30 đề thi THPT Quốc gia môn Sinh năm 2022 có lời giải (Đề số 21)

Trong cơ chế điều hòa hoạt động của operon Lac ở vi khuẩn E. coli, prôtein điều hòa bám vào vùng vận hành (O).

Chọn A

tARN có chức năng vận chuyển axit amin đến ribôxôm. 

Chọn A

Cơ thể có kiểu gen dị hợp là AaBB.

Chọn A

Bằng chứng sinh học phân tử là dựa vào các điểm giống nhau và khác nhau giữa các loài về cấu tạo

pôlipeptit hoặc pôlinuclêôtit.

B: Bằng chứng phôi sinh học.

C: Bằng chứng địa lí sinh học.

D: Bằng chứng giải phẫu so sánh.

Chọn A

ARN polimeraza tham gia trực tiếp vào quá trình phiên mã ở sinh vật nhân sơ. 

Chọn B

A: Giun đất, giun dẹp: hô hấp bằng bề mặt cơ thể.

B: Cá (mang), ếch (phổi và da), bò sát (phổi).

C: Giun tròn, trùng roi: hô hấp bằng bề mặt cơ thể.

D: Cá, ốc, tôm hô hấp bằng mang.

Chọn D

Động vật hằng nhiệt sống ở vùng ôn đới thường có kích thước các phần nhô ra như tai, đuôi, chi nhỏ hơn các phần tương ứng với loài có họ hàng gần gũi sống ở vùng xích đạo (Quy tắc alen) để giảm tỉ lệ S/V tránh mất nhiệt.

→ Ảnh hưởng của nhân tố nhiệt độ.

Chọn D

Phương pháp: 

Bước 1: Tính tần số alen của quần thể.

Quần thể có thành phần kiểu gen: xaa:yAa:zaa

Tần số alen $p_A=x+\frac{y}{2}\to q_a=1-p_A$

Bước 2: Tìm cấu trúc di truyền của quần thể khi cân bằng

Quần thể cân bằng di truyền có cấu trúc: p²AA + 2pqAa + q²aa = 1

Cách giải:

Quần thể có thành phần kiểu gen: 0,4AA: 0,4Aa: 0,2aa

Tần số alen $p_A=0,4+\frac{0,4}{2}=0,6\to q_a=1-p_A=0,4$

Quần thể ngẫu phối  F₁ cân bằng di truyền có cấu trúc: 0,36AA: 0,48Aa : 0,16aa.

Chọn D

Phương pháp:

A liên kết với T bằng 2 liên kết hidro.

G liên kết với X bằng 3 liên kết hidro. 

Cách giải:

A: thay thế một cặp A – T bằng một cặp G – X $\to$ Tăng 1 liên kết hidro.

B: mất một cặp A – T$\to$ giảm 2 liên kết hidro.

C: thay thế một cặp G - X bằng một cặp A –T $\to$ giảm 1 liên kết hidro.

D: mất một cặp G - X $\to$ giảm 3 liên kết hidro.

Chọn C

Phương pháp:

Thành phần hữu sinh của hệ sinh thái.

1. Sinh vật sản xuất: đó là những loài sinh vật có khả năng quang hợp và hóa tổng hợp, tạo nên nguồn thức ăn cho mình và để nuôi các loài sinh vật dị dưỡng.
2. Sinh vật tiêu thụ: gồm các loài động vật ăn thực vật, sau là những loài động vật ăn thịt.
3. Sinh vật phân hủy: nhóm này gồm các vi sinh vật sống dựa vào sự phân hủy các chất hữu cơ có sẵn.

Chúng tham gia vào việc phân giải vật chất để trả lại cho môi trường những chất ban đầu.

Cách giải: 

Thực vật là sinh vật tự dưỡng, là sinh vật sản xuất.

Chọn B

Cơ quan thực hiện quá trình quang hợp ở thực vật là lá. 

Chọn C

Loài người được phát sinh ở đại Tân sinh (kỉ Đệ tứ).

