Bộ 20 đề tham khảo thi vào lớp 10 môn Văn TP.HCM năm 2025-2026 có đáp án - Đề số 18

Lần này tôi thú thiệt:

Lời hắn cũng hay hay

Lý sự cũng đủ đầy

Nghe ra chừng phải quá!

Ăn đi vài con cá

Năm bảy cái chột nưa

Có ai biết, ai ngờ

Thế vẫn tròn danh dự

Nhưng mà tôi lưỡng lự

Suy nghĩ rồi lắc đầu

Đành không ai biết đâu

Vẫn không làm thế được!

Từ khi chân dẫn bước

Trên con đường đấu tranh

Tôi sẵn có trong mình

Đôi mắt thần: chủ nghĩa.

Đã đứng trong đoàn thể

Bênh vực lợi quyền chung

Sống chết có nhau cùng

Không được xa hàng ngũ

Không thể gì quyến rũ

Mua bán được lương tâm

Danh dự của riêng thân

Là của chung đồng chí

Phải giữ gìn tỉ mỉ

Như tròng mắt con ngươi

Đến cạn máu tàn hơi

Không xa rời kỷ luật!

Phải trải lòng chân thật

Không một nét quanh co

Không một bóng lờ mờ

Không một nhăn ám muội!

Bụng nghe, chừng biết tội

Từ đó hết nằn nì

Không dám thở than chi

Và tôi cười đắc thắng.

(Trích Con cá, chột nưa, Tố Hữu)

* Chú thích: Bài thơ được nhà thơ Tố Hữu hình thành trong tâm trí trong những ngày tuyệt thực, tại nhà tù Lao Bảo, năm 1940.

a. Tác giả viết bài thơ trong hoàn cảnh nào? (0,5 điểm)

b. Hình ảnh “cái bụng” trong bài thơ Con cá, chột nưa tượng trưng cho điều gì? Hãy nêu ý nghĩa của hình ảnh này (0,75 điểm)

c. Trong đoạn thơ:

Bụng nghe, chừng biết tội

Từ đó hết nằn nì

Không dám thở than chi

Và tôi cười đắc thắng.

Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Hãy nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó. (0,75 điểm)
d. Qua cuộc đấu tranh nội tâm của nhân vật trữ tình trong bài thơ, em rút ra được bài học gì? (1,0 điểm)

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích những đặc sắc về hình thức nghệ thuật của bài thơ Con cá, chột nưa và hiệu quả của chúng trong việc thể hiện ý chí kiên định, tinh thần đấu tranh cách mạng của nhân vật trữ tình.

Kỷ niệm 110 năm ngày sinh đồng chí Lý Tự Trọng - Người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên (20/10/1914 - 20/10/2024).

Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước cùng với truyền thống lịch sử, văn hóa, tinh thần cách mạng quê hương Hà Tĩnh đã góp phần bồi đắp cho người thanh niên lòng yêu quê hương, đất nước; thấu hiểu được nỗi thống khổ, bất công của các tầng lớp nhân dân lao động dưới ách áp bức, bóc lột của chính quyền thực dân, phong kiến, căm ghét bọn cướp nước và bè lũ tay sai, đã hun đúc ý chí và tinh thần học hỏi, vươn lên tìm con đường cứu nước của đồng chí Lý Tự Trọng.

(...) Những ngày bị bắt, thực dân Pháp đã tra tấn vô cùng dã man để Lý Tự Trọng khai báo những manh mối, thông tin bí mật của Đảng, của cách mạng. Nhưng những đòn roi, thủ đoạn tàn bạo của bọn thực dân đã không thể quật ngã người chiến sĩ cách mạng kiên cường. Tinh thần bất khuất, lòng gan dạ, dũng cảm của người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi đã khiến một số tên mật thám từ căm giận đến sửng sốt, ngạc nhiên và khâm phục. Trong thời gian bị giam cầm, Lý Tự Trọng còn động viên, khích lệ đồng đội trong tù vững tin để tiếp tục chiến đấu cho độc lập, tự do của dân tộc.

Đứng trước cái chết, Lý Tự Trọng không hề run sợ, anh đã chủ động biến phiên tòa của đế quốc thành một diễn đàn của người chiến sĩ cộng sản. Khi Luật sư bào chữa xin bọn thực dân “mở lượng khoan hồng” vì Lý Tự Trọng chưa đến tuổi trưởng thành, “hành động thiếu suy nghĩ”, anh đã gạt phắt và dõng dạc nói: “Tôi hành động có suy nghĩ, tôi hiểu việc tôi làm, tôi làm vì mục đích cách mạng. Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đã đủ trí khôn để hiểu con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác”. Khi Bộ trưởng thuộc địa Pháp trực tiếp gặp Lý Tự Trọng và thốt ra những giọng điệu: “Tuổi thanh niên ngông cuồng, nước Pháp sẵn sàng tha thứ cho anh. Đối với những người thông minh, Chính phủ bao giờ cũng nâng đỡ, chỉ cần anh thật thà hối cải. Nếu muốn anh có thể sang Pháp học để trở về giúp đất nước, tha hồ quyền cao chức trọng, vợ đẹp con khôn, ăn mặc sung sướng”. Đáp lại, Lý Tự Trọng đã dõng dạc: “Ta sinh ra không phải để ăn thứ cơm ấy”. Những câu nói mang đầy “chất thép” ấy đã thể hiện niềm tin, tinh thần lạc quan vào con đường cách mạng giải phóng dân tộc và quyết chiến đấu với giặc tới cùng của người chiến sĩ cộng sản trẻ Lý Tự Trọng.

(Theo baocaovien.vn, Tinh thần cách mạng, lý tưởng kiên định và sự hy sinh anh dũng của đồng chí Lý Tự Trọng - tấm gương sáng cho thế hệ trẻ noi theo)

Đoạn trích đã thể hiện lòng kiên định và tinh thần cách mạng của người anh hùng Lý Tự Trọng. Theo em, kiên định có vai trò quan trọng như thế nào đối với lý tưởng sống của con người?

Hãy tưởng tượng, sắp tới em sẽ tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh
niên cộng sản Hồ Chí Minh. Từ văn bản trên và những suy nghĩ riêng, em hãy viết một
bài tham luận trình bày quan điểm của mình về chủ đề: “Kiên định và sứ mệnh của thanh
niên trong thời đại mới” để chuẩn bị phát biểu trước hội nghị.