Đề thi HSG Sinh học 12 sở Cà Mau năm 2025-2026 có đáp án - Đề 1

a

a1) Sự phân bào diễn ra đòi hỏi thoi vô sắc hình thành (nhờ tổng hợp tubulin) và rút ngắn (sự phân giải tubulin) diễn ra liên tục (tuân thủ nguyên lý động năng của phản ứng trùng hợp và giải trùng hợp ở cấp phân tử) để thoi vô sắc (vi ống) có thể gắn được vào thể động của NST, rồi đẩy chúng về mặt phẳng xích đạo của tế bào ở một tốc độ "nhất định". Điều này chỉ có thể diễn ra nhờ sự linh động của thoi vô sắc. Thoi vô sắc hoặc không hình thành hoặc cứng nhắc (tăng độ bền) đều không thực hiện được chức năng này.                                

Đây là lý do tại sao 2 nhóm thuốc có tác động khác nhau lên thoi vô sắc nhưng đều ngăn cản sự phân bào.

- Các tế bào được xử lý với các thuốc trên thường dừng lại trước kỳ sau của nguyên phân (tại điểm kiểm tra tế bào pha M liên quan đến trung tử/bộ máy tổ chức thoi vô sắc)    

a2) Nếu tế bào không dừng lại, thì sự phân chia tế bào chất tiếp tục diễn ra mặc cho các NST không được phân li đúng về các cực. Sự phân chia bất thường các NST dẫn đến sự hình thành các tế bào đa nhân hoặc các tế bào có số lượng NST bất thường.

0,25

0,25

0,25

0,25

b

Ba đặc điểm điển hình về cấu trúc của GPCR là (1) có 7 miền kị nước xuyên màng sinh chất (7 vùng xuyên màng kí hiệu TM1-TM7), (2) đầu cacboxyl (C), nội bào (hoặc thí sinh nêu "vùng ưa nước nội bào" liên kết G-protein) và (3) đầu amino (N) ngoại bào (cũng có thể nêu "vùng ưa nước ngoại bào" liên kết chất truyền tin/tín hiệu thứ nhất/phối tử).       

Hai con đường truyền tin đó là: (1) con đường truyền tin qua AMP vòng (cAMP), và (2) con đường truyền tin qua inositol triphosphate (IP3)/Ca²⁺.

0,5

a

Thứ tự giảm dần tính thấm qua lớp kép phospholipid trong điều kiện pH sinh lí: CO₂, testosterol, etanol, H₂O, glucose, Ca²⁺, acetic acid

- CO₂ kích thước nhỏ không phân cực vì vậy thấm qua màng dễ dàng nhất. Testosterol có tính phân cực yếu hơn so với etanol do testostrol tan trong lipid và etanol thì không tan trong lipid.

- H₂O phân cực hơn etanol còn glucose kích thước lớn và tan trong nước.

- Ca²⁺, acetic acid là các chất tích điện tuy nhiên Ca²⁺ kích thước nhỏ hơn và mang điện dương trong khi mặt trong của màng tích điên âm do đó Ca²⁺ thấm tốt hơn acetic acid (CH₃COO^-).

b

Nếu pH giảm xuống 2 mà pH của acetic acid là 4,75 vì vậy ở pH2 acetic acid ở dạng không tích điện thấm qua màng dễ dàng hơn khi ở pH 4,75.

Tuy nhiên khả năng thấm ở pH2 của ethanol vẫn tốt hơn của acetic acid vì mặc dầu ở pH2 acetic acid không tích điện, cũng có một nhóm phân cực OH giống ethanol nhưng kích thước lớn hơn ethanol nên khấm khó hơn ethanol.

3

a

a1)

- Khi không có O₂ làm chất nhận e cuối cùng, các cytochrome tồn tại ở trạng thái mang e, tức trạng thái khử. Lúc này, theo hình A, các cytochrome hấp thụ ánh sáng

- Khi có O₂ làm chất nhận e cuối cùng, các cytochrome tồn tại ở trạng thái mất e, tức trạng thái oxi hóa. Lúc này, theo hình B, các cytochrome không hấp thụ ánh sáng.

a2)

- Khi có O₂ và Urethane, chỉ cytochrome b ở trạng thái khử, chứng tỏ Urethane chặn sự truyền e từ cytochrome b đến các cytochrome còn lại, và cytochrome b là thành phần đầu tiên của chuỗi.

