-\left(\%A_1+\%T_1\right)=60\%\\ \iff \left(\%G_2+\%G_1\right)-\left(\%A_1+\%A_2\right)=60\%\iff 2\times \%G-2\times \%A=60\%\iff \%G-\%A=30\%\end{array}$

Theo nguyên tắc bổ sung $\%G+\%A=50\%$

Do vậy $\%A=\%T=10\%$ và $\%G=\%X=40\%$

Đáp án D

Mô hình tương tác 9 đỏ A-B- : 7 trắng (3A-bb + 3aaB- + 1aabb)

A. Đúng, AaBb x AaBb => 9 đỏ : 7 trắng như mô hình

B. Đúng, AaBb x AABB => 100%A-B- nên cho kiểu hình hoa đỏ.

C. Đúng, AaBb x aabb => 1 AaBb : 1Aabb: 1aaBb : 1aabb

D. Sai, AaBb x Aabb => 3A-Bb : 3A-bb : 1aaBb : 1aabb, tỉ lệ kiểu hình là 3 đỏ : 5 trắng.

Đáp án D

Lai cây thân cao, hoa đỏ tạo ra đời sau có tỉ lệ 1:2:1 chỉ có thể xảy ra trong trường hợp 2 cặp gen liên kết hoàn toàn, phép lai dị hợp tử đều x dị hợp tử chéo hoặc dị hợp tử chéo tự thụ phấn.

Đáp án A

Ở ruồi giấm, hoán vị gen chỉ xảy ra ở giới cái.

Kiểu hình lặn về 2 tính trạng $\frac{ab}{ab}=\mathrm{20,5}\%=41\%\underset{¯}{ab}\times 50\%\underset{¯}{ab}\to$ cơ thể cái đem lai dị hợp tử  đều $\frac{AB}{ab}$ với tần số hoán vị $f=2\left(50\%-41\%\right)=18\%.$

B. Sai, khoảng cách di truyền giữa 2 locus là 18 cM

C. Sai, tỉ lệ tế bào xảy ra hoán vị luôn gấp đôi tần số hoán vị. Trong trường hợp này, tỉ lệ tế bào xảy ra hoán vị là 36%.

D. Sai, bên cái cho 4 loại giao tử, bên đực cho 2 loại giao tử, số loại kiểu gen (trùng) = 7 loại kiểu gen.

Đáp án B

Bậc dinh dưỡng cấp 1 là cỏ, bậc dinh dưỡng cấp 2 là cào cào. Hiệu suất cần tìm  $H=\frac{{\mathrm{1,2.10}}^5}{{\mathrm{2,1.10}}^6}=\mathrm{5,7}\%$

Đáp án A

Để các cặp vợ chồng sinh ra đời con mà các con đều có cùng kiểu gen và kiểu hình thì bố mẹ phải mang kiểu gen đồng hợp. Tỉ lệ các kiểu gen đồng hợp trong quần thể cân bằng lần lượt là  ${\mathrm{0,4}}^2{I}^A{I}^A;{\mathrm{0,3}}^2{I}^B{I}^B;{\mathrm{0,3}}^2{I}^O{I}^O.$

Tỉ lệ các trường hợp kết hôn cần tìm $={\mathrm{0,4}}^2{I}^A{I}^A\times {\mathrm{0,4}}^2{I}^A{I}^A+{\mathrm{0,4}}^2{I}^A{I}^A\times {\mathrm{0,3}}^2{I}^B{I}^B+{\mathrm{0,4}}^2{I}^A{I}^A\times {\mathrm{0,3}}^2{I}^O{I}^O+{\mathrm{0,3}}^2{I}^B{I}^B\times {\mathrm{0,3}}^2{I}^B{I}^B+{\mathrm{0,3}}^2{I}^B{I}^B\times {\mathrm{0,3}}^2{I}^O{I}^O+{\mathrm{0,3}}^2{I}^O{I}^O\times {\mathrm{0,3}}^2{I}^O{I}^O=\mathrm{7,87}\%$

Đáp án B

Theo đề bài, A- thân đen; aa - thân trắng; B- lông xoăn; bb - lông thẳng và D- mắt nâu; dd- mắt xanh.

Từ phép lai $\frac{Ab}{aB}{X}^D{X}^d\times \frac{Ab}{aB}{X}^{D}Y$ được $\left[A-bb\right]X^{d}Y=6\%\to \left[A-bb\right]=24\%\to \frac{ab}{ab}=1\%$

Tỉ lệ lông trắng, thẳng, mắt nâu $=1\%\times 3/4=\mathrm{0,75}\%.$

Đáp án C

Để giải quyết nhanh dạng bài này, thí sinh cẩn nắm vững cách tách giao tử rồi nhân tỉ lệ giao tử vào để xác định nhanh tỉ lệ kiểu hình.

Phép lai II, kiểu gen AAaa cho $\frac{1}{6}$aa, kiểu gen Aaaa cho $\frac{1}{2}$aa. Kết hợp giao tử được $\frac{1}{6}\times \frac{1}{2}=\frac{1}{12}$ lặn, phần trội sẽ là phần bù $\frac{11}{12}$. Tỉ lệ trội: lặn =11 : 1.

