Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 9 năm 2025-2026 THCS Đức Giang (Hà Nội) có đáp án
7 câu hỏi
I. ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Đọc bài thơ sau và thực hiện yêu cầu nêu ở dưới
THƯƠNG MẸ
(Đặng Minh Mai)
Nghĩ về mẹ lòng bao thương nhớ
Lệ hai hàng nức nở tim đau!
Một đời mưa nắng dãi dầu
Sớm khuya bươn chải chẳng sầu trách than!
Dẫu sương gió gian nan vất vả
Rét cắt da mẹ đã lên đường
Đôi vai trĩu nặng tình thương
Buôn xuôi bán ngược kiếm đường mưu sinh!
Con khôn lớn gia đình đỡ thiếu
Mẹ lưng còng thân yếu hơn xưa
Cơm ăn bữa tối nghỉ trưa
Tai ương tật bệnh nào chừa mẹ đâu?
Trời nghiêng ngả ứa sầu rơi lệ
Mẹ ra đi trần thế mẹ rời...!
Thương yêu gửi lại trên đời
Xuôi tay, nhắm mắt chẳng lời trối trăn!!!
Ở nơi đó chốn lành mẹ đến
Cõi thiên bồng nơi kết trần gian
Cầu xin mẹ được bình an
Vãng sinh tịnh độ lời vàng con mong!
(Nguồn trích dẫn: trang thihuu.com)
- Thể thơ: song thất lục bát.
- PTBĐ chính: biểu cảm.- Nhân vật trữ tình: người con.
- Chủ đề: ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng.- Chi tiết khắc họa hình ảnh của mẹ: mưa nắng dãi dầu, sớm khuya bươn chải, sương gió gian nan vất vả, đôi vai trĩu nặng, buôn xuôi bán ngược, lưng còng, ...
(HS tìm được 3 chi tiết - đạt 0,5đ)
- Hình ảnh người mẹ: vất vả, tần tảo, chịu thương chịu khó, hết lòng hy sinh vì con...Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ trong hai dòng thơ:
“Một đời mưa nắng dãi dầu
Sớm khuya bươn chải chẳng sầu trách than!”
- BPTT: Ẩn dụ: Nắng mưa - Chỉ sự vất vả của cuộc đời mẹ
-Tác dụng:
+ Câu thơ trở nên sinh động, cảm xúc, tăng sức gợi hình, gợi cảm...
+ Gợi sự vất vả, hi sinh của mẹ
+ Thể hiện tình cảm trân trọng, biết ơn mẹ.- Nêu được ít nhất 2 thông điệp phù hợp
Gọi ý:
+ Hãy trân trọng, biết on, thấu hiểu sự hi sinh của mẹ
+ Hãy thể hiện tình yêu thương với cha mẹ bằng những việc làm cụ thểII. VIẾT (6.0 điểm)
(2.0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích hai khổ thơ đầu bài thơ Thương mẹ được trích dẫn trong phần đọc hiểu.a. Đám báo đúng yêu cầu của đề, cấu trúc đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ
Mở đoạn nêu được vấn đề, thân đoạn triển khai được vấn đề, kết đoạn khái quát được vấn đề.
b. Triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí
Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau:
*Mở đoạn:
- Giới thiệu bài thơ và tác giả;
- Nêu cảm nghĩ chung về đoạn thơ: hình ảnh người mẹ hiền từ, gian lao vất vả nhưng luôn lặng lễ hy sinh vì con cái.
*Thân doạn:
- Nội dung: Làm nổi bật nội dung:
+ Khổ thơ đầu:
✓Hình ảnh "mưa nắng dãi dầu". Đây là ẩn dụ cho những khó khăn, gian nan mẹ phải đối mặt.
✓Sự chịu thương, chịu khó của người mẹ khi luôn nỗ lực làm việc để lo cho gia đình. Người mẹ không oán trách hay ca thán, thể hiện lòng bao dung, đức hy sinh cao cả.
+ Khổ thơ thứ hai:
✓Nhấn mạnh sự bền bỉ của người mẹ trong cuộc sống gian khổ...
✓Khắc họa gánh nặng mà mẹ mang trên vai không chỉ là vật chất mà còn là tình thương con cái.
✓Sự hy sinh không ngừng nghỉ gợi lên hình ảnh mẹ tảo tần, không quản ngại bất cứ điều gì vì con....
⇒ Công lao to lớn của mẹ không thể đong đếm hết được...
- Nghệ thuật: Ngôn ngữ thơ gần gũi, bình dị; giọng thơ xúc động, BPTT ẩn dụ... thể hiện tình sự vất vả, tần tảo, đức hi sinh của mẹ dành cho con ...
* Kết đoạn: Nêu khái quát, khẳng định giá trị về bài thơ/đoạn thơ.(4.0 điểm). Mẹ luôn là người bên cạnh yêu thương, chở che và đồng hành cùng ta trong suốt cuộc đời. Mẹ tần tảo, vất vả và luôn hi sinh thầm lặng để cho con có được những điều tốt đẹp nhất
Từ nội dung ý nghĩa bài thơ Thương mẹ (Đặng Minh Mai) và những hiểu biết của bản thân, hãy viết bài văn (khoảng 400 chữ) nêu lên suy nghĩ của em về sự hi sinh thầm lặng trong cuộc sống.a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
b. Xác định đúng yêu cầu của đề.
c. Yêu cầu đối với bài văn nghị luận:
HS có thể trình bày theo nhiều cách, nhưng cần đảm bảo các yêu cầu sau:
* Mở bài:
- Giới thiệu vấn đề nghị luận.
- Bày tỏ quan điểm của em
*Thân bài:
- HS giải thích: thế nào là sự hi sinh thầm lặng?
+ Hi sinh" được hiểu là sự quên mình vì người khác, đặt lợi ích của người khác lên trên bản thân mình.
+ "Thầm lặng" là âm thầm, lặng lẽ hành động, ít người biết đến.
+ Sự hi sinh thầm lặng là hành động tốt đẹp, sẵn sàng cho đi những yêu thương chân thành, giúp đỡ người khác từ những việc làm nhỏ nhất mà không đòi hỏi công lao đáp đền.
- Biểu hiện của sự hi sinh thầm lặng? (HS tự nêu)
- Bàn luận: Phân tích được ý nghĩa sự hi sinh thầm lặng.
+ Người có đức hi sinh: có lòng dũng cảm, tấm lòng nhân ái, mang điều tốt đẹp cho cuộc sống => được mọi người tôn trọng, yêu quý.
+ Đức hi sinh giúp con người sống gần gũi với nhau hơn, biết yêu thương nhau hơn, sẽ lan tỏa được nhiều thông điệp tích cực ra xã hội,
+ Thước đo đánh giá phẩm chất của con người...
+ Người được nhận sự quan tâm, sự hi sinh của người khác sẽ cảm thấy được ủi an, giúp đỡ, được quan tâm và sẻ chia họ cũng rất ấm lòng, là động lực giúp họ vượt qua những khó khăn của nghịch cảnh.
+ Người chấp nhận hi sinh cũng cảm thấy vui vẻ vì sự cho đi đã giúp người khác hạnh phúc và tốt đẹp hơn...
- Dẫn chứng (HS nêu dẫn chứng phù hợp)
- Bàn mở rộng:
- Liên hệ và rút ra bài học:
*Kết bài:
- Khẳng định lại quan điểm cá nhân.
- Liên hệ bản thân.
d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
e. Sáng tạo: Có sự sáng tạo về dùng từ, diễn đạt, lựa chọn lí lẽ, dẫn chứng để bày tỏ ý kiến một cách thuyết phục.