- Khi chỉ có cytochrome c và O₂, cytochrome c ở trạng thái khử, chứng tỏ không có sự truyền e từ cytochrome c cho O₂. Như vậy, cytochrome c không phải là cytochrome cuối cùng. Vậy, sắp xếp được thứ tự các cytrochrome như sau: b – c – a₃.

0,5

0,5

b

b1) Mức độ tiêu thụ O₂ sẽ tăng lên vì H⁺ thẩm thấu qua màng trong ty thể làm giảm chênh lệc ion H⁺ do đó sự tổng hợp ATP giảm. Khi đó tăng cường hoạt động của chuỗi truyền electron và tăng quá trình ôxi hóa các chất để tạo NADH và FADH₂.

b2) Sử dụng thuốc quá liều làm cho H⁺ thẩm thấu qua màng nhiều dẫn đến vừa thiếu ATP vừa sinh nhiệt nhiều dẫn đến tử vong.

0,5

4

a

- Thí nghiệm 1: biến nạp, tải nạp hoặc tiếp hợp.

- Thí nghiệm 2: Do DNA tự do bị phân giải bởi enzyme, nên chủng mới tạo thành có thể là do tải nạp hoặc tiếp hợp.                                                                             

- Thí nghiệm 3: Do tế bào không thể qua màng lọc, nên chủng mới tạo thành chỉ có thể do tải nạp hoặc biến nạp.                                                                                     

- Thí nghiệm 4: Chủng mới tạo thành có thể là do tải nạp.

0,5

b

b1)

- Do trình tự nucleotide của genom RNA (+) của virus bại liệt giống với trình tự của mRNA, nên nó hoạt động như mRNA.                      

- Chúng tiến hành dịch mã để tạo enzyme RNA polymerase, rồi sau đó là phiên mã, sao chép và nhân lên trong tế bào chất, tạo virus mới.                                         

- Virus nhân tạo của E. Wimmer giống như virus bại liệt trong tự nhiên.

b2) RNA (-) khác với mRNA nên khi đưa genom RNA (-) tinh khiết của virus cúm vào nhân tế bào thì chúng không hoạt động được. Virus muốn nhân lên cần phải có enzyme replicase (tức RNA polymerase phụ thuộc RNA) mang theo.

0,5

0,5

5

a

- Dịch phloem di chuyển qua ống rây bằng vận chuyển dòng khối nhờ áp suất dương gọi là dòng áp suất dương. Dòng áp suất dương hình thành do sự nạp đường và các chất tan khác vào ống rây làm giảm thế nước trong yếu tố ống rây. Kết quả làm ống rây hấp thụ nước nhờ thẩm thấu. Dòng áp suất dương có tác dụng vận chuyển các chất từ cơ quan nguồn đến cơ quan dự trữ.

- Hiện tượng đảo chiều áp suất dương: Xảy ra ở mạch rây vận chuyển các chất ngược lại từ cơ quan dự trữ đến cơ quan nguồn do ở các cây già hoặc trong một số điều kiện nhất định (Cây trải qua mùa đông rụng lá). Khi đó sản phẩm quang hợp không đủ cung cấp đường cho các hoạt động của cây buộc phải lấy từ cơ quan dự trữ lên.

0,5

b

Thế nước hình thành từ tổng thế năng các thành phần, trong đó:

- Thế năng trọng lực: Là áp suất dương nhưng không đáng kể. Thế trọng lực ở phần dưới thân bằng 0, ở các vị trí trên cao tăng không đáng kể (0,1)

- Thế năng chất tan: Luôn có giá trị âm. Có hai vị trí thế năng chất tan rất âm (-1,1) là không bào lá, vì quá trình quang hợp tạo ra đường tích lũy vào trong không bào và không bào rễ do không bào rễ tích lũy các chất tan: khóang lấy từ đất, các sản phẩm quang hợp từ lá, ngoài ra rễ cũng tạo ra mộ số chất hữu cơ tích lũy vào trong không bào.