Chọn C

Phương pháp:

Sợi cơ bản (11nm) $\to$ Sợi nhiễm sắc (30nm) $\to$ Siêu xoắn (300nm) $\to$ Cromatit (700nm) $\to$ NST (1400nm)

Cách giải:

Sợi chất nhiễm sắc có đường kính 30nm. 

Chọn A

Morgan (1866-1945) đã phát hiện ra quy luật di truyền liên kết, hoán vị gen khi nghiên cứu ruồi giấm.

Chọn A

Phép lai: Aa x aa → 1Aa:laa. 

Chọn A

Cỏ (B1) $\to$ Gà (B2) $\to$ Cáo (B3) $\to$ Vi sinh vật (B4)

Vậy trong chuỗi thức ăn này, mắt xích thuộc bậc dinh dưỡng cấp 2 là gà.

Chọn C.

P thuần chủng $\to$ F₁ dị hợp các cặp gen.

F₁ lai phân tích $\to$ F_b: 3 trắng :1 đỏ $\to$ tính trạng do 2 gen tương tác bổ sung. 

A-B-: đỏ; A-bb/aaB-/aabb: trắng. 

Chọn D

Thể một có dạng 2n - 1 = 23.

Chọn A

A: Tạo giống lợn có ưu thế lai cao: Chọn giống dựa trên nguồn biến dị tổ hợp.

B: Tạo giống dâu tằm tam bội: Gây đột biến

C: Tạo giống cừu sản xuất protein người: Công nghệ chuyển gen.

D: Tạo cừu Đôly: Công nghệ tế bào.

Chọn B

A: ức chế cảm nhiễm: 0 - 

B: Cộng sinh: ++

C: Hội sinh: + 0

D: Kí sinh: + -

Ở mối quan hệ cộng sinh, cả hai loài đều có lợi.

Chọn B

Phương pháp:

- Diễn thế nguyên sinh là diễn thế khởi đầu từ môi trường chưa có sinh vật.

- Quá trình diễn thế diễn ra theo các giai đoạn sau:

+ Giai đoạn tiên phong: Các sinh vật đầu tiên phát tán đến hình thành quần xã tiên phong.

+ Giai đoạn giữa: Giai đoạn hỗn hợp, gồm các quần xã thay đổi tuần tự, thay thế lẫn nhau.

+ Giai đoạn cuối: Giai đoạn đỉnh cực, hình thành quần xã tương đối ổn định.

Cách giải:

Phát biểu sai về diễn thế nguyên sinh là A, do số loài càng ngày càng tăng nên ổ sinh thái của mỗi loài bị thu hẹp lại. 

Chọn A

Hạt đang nảy mầm sẽ hô hấp mạnh tạo ra khí CO₂; nhiệt lượng, hút khí O₂

A đúng, khí CO₂ làm đục nước vôi trong.

B đúng, hạt hô hấp sử dụng khí O₂ làm cho giọt nước màu sẽ di chuyển về phía hạt đang thí nghiệm.

C sai, nếu tăng số lượng hạt lên gấp đôi thì nước vôi sẽ bị đục nhiều hơn vì lượng CO₂ nhiều hơn. 

D đúng. 

Chọn C

Phương pháp:

Cách giải:

P: X^AX^a x X^aY

A đúng. Nếu giảm phân I ở mẹ có nhiễm sắc thể giới tính không phân ly $\to$ GT: X^AX^a; O

Bố giảm phân bình thường $\to$ GT: X^a, Y 

$\to$ có thể sẽ sinh ra đời con có kiểu gen X^AX^aX^a.

B sai. Nếu giảm phân I ở bố có nhiễm sắc thể giới tính không phân ly $\to$ GT: X^aY; O

Mẹ giảm phân bình thường $\to$ GT: X^A; X^a

$\to$ không thể sẽ sinh ra đời con có kiểu gen X^AX^AY.

C đúng. Nếu giảm phân II ở mẹ có nhiễm sắc thể giới tính không phân ly$\to$GT: X^AX^A; X^aX^a; O

Bố giảm phân bình thường $\to$ GT: X^a, Y 

$\to$ có thể sẽ sinh ra đời con có kiểu gen X^aX^aX^a. 