Phép lai III tương tự, tỉ lệ kiểu hình lặn $\frac{1}{6}aa\times \frac{1}{2}a=\frac{1}{12}$ và tỉ lệ kiểu hình trội = $\frac{11}{12}$

Phép lai VI, tỉ lệ kiểu hình lặn $\frac{1}{6}aa\times \left(\frac{1}{6}aa+\frac{2}{6}aa\right)=\frac{1}{12}$ lặn và tỉ lệ kiểu hình trội = $\frac{11}{12}$. Làm tương tự để thấy các phép lai khác không phù hợp.

Đáp án C

Nhận thấy bài toán cho 5 locus chỉ để làm thí sinh sợ hãi, việc giải quyết bài toán này không khác gì bài toán 2 cặp gen liên kết hoàn toàn và kiểu gen F₁ là kiểu gen dị hợp tử đều.

Phép lai  $\frac{ABDEG}{ABDEG}\times \frac{ab\mathrm{deg}}{ab\mathrm{deg}}\to F_{1}100\%\frac{ABDEG}{ab\mathrm{deg}}$

A Đúng,

B Đúng, $\frac{ABDEG}{ab\mathrm{deg}}\times \frac{ABDEG}{ab\mathrm{deg}}{F}_2:\frac{1}{4}\frac{ABDEG}{ABDEG}:\frac{2}{4}\frac{ABDEG}{ab\mathrm{deg}}:\frac{1}{4}\frac{ab\mathrm{deg}}{ab\mathrm{deg}}$

C Sai, trong số các cơ thể mang kiểu hình trội về 5 tính trạng thì tỉ lệ kiểu gen là $\frac{1}{3}\frac{ABDEG}{ABDEG}:\frac{2}{3}\frac{ABDEG}{ab\mathrm{deg}},$ tỉ lệ giao tử tạo ra $\left(\frac{2}{3}\underset{¯}{ABDEG}:\frac{1}{3}\underset{¯}{ab\mathrm{deg}}\right),$ tỉ lệ thuần chủng ở đời con $={\left(\frac{2}{3}\right)}^2+{\left(\frac{1}{3}\right)}^2=\frac{5}{9}$

D Đúng, trong số các cá thể mang kiểu hình trội về 5 tính trạng ở F₂, tỉ lệ kiểu gen là $\frac{1}{3}\frac{ABDEG}{ABDEG}:\frac{2}{3}\frac{ABDEG}{ab\mathrm{deg}}$, lấy 3 cá thể xác suất để được 1 cá thể thuần chủng và 2 cá thể không thuần chủng $={\left(\frac{1}{3}\right)}^2\times {\left(\frac{2}{3}\right)}^2\times C_3^1=\frac{4}{9}$

Đáp án C

Nhận thấy ở F₁ thu được 9 dẹt (A-B-) : 6 tròn (3A-bb + 3aaB-): 1 dài (aabb) và 3 đỏ (D-) : 1 trắng (dd), tỉ lệ chung khác với tỉ lệ phân li độc lập (9 : 6 : 1)(3 : 1), có tổng  tổ hợp giao tử, mỗi bên bố mẹ cho 4 loại giao tử chứng tỏ 3 cặp gen nằm trên 2 cặp NST tương đồng chi phối, liên kết hoàn toàn.

Trong tương tác 9:6:1, vai trò của mỗi locus trong việc hình thành kiểu hình là như nhau, không mất tính chất tổng quát coi cặp A/a liên kết hoàn toàn với cặp alen D/d.

A sai, đời con không có kiểu hình  không cho giao tử $\left[\frac{ad}{ad}bb\right],\left(P\right)$ nên (P) dị hợp tử chéo, kiểu gen $\frac{Ad}{aD}Bb$

B sai, tỉ lệ cây hoa đỏ, quả tròn thuần chủng $=\mathrm{0,25}\times \mathrm{0,25}=\frac{1}{16}.$ Trong số cây hoa đỏ, quả tròn tạo ra thì cây hoa đỏ, quả tròn thuần chủng chiếm $\frac{1}{5}=20\%.$

C đúng, các kiểu gen quy định quả tròn, hoa đỏ bao gồm $\frac{Ad}{aD}bb,\frac{aD}{aD}Bb,\frac{aD}{aD}BB$

D sai, $P: \frac{Ad}{aD}Bb\times \frac{ad}{ad}bb$

$\begin{array}{l}{F}_1\left(1\frac{Ad}{ad}\mathrm{,1}\frac{aD}{ad}\right)\left(1Bb\mathrm{,1}bb\right)\\ F_{1}1\frac{Ad}{ad}Bb,1\frac{aD}{ad}Bb,1\frac{Ad}{ad}bb,1\frac{aD}{ad}bb\end{array}$

Tỉ lệ kiểu hình: 1 hoa trắng quả dẹt: 1 hoa đỏ quả tròn: 1 hoa trắng quả tròn: 1 hoa đỏ quả dài

Đáp án C

Tất cả các phát biểu đều sai.