- Thế áp suất: Hình thành do TB hút nước tạo áp lực lên thành mạch, sinh ra phản lực làm TB ngừng hút nước. Các vị trí khác thế áp suất có giá trị âm riêng ở hai vị trí: không bào rễ và không bào lá thế áp suất có giá trị dương.

à Thế năng ở các vị trí nói trên bằng tổng thế năng các thành phần, giảm dần từ rễ lên lá. Đặc biệt từ KK lá là -0,8 ra ngoài không khí là – 95,2. Chênh lệch thế nước lớn giúp cây có thể vận chuyển nước và ion khoáng từ rễ lên lá với tốc độ cao.

1

6

a

a1) Chất X là 3-PGA, chất Y là RuBD

- Giải thích:

+ Ở thí nghiệm 1: Khi ¹⁴CO₂ được bổ sung vào môi trường nuôi sẽ xảy ra phản ứng cacboxy hóa ribulose 1,5-bisphosphate (RuBP) và tạo thành 3_PGA (chứa ¹⁴C). Mặt khác, do không có ánh sáng nên pha sáng không xảy ra, không có sự cung cấp ATP và NADPH dẫn đến 3-PGA không bị chuyển hóa thành các chất khác trong chu trình Canvin dẫn đến chất này sẽ bị tích lũy làm tăng tín hiệu phóng xạ, tương ứng với chất X trong trên hình 1. Vậy, X là 3-PGA.                                                      (0,25 điểm)

+ Ở thí nghiệm 2: Khi ¹⁴CO₂ bị tiêu thụ hết, phản ứng chuyển hóa RuBP thành 3-PGA bị dừng lại, gây tích lũy RuBP (chứa ¹⁴C). Mặt khác, trong điều kiện có ánh sáng, pha sáng cung cấp ATP và NADPH cho các phản ứng chuyển hóa APG (chứa ¹⁴C) theo chu trình Canvin và tái tạo RuBP. Từ hai điều này cho thấy RuBP đánh dấu phóng xạ tăng lên, tương ứng với chất Y trên hình 2. Vậy, Y là RuDB.                                (0,25 điểm)

a2)Nồng độ của chất Y (RuBP) không đánh dấu phóng xạ giảm khi sau tắt ánh sáng.

Còn chất Y không đánh dấu phóng xạ không được sinh ra nên không có sự thay đổi.

a3) Trong điều kiện có ánh sáng và ¹⁴CO2, tảo sẽ thực hiện cả pha sáng và pha tối của

quang hợp làm tăng lượng 3-PGA và RuBP có đánh dấu phóng xạ. Chỉ có 5/6 G3P sinh ra từ 3-PGA sẽ được dùng để tái tạo RuBP. Do đó, tín hiệu của 3-PGA luôn lớn hơn RuBP trong điều kiện này.

0,5

0,25

0,25

b

b1) Cây hấp thụ được nhiều ánh sáng nhất là cây A. Vì trong khoảng bước sóng 400 – 500nm có các điểm cực đại hấp thu của cả diệp lục A, B và một số carrotenoid. Đây cũng là miền ánh sáng có bước sóng ngắn, mức năng lượng cao.                

b2) Có thể so sánh khả năng sinh trưởng của cây A và cây C với cây B nhưng chưa đủ điều kiện để so sánh 2 cây A và C với nhau.                        Vì ánh sáng có bước sóng 400 – 500 nm (thí nghiệm với cây A) có miền xanh tím; ánh sáng 600 – 700nm (thí nghiệm với cây C) có miền đỏ. Diệp lục hoạt động tốt ở cả 2 miền này. Trong khi đó, ánh sáng có bước sóng 500 – 600nm(thí nghiệm với cây B)có miền ánh sáng lục và vàng, diệp lục hoàn toàn không hấp thu ánh sáng ở các miền này. Kết quả là,cây A và C sẽ sinh trưởng tốt hơn cây B.

0,25

0,25

a

- Đường A: Nitrogen tổng số trong lá mầm; Đường B: Nitrogen tổng số trong phần còn lại của cây mầm.

