Bộ 20 đề tham khảo thi vào lớp 10 môn Văn TP.HCM năm 2025-2026 có đáp án - Đề số 4

Cho đoạn văn bản sau:

Bài học của cha con người xay bột (*)

Một hôm, hai cha con người xay bột dắt một con lừa vào thành. Trên đường đi, họ gặp một nhóm thiếu nữ. Một cô nói: “Hai cha con nhà này thật là ngốc, có lừa mà không biết cưỡi, cứ thế mà đi bộ”. Người cha nghe thấy, liền bảo con cưỡi lên lưng lừa.

Một lát sau, họ gặp một cụ già, cụ nói: “Thanh niên bây giờ không biết kính trọng người già gì cả. Anh con trai lười biếng thì ngồi chễm chệ trên lưng lừa, còn ông bố già phải cuốc bộ. Thằng nhóc lười biếng kia, sao không xuống để cho cha cưỡi”. Thế là người cha bảo con xuống để mình ngồi lên.

Chưa đi được bao xa, họ lại gặp một nhóm phụ nữ và trẻ em. Mấy người đó liền lớn tiếng mắng: “Ông thật là một lão già vô dụng, sao ông có thể ung dung cưỡi trên lưng lừa, bắt con trẻ chạy theo thở không ra hơi thế kia?”. Người cha hiền lành liền bảo con trai cùng cưỡi lên lưng lừa.

Đi được một lát, có người nhìn thấy tò mò hỏi: “Này ông bạn, con lừa này có phải của ông không?”. Người xay bột đáp: “Đúng vậy”. Người lạ tiếp lời: “Anh xem, lừa đã mệt đến thế kia rồi. Hai người cùng khiêng nó, chắc còn nhanh hơn là cưỡi nó đấy!”. Người xay bột nói: “Vậy chúng ta sẽ nghe theo lời anh này”.

Người xay bột và con cùng xuống, lấy dây thừng buộc chân lừa lại. Sau đó, họ dùng cây gậy dài khiêng lừa đi. Lúc đi qua một cây cầu, rất nhiều người quay lại nhìn, chế giễu cả hai cha con. Hành động của hai cha con khiến con lừa giãy tung dây thừng, ngã xuống sông.

(Theo giaoducthoidai.vn)

* Chú thích: Tiêu đề do người biên soạn đặt

a. Nhân vật nào trong câu chuyện trên cho rằng người cha phải cưỡi lừa vì tuổi già? Nhân vật đó đã nói gì khi chỉ trích? (0,5 điểm)

b. Theo em, tại sao người cha quyết định thay đổi hành động mỗi khi gặp những lời chỉ trích từ những người khác trên đường đi? (0,75 điểm)

c. Em hãy mở rộng câu sau bằng cách thêm thành phần bổ ngữ chỉ mục đích hoặc lý do: “Một hôm, hai cha con người xay bột dắt một con lừa vào thành”. Phân tích tác dụng của việc thêm thành phần phụ này đối với việc làm rõ ý nghĩa câu nói. (0,75 điểm)
d. Trong phần cuối của câu chuyện, việc thay đổi hành động của cha con người xay bột đã khiến con lừa gặp phải tai nạn. Theo em, việc không có chính kiến có thể mang lại hậu quả gì trong đời sống thực tế? (1,0 điểm)

Em hãy viết một đoạn văn nghị luận văn học (khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ của bản thân sau khi đọc văn bản trên.

Steve Jobs – một doanh nhân và một nhà sáng chế người Mỹ, đồng thời là đồng sáng lập viên, chủ tịch, cựu tổng giám đốc điều hành của hãng Apple – một hãng sản xuất điện thoại vô cùng nổi tiếng trên thế giới, là một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất đến ngành công nghiệp vi tính đã từng nói: “Thời gian của bạn không nhiều, vì vậy đừng lãng phí nó để sống cuộc đời của người khác. Đừng nghe những lời giáo điều – đó là sống với kết quả suy nghĩ của người khác. Đừng để âm thanh của những quan điểm khác lấn át đi giọng nói bên trong bạn. Và quan trọng nhất, hãy giữ lấy sự can đảm để đi theo trái tim và trực giác. Chúng biết bạn thực sự muốn trở thành con người như thế nào. Mọi thứ khác chỉ là thứ yếu.”

Tại sao tôi lại trích dẫn ra câu nói rất nổi tiếng này của Steve Jobs, đó là vì tôi muốn nhắc nhở các bạn và nhắc nhở chính bản thân mình rằng phải sống có lập trường và sống có chính kiến riêng của bản thân mình hơn, nhưng sống có lập trường, sống có chính kiến mà tôi nói đến ở đây, các bạn đừng bị nhầm lẫn với lối sống “bảo thủ”, không chịu nghe ý kiến từ người khác, lúc nào cũng coi ý kiến của mình đưa ra là đúng, là hay nhất.

Trong cuộc sống xung quanh ta, có rất nhiều người có tinh thần, suy nghĩ của bản thân bị ảnh hưởng bởi người khác, bởi những phán xét, những đánh giá của người khác về bản thân mình mà không hề hay biết một điều là những góp ý đó có giúp mình phát triển thành phiên bản tốt hơn của mình không hay là chỉ là những góp ý mang tính khích bác, chọc phá bản thân mình. Nếu là một người không có lập trường, và chính kiến riêng của mình thì sẽ dễ dàng bị cuốn theo những lời nhận xét đánh giá đó, bị lẫn lộn đầu đuôi, hay tự làm căng thẳng bản thân mình, khiến bản thân khó mà hạnh phúc và vui vẻ được.

(Trích Sống trên đời, ai cũng phải có chính kiến riêng, Minh Thảo)

Theo tác giả, Steve Jobs muốn khuyên mọi người điều gì qua câu nói nổi tiếng của ông được trích dẫn trong văn bản? Từ nội dung văn bản, em hãy rút ra bài học về cách ứng xử với những ý kiến, nhận xét từ người khác trong cuộc sống.

Trong xã hội, mỗi người cần có chính kiến, tức là phải có suy nghĩ độc lập, không chạy theo số đông, không dễ dàng bị ảnh hưởng bởi ý kiến của người khác. Chính kiến giúp mỗi người thể hiện bản sắc cá nhân, khẳng định giá trị và quyền tự do tư tưởng của mình.

Từ nội dung văn bản trên và những suy nghĩ riêng, em hãy viết một bài nghị luận xã hội trình bày quan điểm cá nhân với chủ đề: “Đưa ra chính kiến là sự khẳng định bản thân”.