D đúng. Nếu giảm phân II ở bố có nhiễm sắc thể giới tính không phân ly $\to$ GT: X^aX^a; YY; O

Mẹ giảm phân bình thường $\to$ GT: X^A; X^a

$\to$ không thể sẽ sinh ra đời con có kiểu gen X^aX^aX^a.

Chọn B

Cây có kiểu gen aaBbdd có 1 alen trội, có chiều cao 90cm $\to$ cây thấp nhất cao 85cm.

Cây cao 105cm $\to$ có $\frac{105-85}{5}=4$ alen trội $\to$ có thể có kiểu gen AaBbDD. 

Chọn D

Khi cho F₁ tự thụ phấn thu được tỷ lệ kiểu hình 9 đỏ:7 trắng $\to$ tính trạng do 2 cặp gen tương tác bổ sung;

F₁ dị hợp 2 cặp gen.

A-B-: đỏ; A-bb/aaB-/aabb: hoa trắng

Cho cây F₁ AaBb x AaBb $\to$ (1AA:2Aa:laa)(1BB:2Bb:lbb)

Xét các phương án:

A sai, có 5 kiểu gen quy định hoa trắng: AAbb, Aabb, aaBB, aaBb, aabb.

B đúng, hoa đỏ thuần chủng: AABB.

C sai, hoa trắng thuần chủng: AAbb, aaBB, aabb.

D sai, có 3 loại kiểu gen của cây hoa đỏ dị hợp: AaBB, AABb, AaBb.

Chọn B

Chủng 1: A = T; G = X$\to$ có thể là ADN mạch kép

Chủng 2: A$\ne$T; G = X $\to$có thể là ADN mạch đơn

Chủng 3: A = U; G $\ne$ X $\to$ có thể là ARN mạch đơn

Chủng 4: A = T; G $\ne$ X $\to$ có thể là ADN mạch đơn

Phát biểu sai là C. 

Chọn C

A đúng, vì alen lặn còn ở trong kiểu gen dị hợp.

B sai, kết quả của CLTN là hình thành quần thể thích nghi.

C đúng.

D đúng. 

Chọn B

AaBb x Aabb $\to$ (1AA:2Aa:laa)(1Bb:1bb) 

$\to$ KH: 3A-Bb:3A-bb:laaBb:laabb $\to$ 3 đỏ: 5 trắng.

Chọn C

$X^a{X}^a\times X^{A}Y\to X^A{X}^a:X^{a}Y\to$ 1 đực mắt trắng: 1 cái mắt đỏ

Chọn D

Nếu không có HVG, tế bào có kiểu gen $\frac{Ab}{aB}$ giảm phân cho 2 loại giao tử Ab = aB = 50%. 

Nếu có HVG tế bào có kiểu gen $\frac{Ab}{aB}$ giảm phân cho 4 loại giao tử AB = ab = Ab = aB = 25%. 

Chọn B

Độ đa dạng về loài là đặc trưng của quần xã, không phải đặc trưng của quần thể.

Chọn A

(1) đúng, nồng độ glucose được điều chỉnh về mức xấp xỉ 1 mg/ml.

(2) sai, glucagon có vai trò chuyển glicogen thành glucose để làm tăng lượng glucose trong máu  được tiết ra vào thời điểm A. Thời điểm C, nồng độ glucose vẫn giảm.

(3) sai, khi ăn cơm xong nồng độ đường trong máu sẽ cao, mà thời điểm D, nồng độ glucose trong máu là thấp nhất.

(4) đúng, thời điểm B, E nồng độ glucose cao nên insulin được tiết ra làm giảm nồng độ glucose. 