Giải thích:

- Hạt đậu tương có hàm lượng protein dự trữ cao, tập chung chủ yếu ở 2 lá mầm. Khi hạt bắt đầu nảy mầm, protein dự trữ sẽ được huy động để phân giải thành các chất trung gian, đồng thời tạo năng lượng cho kiến tạo tế bào mới của cây mầm, nên hàm lượng nitrogen tổng số giảm dần.         

- Cây mầm lớn dần theo thời gian do sự phân chia và sinh trưởng tế bào, quá trình tổng hợp mới các chất hữu cơ có chứa nitrogen tăng lên, hàm lượng nitơ tổng số cũng tăng dần theo độ lớn của cây mầm.

0,75

b

- Đường C: Nitrogen hòa tan trong phần còn lại của cây mầm; - Đường D: Nitrogen hòa tan trong lá mầm.

Giải thích:

- Protein dự trữ được thủy phân và đưa từ lá mầm vào các phần còn lại của cây để làm nguyên liệu cho tạo mới tế bào. Sau đó các chất này vẫn được tiếp tục tổng hợp mới do cây mầm lớn lên và có khả năng tự dưỡng nên hàm lượng nitrogen hòa tan cũng tăng lên.

- Hàm lượng nitrogen hòa tan tăng vào giai đoạn đầu của sự nảy mầm do protein dự trữ được huy động để thủy phân thành amino acid, sau đó hàm lượng nitrogen hòa tan giảm theo mức độ suy giảm protein dự trữ trong 2 lá mầm của hạt.    

0.75

a

a1)

- Ý kiến trên là sai.

- Mẫu ghép WT/WT là mẫu bình thường. Khi tỷ số cao giữa cytokinin và auxin so với mẫu ghép WT/WT tức hàm lượng hormone cytokinin tăng và hàm lượng auxin giảm sẽ làm tăng mức độ phân cành, giảm ưu thế ngọn và sự hình thành rễ.

a2)

- Dựa vào đồ thị ta thấy : mức độ phân cành của mẫu ghép WT/WT và mẫu ghép max4/WT (scion-rootstock) là như nhau chứng tỏ mức độ phân cành phụ thuộc vào chất được sinh ra ở rễ.

- Do đó mẫu ghép WT/max4 sẽ có số lượng cành nhiều hơn so với mẫu ghép max4/WT.

1,0

b

Hai giả thuyết cho hiện tượng không ra hoa

- Giả thuyết 1: Loài thực vật B nói trên thuộc nhóm cây trung tính, sự ra hoa của cây không phụ thuộc vào độ dài ngày, đêm. Có thể dự đoán cây ra hoa vào mùa hè là do phù hợp với điều kiện về nhiệt độ, lượng mưa….

- Giả thuyết 2: Loài thực vật B nói trên thuộc nhóm cây ngày dài, cây không ra hoa vào mùa đông dù được kích thích bằng chớp sáng đỏ. Điều này có thể do liều lượng ánh sáng ngắt đêm chưa đủ lớn, vì vậy cây không tích lũy đủ lượng P730. Để cây ngày dài ra hoa được trong điều kiện ngày ngắn của mùa đông, cần phải ngắt quãng đêm bằng ánh sáng đỏ với liều lượng đủ lớn và đúng thời gian nhạy cảm của cây.

0,5

- Đồ thị A: thể hiện sự thay đổi nồng độ của ion

Giải thích:

+ Bình thường, với trò cân bằng điện giải  duy trì nồng độ trong dịch vị tương đối cao (khoảng 130mM) để cân bằng với các ion H⁺, Na⁺, K⁺ => cao hơn so với nồng độ ion H⁺;

+ Mặt khác, dưới tác động kích thích gây tăng tiết dịch vị à ion  được tiết qua kênh chuyên biệt ở màng đỉnh nên tốc độ tiết tăng cao (cao hơn so với tiết H⁺ qua ATPase) làm tăng nồng độ lên khoảng 160mM.

