Bộ 20 đề tham khảo thi vào lớp 10 môn Văn TP.HCM năm 2025-2026 có đáp án - Đề số 2

Cho đoạn văn bản sau:

Phiên âm:

Cửu vũ (Mưa lâu)

Cửu thiên hạ vũ, nhất thiên tình,

Khả hận thiên công một hữu tình!

Hài phá, lộ nê, ô liễu cước,

Nhưng tu nỗ lực hướng tiền hành.

Dịch nghĩa:

Chín ngày mưa, một ngày tạnh,

Đáng giận ông trời thật vô tình!

Giày rách, đường lầy, lấm cả chân,

Nhưng vẫn phải gắng sức đi lên phía trước.

(Theo Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000)

Dịch thơ:

Một ngày hửng nắng, chín ngày mưa,

Trời thật vô tình, đáng giận chưa!

Giày rách, đường lầy, chân lấm láp,

Vẫn còn dấn bước dặm đường xa.

(Nam Trân dịch)

a. Bài thơ Cửu vũ của Hồ Chí Minh được viết theo thể thơ nào? (0,5 điểm)

b. Em hiểu như thế nào về đôi câu thơ sau? (0,75 điểm)

“Hài phá, lộ nê, ô liễu cước,

Nhưng tu nỗ lực hướng tiền hành.”

c. Trong câu thơ: “Vẫn còn dấn bước dặm đường xa”, từ “dấn bước” có thể thay thế bằng từ ngữ nào khác để vẫn giữ nguyên ý nghĩa của câu thơ? Hãy đề xuất và giải thích sự lựa chọn của em. (0,75 điểm)

d. Theo em, văn bản trên thể hiện tư tưởng, thông điệp gì của tác giả? (1,0 điểm)

Em hãy viết một đoạn văn nghị luận văn học (khoảng 200 chữ) nêu cảm nhận về bài thơ Cửu vũ của Hồ Chí Minh.

Cho văn bản sau:

1. Nỗ lực và ranh giới thực - ảo?

Nỗ lực được định nghĩa là cố gắng hết sức, tức là việc bạn cố gắng, kiên trì và chăm chỉ rất nhiều lần so với những gì bạn có để theo đuổi những mục tiêu, đam mê của bản thân. Còn nỗ lực ảo chính là khi bạn biết rằng mình cần phải nỗ lực và cảm giác bản thân đã nỗ lực, chăm chỉ, nhưng sự thật thì nó cũng chỉ là cảm giác của bạn. Chẳng hạn như việc các bạn đặt ra cho mình rất nhiều mục tiêu, công việc cần phải làm cho bản thân như là đọc sách hay học tiếng anh, nhưng thay vì cố gắng kiên trì để làm tốt thì bạn lại sao nhãng vào các hoạt động khác. Đôi khi là bạn có làm, có thực hiện nhưng lại không tới nơi tới chốn.

Nguồn: Dân Trí

2. Những dấu hiệu cho thấy bạn đang nỗ lực ảo

Bạn Thu Thảo, sinh viên năm ba, ngành Tài Chính UEH chia sẻ: “Mình từng gặp phải tình trạng nỗ lực ảo. Đặc biệt là khi mình đang trong quá trình thực hiện mục tiêu xa như giao tiếp tiếng Anh tốt. Mình chỉ xem một vài video hay luyện tập một chút nhưng tự nghĩ rằng bản thân đang nỗ lực rất nhiều.”

Cái gì cũng muốn, nhưng lại không biết muốn gì

Tiếp nhận mọi thứ không chủ đích nghĩa là thấy cái gì hay ho cũng đều muốn thử, chẳng hạn như thấy một quyển sách hay cũng muốn mua về đọc, thấy một công thức nấu ăn ngon cũng lưu lại định làm, tải tài liệu về đầy máy, nhưng không bao giờ mở ra... Bạn nghĩ mình đã nâng cao được sự hiểu biết của mình nhưng thực tế thì không như vậy. Bạn cứ mơ hồ trong sự hứng thú, tò mò của vô vàn thứ hay ho trên đời, muốn nỗ lực để được như thế, nhưng khi đào sâu vào vấn đề, làm thế nào để đạt được những điều đó, kế hoạch cụ thể ra sao... thì bạn vẫn chưa có sự hình dung rõ ràng về nó.

Thậm chí khi biết cần phải làm gì và đặt ra mục tiêu nhưng vẫn không hoàn thành được

Có những bạn khi bắt tay vào làm việc gì đó đều đặt mục tiêu và ghi ra những điều cần làm rất nhiều, đầy đủ. Nhưng khi thực hiện lại làm rất hời hợt, được một thời gian ngắn sẽ lấy muôn vàn lý do để lảng tránh và trì hoãn việc thực hiện. Kết quả tương tự như khi tiếp nhận không có chủ đích, vì không thực hiện tới nơi tới chốn nên cũng chẳng đạt được gì hơn.

(Theo ueh.edu.vn, Nỗ lực ảo: Khi sự cố gắng chỉ là cảm giác)

Em hãy chỉ ra sự khác biệt giữa “nỗ lực thực” và “nỗ lực ảo” theo đoạn văn bản trên. Giải thích tại sao nhiều người rơi vào tình trạng nỗ lực ảo mà không nhận ra.

Từ nội dung đoạn trích và những suy nghĩ riêng, em hãy viết một bài văn nghị luận xã hội bày tỏ quan điểm của em về chủ đề: Không nỗ lực đừng tham vọng.