Chọn C

Phương pháp:

Biến đổi G₁, T₁, X₁ theo A₁

A₁ + G₁ + T₁ + X₁ = N/2

A = T = A₁ + A₂ = T₁ + T₂ = A₁ + T₁ = A₂ + T₂ 

Cách giải:

Theo nguyên tắc bổ sung, A₁ = T₂ ta có: A₁ = 1/3G₁ = T₂ = 1/6G₂

Gen ở sinh vật nhân sơ có 2130 nucleotit 

$\Rightarrow$ Mạch 1 có 1065 nucleotit 

Mạch 1 có $A_1=\frac{1}{3}{G}_1\to G_1=3A_1;A_1=\frac{1}{5}{T}_1\Rightarrow T_1=5A_1$

Mạch 2 có $T_2=\frac{1}{6}{G}_2\Rightarrow X_1=6A_1$

Mặt khác

$A_1+T_1+G_1+X_1=1065$

$\iff A_1+5A_1+3A_1+6A_1=1065$

$\iff 15A_1=1065$

$\iff A_1=71$

Gen có $A=A_1+T_1=6A_1=426$

Chọn A

Phương pháp:

Xét 1 cặp gen có 2 alen (VD: A, a), số kiểu gen

+ Thể 2n: 3: AA, Aa, aa

+ Thể một: 2n – 1: 2: A, a

Xét n cặp NST, số kiểu gen thể một: $C_n^1\times 2\times 3^{n-1}$

Đối với yêu của đề, ta làm theo các bước:

1 - Xác định kiểu gen (số loại gen trội) có thể có

2 - Xét 2 trường hợp

+ Đột biến ở cặp Aa

+ Đột biến ở cặp Bb hoặc Dd hoặc Ee.

Cách giải:

Quy ước gen:

A- Cao, a- thấp

B-D-E-: Hoa tím; B-D-ee: hoa đỏ; B-ddee: hoa vàng, bb---- hoa trắng.

Các thể một mang kiểu hình thân thấp, hoa tím (aaB-D-E-) có các trường hợp:

+ Thể một ở cặp Aa $\to$ aB-D-E-: Có 1 (aa)x 2³ = 8 kiểu gen (B-; D- E- đều có 2 kiểu gen)

+ Thể một ở 1 trong 3 cặp NST còn lại: $1\left(aa\right)\times C_3^1\times 1\left(B/D/E\right)\times 2^2\left(B-/D-/E-\right)=12$

$\to$ Có tối đa 20 loại kiểu gen.

Chọn D

Các phát biểu đúng là (1), (3)

(1) đúng, F₂: 0,25 AA : 0,50 Aa : 0,25 aa $\to$ có 0,5 + 0,25 = 0,75 số cá thể mang alen a.

(2) sai, do nếu chỉ có tác động của nhân tố đột biến có thể hình thành alen mới trong quần thể $\to$ Tăng sự đa dạng di truyền.

(3) đúng, các yếu tố ngẫu nhiên có thể loại bỏ bất kì alen nào ra khỏi quần thể.

(4) sai, do di nhập gen làm thay đổi tần số alen không theo hướng xác định. 

Chọn C

(1) đúng. 

(2) đúng, vì chúng sử dụng nhiều loài làm thức ăn.

(3) sai, có tối đa 4 loài thuộc bậc dinh dưỡng cấp 3: Chim sâu, chim gõ kiến, rắn, cú mèo

(4) sai, chim sâu cũng khống chế số lượng xén tóc.

Chọn A

I đúng. Xét bệnh M:

Người 2, 3, 10, 12 có kiểu gen mm

Người 5, 6, 7, 8 có kiểu gen Mm

Người 14 có kiểu gen Mm

Người 1, 4, 9, 11, 13 chưa rõ kiểu gen

II đúng. Xét nhóm máu

Người 1, 2, 3, 4 có kiểu gen là I^BI^O (do sinh ra con có nhóm máu O)

Người 5, 8 nhóm máu O có kiểu gen I^OI^O  

Người 6, 7, 11, 12, 13 nhóm máu B chưa biết kiểu gen: B-

Người 9, 10, 14 nhóm máu A chưa biết kiểu gen: A-

Vậy người tối đa có thể có kiểu gen đồng hợp là 5,8,6,7,11,12,13,9,10,14

Có 10 người 

III sai.