à Đồ thị A

0,5

- Đồ thị B: thể hiện sự thay đổi tốc nồng độ của ion

- Giải thích: Ở điều kiện bình thường, duy trì ở nồng độ trong dịch vị thấp (khoảng 25mM). Dưới tác động của kích thích gây tăng tiết dịch vị à tốc độ tiết  tăng làm tăng nhanh nồng độ  trong dịch vị lên khoảng 130mMà Đồ thị B

0,5

- Đồ thị C: thể hiện sự thay đổi tốc độ trao đổi ion

- Giải thích:

Ion được vận chuyển vào tế bào viền qua màng đáy, sau đó vận chuyển qua màng đỉnh vào dịch vị, để tạo điều kiện cho bơm đối chuyển - - ATPase àtiếp tục được bơm vào tế bào viền; mặt khác một phần K⁺ quay trở lại do đối chuyển với H⁺à mặc dù tốc độ trao đổi ion  tăng nhưng nồng độ trong dịch vị chỉ tăng nhẹ à Đồ thị C

0,5

- Đồ thị D: thể hiện sự thay đổi nồng độ của ion

- Giải thích: Dưới tác động của kích thích gây tiết dịch vị,  được vận chuyển từ dịch vị vào tế bào viền qua màng đỉnh rồi vận chuyển ra khỏi tế bào qua màng đáy qua kênh đối chuyển - - ATPase à khi tốc độ trao đổi  càng cao thì nồng độ  trong dịch vị càng giảm à Đồ thị D

0,5

a

a1)

Dung tích sống là tổng thể tích khí trao đổi giữa lần thở ra tối đa và hít vào tối đa. Đây là chỉ số thường đi kèm với thể trạng mạnh khỏe (fitness) của một cá nhân. Nhà nghiên cứu dùng chỉ số này để đánh giá xem sự khác nhau về thể tích khí lưu thông là do thể tích phổi lớn hơn hay do các yếu tố khác.                                       

0,25

a2)

Có thể cho đối tượng thí nghiệm thở vào một cái túi rỗng và đo thể tích khí trong túi và tiến hành lặp lại vài lần. Thể tích trung bình được nhân lên với số lần thở trung bình trong một phút.                                  

0,25

a3) Một số đặc điểm khác biệt:

- Nhiều tiểu phế quản hơn.

- Tiểu phế quản rộng hơn.                                            

- Nhiều phế nang hơn.

- Nhiều mao mạch xung quanh phế nang hơn

- Tốc độ khuếch tán cao hơn do thành phế nang mỏng hơn hoặc khoảng cách giữa không khí và máu thấp hơn.     

(HS trả lời đúng từ 3 ý trở lên được 0,5 điểm; đúng 2 ý được 0,25 điểm)

0,5

b

 b1) Người C.

Do người C giảm lưu lượng khí dòng thở ra → tắc nghẽn trong lồng ngực và ở các đường dẫn khí nhỏ (bị khuyết trong pha xuống của thì thở ra của vòng lưu lượng - thể tích).

0,25

b2) Người A.

Do khi khối u chèn ép tắn hoàn toàn một phế quản dẫn khí vào một thuỳ của phổi, thuỳ phổi đó sẽ không có sự lưu thông khí → giảm thể tích phổi. Do

0,25

b3) Người A.

Khi tăng collagene trong phổi, phổi tăng co thắt → phổi có xu hướng co lại làm xẹp phổi → thể tích trong phổi giảm.

0,25

b4) Người B.

Trong vòng lưu lượng – thể tích, đường đi lên thì thở ra là đường biểu thị luồng khí ra của các đường dẫn khí lớn → ở hình B biến dạng đường đi lên. Khi người hẹp khí quản hít vào, lồng ngực nở ra nên thì hít vào ít bị ảnh hưởng bởi tắc nghẽn, còn khi họ thở ra, đường dẫn khí co lại ® ảnh hưởng tắc nghẽn lên thì thở ra rõ rệt.

0,25

a

(1) C. Không đáp ứng với ADH → giảm tái hấp thu nước thể tích máu giảm nhưng số lượng tế bào máu không đổi → PCV tăng.

(2) B. Không đáp ứng với EPO— giảm sản sinh hồng cầu mới nhưng thể tích máu không đổi → PCV giảm.

(3) A. Người khoẻ mạnh bình thường có giá trị PVC nằm trong khoảng từ 40 – 50.

(4) B. Phụ nữ mang thai có thể tích máu tăng cũng như tăng giữ nước trong cơ thể nhưng số lượng tế bào máu không thay đổi → PCV giảm.

