Bộ 20 đề tham khảo thi vào lớp 10 môn Văn TP.HCM năm 2025-2026 có đáp án - Đề số 13

Một xã hội mới

Xã hội của chúng ta vào năm 2062 sẽ lương thiện và cao quý hơn rất nhiều so với hiện nay. Chúng ta sẽ yêu thương và quan tâm lẫn nhau hơn khi chúng ta biết xem trọng những nhân viên xã hội chăm sóc người già, người bệnh và trẻ nhỏ. Những công việc như vậy không bao giờ, dù ở hiện tại hay tương lai, có thể là công việc dành cho robot được. Đó là những công việc đáng được trân trọng.

Như tôi đã nói, đây có thể là thời kỳ Phục Hưng lần thứ hai trong lịch sử loài người. Ngay cả khi robot có thể sáng tác nghệ thuật hay làm ra hàng thủ công, những món đồ từ con người với những trải nghiệm tinh tế và độc nhất vẫn luôn được trân quý như nó vốn là như vậy. Khi mà Trí thông minh nhân tạo bảo đảm một cuộc sống sung túc cho con người bằng năng suất làm việc máy móc, thì con người chúng ta hoàn toàn có thể được tự do đắm mình trong cái đẹp và ai cũng có thể trở thành nghệ nhân hay nghệ sĩ.

Nếu như chúng ta xử lý xong vấn đề thiên vị trong các thuật toán thì đến năm 2062 chúng ta cũng sẽ có một xã hội công bằng hơn. Máy móc sẽ đưa ra quyết định mà không có những thành kiến lịch sử và văn hóa. Và không như con người, máy móc có thể đưa ra lời giải thích hợp lý cho các quyết định của chúng vì chúng ta đã yêu cầu chúng làm như thế.

Xã hội sẽ bình đẳng hơn. Với những quy chế và luật lệ phù hợp, công nghệ thông tin nói chung và Trí thông minh nhân tạo nói riêng sẽ cho chúng ta một xã hội bình đẳng và văn minh hơn. Nạn đói nghèo sẽ giảm đi đáng kể và rất nhiều người sẽ có cuộc sống ấm no hơn. Tuy nhiên, để đạt được điều này, chúng ta phải đảm bảo rằng lợi ích từ Trí thông minh nhân tạo mang lại phải được san sẻ cho tất cả mọi người chứ không chỉ riêng cho những người sở hữu công nghệ.

Và, xã hội của chúng ta sẽ thanh bình hơn nếu chúng ta hạn chế sử dụng vũ khí sát thương tự động bằng luật pháp. Thậm chí chúng ta còn có thể sử dụng Trí thông minh nhân tạo để giảm thiệt hại về nhân mạng: dọn sạch các bãi mìn, giúp cung cấp viện trợ nhân đạo, giảm thương vong cho dân thường và bảo vệ tính mạng cho binh lính.

Nếu chúng ta lựa chọn đúng, cuộc sống sẽ đầy hứa hẹn với những lợi ích đến từ Trí thông minh nhân tạo, chúng ta không chỉ sống khỏe mạnh hơn, giàu có hơn mà còn hạnh phúc hơn.

(Trích tác phẩm Năm 2062 thời đại của trí thông minh nhân tạo, Toby Walsh)

a. Theo đoạn trích, những công việc nào được nhấn mạnh là không thể thay thế bởi robot? (0,5 điểm)

b. Tác giả có quan điểm như thế nào về khả năng của trí thông minh nhân tạo trong việc góp phần tạo nên một xã hội công bằng hơn vào năm 2062? (0,75 điểm)

c. Chỉ ra và phân tích tác dụng của phép liên kết trong đoạn văn bản sau: (0,75 điểm)
“Xã hội sẽ bình đẳng hơn. Với những quy chế và luật lệ phù hợp, công nghệ thông tin nói chung và Trí thông minh nhân tạo nói riêng sẽ cho chúng ta một xã hội bình đẳng và văn minh hơn. Nạn đói nghèo sẽ giảm đi đáng kể và rất nhiều người sẽ có cuộc sống ấm no hơn.”
d. Theo em, trong bối cảnh hiện nay, làm thế nào để con người có thể phát huy được những lợi ích của trí thông minh nhân tạo mang lại mà không bị lạm dụng công nghệ? (1,0 điểm)

Em hãy viết một đoạn văn nghị luận văn học (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận của em về bức tranh xã hội năm 2062 mà tác giả Toby Walsh đã gợi ra trong đoạn trích ở phần đọc hiểu.

Được ví như phát kiến vĩ đại nhất của nhân loại sau lửa và điện, nhưng CEO Google vẫn lo lắng về mặt tối đáng sợ của AI khi con người không thể kiểm soát được nó.