I sai. Đây là các loài chim sẻ khác nhau nên chúng cách li sinh sản với nhau, chúng có thể giao phối với nhau nhưng chưa chắc tạo được con lai hữu thụ và các kích cỡ mỏ có thể không nhất định.

II sai. Không có đặc điểm tiến hoá hoàn hảo vì một loại đặc điểm thích nghi nào đó có thể có lợi trong môi trường này nhưng cũng có thể có hại trong môi trường khác.

III sai. Các loài chim sẻ này thành công trong việc sống chung trên một đảo là do thích nghi với các dạng thức ăn và môi trường khác nhau.

IV sai. Các loài chim này sử dụng các loại thức ăn khác nhau.

Đáp án B

A Đúng, do quần thể không chịu tác động của các nhân tố tiến hóa khác nên tần số alen qua các thế hệ sẽ không thay đổi nên tần số alen A ở F₃ = tần số alen A ở P  $=\mathrm{0,2}+\frac{0,4}{2}+\frac{0,4}{2}=\mathrm{0,6}$

B Sai, quần thể tự thụ và không có trao đổi chéo, $\frac{AB}{Ab}$ tự thụ tạo 3 kiểu gen $\frac{AB}{AB};\frac{AB}{Ab};\frac{Ab}{Ab},$ cơ thể $\frac{AB}{ab}$ tự thụ tạo 3 kiểu gen $\frac{AB}{AB};\frac{AB}{ab};\frac{ab}{ab},$ tổng có 5 kiểu gen. $Dd\times Dd$ tao 3 kiểu gen, tổng số kiểu gen có thể tạo ra $5\times 3=15$

C Đúng,

+ Xét kiểu gen $\frac{AB}{ab}dd$ khi tự thụ phấn, ở F₃ tỉ lệ kiểu hình lặn 3 tính trạng là $\frac{1-\frac{1}{2^3}}{2}=\frac{7}{16}$

+ Xét kiểu gen $\frac{AB}{ab}Dd$ khi tự thụ phấn. Ở F₃ tỉ lệ kiểu hình lặn 3 tính trạng là ${\left(\frac{1-\frac{1}{2^3}}{2}\right)}^2=\frac{49}{256}$

=> Ở F₄ tỉ lệ kiểu hình trội 3 tính trạng là $={\left(1-\frac{1-\frac{1}{2^4}}{2}\right)}^2=\frac{289}{1024}$

+ Xét kiểu gen $\frac{AB}{Ab}Dd$ khi tự thụ phấn => Ở F4 tỉ lệ kiểu hình trội 3 tính trạng là $={\left(1-\frac{1-\frac{1}{2^4}}{2}\right)}^2=\frac{289}{1024}$

Ở F₃ tỉ lệ kiểu hình lặn cả 3 tính trạng $\mathrm{0,4}\times \frac{7}{16}+\mathrm{0,4}\times \frac{49}{256}=\frac{161}{640}$

D Đúng, ở F₄ tỉ lệ kiểu hình trội 3 tính trạng $=\mathrm{0,4}\times \frac{289}{1024}+\mathrm{0,2}\times \frac{289}{1024}=\frac{867}{5120}$

Đáp án D

(7) $\left(\frac{1}{9}DDEE:\frac{2}{9}DdEE:\frac{2}{9}DDEe:\frac{4}{9}DdEe\right)\left(\frac{1}{3}HH:\frac{2}{3}Hh\right)$$\to G_7:\left(\frac{4}{9}AB:\frac{2}{9}Ab:\frac{2}{9}aB:\frac{1}{9}ab\right)\left(\frac{2}{3}H:\frac{1}{3}h\right)$

(8) $\left(\frac{1}{9}DDEE:\frac{2}{9}DdEE:\frac{2}{9}DDEe:\frac{4}{9}DdEe\right)HH$ $\to G_8:\left(\frac{4}{9}AB:\frac{2}{9}Ab:\frac{2}{9}aB:\frac{1}{9}ab\right)\left(100\%H\right)$

Xác suất sinh con bị bệnh M = $1-\left(\frac{4}{9}\times 1+\frac{2}{9}\times \frac{6}{9}\times 2+\frac{1}{9}\times \frac{4}{9}\right)=\frac{17}{81}$

$\begin{array}{l}\left(\frac{2}{3}H:\frac{1}{3}h\right)\times 100\%H\to \frac{2}{3}HH:\frac{1}{3}Hh\to \left[\begin{array}{l}\text{N}�\text{:100\% bò beänh N}\\ Nam:2\text{ khoâng beänh }N:1\text{ beänh N}\end{array}\right.\\ \Rightarrow T\ae \text{ leä chung: 2 beänh N : 1 khoâng beänh N}\end{array}$

Xác suất sinh con bị bệnh N = $\frac{2}{3}$

Þ  Xác suất sinh con bị 1 trong 2 bệnh = $\frac{17}{81}\times \left(1-\frac{2}{3}\right)+\left(1-\frac{17}{81}\right)\times \frac{2}{3}=\frac{145}{243}$