1,0

b

b1)

Khi áp lực tâm nhĩ phải tăng, cung lượng tim tăng dần đến tối đa 13L/phút và sau đó không đổi, hồi lưu tĩnh mạch giảm dần về mức 0 L/phút.

- Áp lực tâm nhĩ phải tăng làm tăng chênh lệch áp lực máu giữa tâm nhĩ và tâm thất phải à tăng lượng máu đổ xuống tâm thất phải nên tăng thể tích máu trong tâm thất trái à co bóp tống máu mạnh hơn làm tăng cung lượng tim (cơ chế Frank-Starling). Khả năng điều hòa của tim theo cơ chế này là có giới hạn nên cung lượng tim chỉ tăng đến một mức nhất định rồi không tăng thêm nữa.

- Áp lực tâm nhĩ phải tăng làm giảm chênh lệch áp lực máu giữa hệ tuần hoàn lớn và tâm nhĩ phải à giảm lượng máu từ tĩnh mạch chủ đổ về tim (giảm hồi lưu tĩnh mạch).

b2)

-Khi áp lực tâm nhĩ phải bằng với huyết áp trung bình trong hệ tuần hoàn lớn thì chênh lệch áp lực không còn nên máu không tiếp tục chảy từ tĩnh mạch chủ vào tâm nhĩ phải (hồi lưu tĩnh mạch = 0 L/phút) à Người bình thường có huyết áp trung bình trong hệ tuần hoàn lớn khoảng 7 mmHg.

- Bình thường, hoạt động co bóp tim luôn đảm bảo cung lượng tim bằng hồi lưu tĩnh mạch theo cơ chế điều hòa Frank-Starling à Người này có cung lượng tim khoảng 5 L/phút hay 5000 mL/phút (điểm giao nhau giữa 2 đường biểu diễn cung lượng tim và hồi lưu tĩnh mạch).

- Tốc độ tiêu thụ oxy của cơ thể = Cung lượng tim x (Nồng độ oxy máu tĩnh mạch phổi – Nồng độ oxy máu động mạch phổi) = 5000 x (0,24 – 0,16) = 400 ml/phút.

0,5

0,5

a

a1)

- Bệnh nhân A bị bệnh ở tuyến trên thận, nên nồng độ cortisol thấp. Cortisol thấp sẽ giảm ức chế lên vùng dưới đồi và tuyến yên, nên tuyến yên tăng tiết ACTH.               

- Bệnh nhân B bị bệnh ở vùng dưới đồi, nên tuyến yên kém phát triển và giảm tiết ACTH.                                                                                                   

a2)

 - Bệnh nhân B có nồng độ glucose ở tăng lên là do CRH thông qua tác động lên tuyến yên làm tuyến trên thận tăng tiết cortisol. Cortisol làm glucose máu tăng.        

- Bệnh nhân A có nồng độ glucose không tăng vì CRH kích thích tuyến yên tiết ACTH, nhưng tuyến trên thận không đáp ứng với ACTH, không tăng tiết cortisol.    

1

b

b1. Dịch đi qua quai Henle là ưu trương hay nhược trương vì tại chóp của quai Hanle, ASTT cao nhât và NaCl đã đi ra ngoài dịch kẽ rất nhiều, mà thước thấm qua ít, vì thế dịch trong lòng ống sau khi đi qua quai Henle là nhược trương.

b2. Đối với bệnh nhân ỉa chảy mất nhiều nước làm áp suất thủy tĩnh trong mao mạch cầu thận giảm mạnh, như vậy tốc độ lọc sẽ chậm lại do đó, lượng nước tiểu sẽ giảm. . b3. Hormone ADH không có tác dụng trong sự tái hấp thu nước ở quai Henle mà chỉ có tác dụng ở ống góp và ống lượn xa. Sự tái hấp thu nước ở quai Henle là thụ động tạo ra do sự hấp thu các chất khác như Na⁺ và Cl^-.

b4. Các động vật sống ở sa mạc có độ dài quai Henle dài hơn bình thường để duy trì ASTT ở thận, làm nước tiểu sẽ cô đặc hơn.

1