Trong một cuộc phỏng vấn mới đây với đài CBS, CEO Google, ông Sundar Pichai cho biết về tiềm năng cũng như rủi ro của AI: “Tôi luôn nghĩ về AI như loại công nghệ tinh túy nhất mà nhân loại từng phát triển nên. Nó còn tinh túy hơn cả lửa hay điện hay bất cứ thứ gì chúng ta làm được trong quá khứ.”

Điều thú vị là ông Pichai đã so sánh AI với lửa và điện, những phát kiến đã làm biến đổi đáng kể thế giới sau khi chúng được tìm ra. Thật khó để tìm được điều gì thay đổi cuộc sống con người nhiều hơn lửa và điện – kể từ khi chúng được phát minh ra.

Hơn thế nữa, với tất cả giá trị chúng mang lại cho cuộc sống chúng ta, lửa và điện cũng là 2 thế lực nguy hiểm và có sức tàn phá lớn nhất trên thế giới nếu không được kiểm soát. Chúng có thể gây hại cho mọi thứ mà nó chạm vào.

CEO Google, ông Sundar Pichai

Điều tương tự cũng có thể xảy đến với công nghệ AI hiện nay, nếu những nhận định của ông Pichai là đúng, hoặc ít nhất nó cũng sẽ xảy đến với ngành công nghiệp điện toán ngày nay. Theo nhiều cách khác nhau, nó sẽ cho phép máy tính làm được những điều chúng không thể làm được trước đây, cũng như giúp người dùng làm được những điều trước đây họ không thể làm được.

Nhưng theo ông Pichai, điều này cũng tiềm ẩn những mối nguy trong đó. Khi được hỏi về những mặt trái của công nghệ AI, ông Pichai điều làm ông lo lắng đối với công nghệ này: “Tôi nghĩ mặt trái của nó là, ở một thời điểm nào đó, nhân loại sẽ mất kiểm soát đối với công nghệ mà họ đang phát triển.”

Chỉ một câu này của ông Pichai cũng nói lên nhiều điều về AI. Nếu điều mà ông lo ngại xảy ra – giống như khi một đám cháy hoặc một tia sét khổng lồ xuất hiện – AI cũng có thể gây ra các tác động tàn phá tương tự. Điều này không hẳn có nghĩa là các máy tính hay robot nổi loạn như thường thấy trong các bộ phim khoa học viễn tưởng.

Điều đáng ngại hơn cả là nhân loại vẫn biết rất ít về hậu quả của việc họ “mất kiểm soát đối với công nghệ mà họ đang phát triển. “Cho đến giờ, hiểu biết của chúng ta vẫn còn quá ít về các mặt trái của công nghệ AI. Chúng ta vẫn không biết được chính xác điều gì sẽ xảy ra khi nó vượt ngoài tầm kiểm soát của mình.

“Điều cấp bách hiện nay là nghiên cứu và triển khai nó theo cách có thể sinh lợi”. Ông Pichai cho biết. “Nhưng đồng thời, nó cũng có thể gây ra các hậu quả tai hại nếu không được triển khai đúng cách. Và chúng ta cũng chưa có tất cả các câu trả lời. Công nghệ này đang tiến bộ rất nhanh. Có phải điều này làm tôi lo lắng hàng đêm không? Chắc chắn là thế rồi."

Bài học ở đây là những điều được thiết kế để giúp đỡ và giải trí cho chúng ta đều có thể gây ra các hậu quả không thể lường trước. Công nghệ cũng vậy. Chúng có thể giúp cuộc sống con người dễ dàng hơn theo nhiều cách khác nhau – nhưng nó cũng có khả năng gây hại cho chính chúng ta – thường sẽ theo những cách mà chúng ta không thể ngờ được.

Đối với công nghệ AI, những lợi ích nó mang lại có thể tạo ra rất to lớn và thay đổi nhiều hoạt động trong xã hội. Nhưng đồng thời, các rủi ro mà nó mang lại vẫn chưa rõ ràng và cũng có thể thay đổi hoàn toàn xã hội mà chúng ta đang biết. Chính vì vậy, lời nhắc nhở của ông Pichai đối với nguy cơ của công nghệ này hoàn toàn đáng để chúng ta cân nhắc.

(Theo genk.vn)

Hãy nêu mặt trái của AI mà ông Sundar Pichai lo lắng, dựa trên nội dung văn bản. Theo em, những lo ngại này có hợp lý không? Vì sao?

Hãy tưởng tượng, em là một đại diện thanh niên tham dự Hội nghị Công nghệ và Xã hội. Tại hội nghị, có quan điểm cho rằng: Trí tuệ nhân tạo chỉ là công cụ phục vụ con người, không cần lo ngại về việc nó có thể vượt khỏi tầm kiểm soát.

Từ văn bản trên và những suy nghĩ riêng, em hãy viết một bài nghị luận xã hội để trình bày ý kiến của mình để trao đổi về quan điểm trên.