4% số người mang nhóm máu O có tần số alen I^O là 0,2

Tần số alen I^B là x thì tỉ lệ người mang nhóm máu B là x² + 2.0,2x = 0,21 

Giải ra, x = 0,3

Vậy tần số alen I^B là 0,3

Tần số alen I^A là 0,5

Cấu trúc quần thể với nhóm máu A là 0,25I^AI^A : 0,2I^AI^O

Vậy cặp vợ chồng 9 x 10 có dạng :(5/9 I^AI^A : 4/9 I^AI^O) x (5/9 I^AI^A : 4/9 I^AI^O)

Đời con theo lý thuyết: 49/81 I^AI^A: 28/81 I^AI^O: 4/81 I^OI^O

Người 14 có dạng: 7/11 I^AI^A : 4/11 I^AI^O

Vậy xác suất người 14 mang kiểu gen dị hợp về nhóm máu là 4/11 = 36,36%

IV đúng.

+ Xét về bệnh M

Người 13 có dạng (1/3MM : 2/3Mm)

Người 13 x 14:(1/3MM: 2/3Mm) x Mm $\leftrightarrow$ (2M:1m) x (1M:1m) 

Xác suất cặp vợ chồng trên sinh con dị hợp là $\frac{2}{3}\times \frac{1}{2}+\frac{1}{3}\times \frac{1}{2}=\frac{1}{2}$

+ Xét về nhóm máu: Cặp vợ chồng 6 x 7 có dạng: (1/3I^BI^B : 2/3 I^BI^O) x (1/3 I^BI^B: 2/3 I^BI^O)

Đời con theo lý thuyết: $\frac{4}{9}{I}^B{I}^B:\frac{4}{9}{I}^B{I}^O:\frac{1}{9}{I}^O{I}^O$

Vậy người 13 có dạng (1/2 I^BI^B: 1/2 I^BI^O)

Cặp vợ chồng 13 x 14: (1/2 I^BI^B: 1/2 I^BI^O) x (7/11 I^AI^A : 4/11 I^AI^O)

Giao tử:                           3/4I^B : 1/4 I^O         ||   9/11 I^A : 2/11 I^O

Tỉ lệ đời con đồng hợp là $\frac{1}{4}\times \frac{2}{11}=\frac{1}{22}$

Tỉ lệ đời con dị hợp là 21/22 

Vậy tỉ lệ sinh được con dị hợp 2 cặp gen là $\frac{1}{2}\times \frac{21}{22}=\frac{21}{44}$

Chọn D

Phương pháp:

Ở ruồi giấm không có HVG.

Bước 1: Tính tần số HVG

+ Từ AB/ab $\to$ ab =?

+ Tính f khi biết ab

Bước 3: Xét các phát biểu

Giao tử liên kết = (1-f)/2; giao tử hoán vị: f/2. 

Cách giải: $\frac{aB}{ab}{X}^{d}Y=0,01\to \frac{aB}{ab}=\frac{0,01}{0,25}=0,04=1\times 0,04\to f=8\%$

P: $\frac{AB}{ab}{X}^D{X}^d\times \frac{ab}{ab}{X}^{D}Y$

(1) sai, ruồi thân xám, cánh cụt, mắt đỏ: $\frac{Ab}{ab}{X}^D-=0,04Ab\times 1ab\times 0,75=3\%$

(2) đúng.

(3) đúng, ruồi cái thân đen, cánh cụt, mắt đỏ: $\frac{ab}{ab}{X}^D{X}^{-}=0,46ab\times 1ab\times 0,5=23\%$

(4) đúng, đời F₁ có 16 kiểu gen

Chọn A

Mạch mã gốc: 3 - TAX GGT XAA TXT GGT TXT GGT TXT TXT GAG XAA- 5

Ta thấy các bộ các bộ ba trùng nhau được định dạng giống nhau.

TAX – bộ ba mở đầu. 

Vậy ta có 

Xét các phát biểu:

(1) Sai, GGT mã hóa axit amin loại Y

(2) đúng, GAG mã hóa axit amin loại W

(3) đúng. Trình tự chính xác của chuỗi polypeptide trên Y-X-Z-Y-Z-Y-Z-Z-W-X 

(4) sai.

Bộ ba kết thúc trên mARN là: 5'UAA3’; 5'UAG3’; 5’UGA3’

Vậy trên mạch khuôn ADN là: 3’ATT5’; 3’ATX5’; 3’TXA5’

Vậy có thể xảy ra đột biến TXT $\to$ TXA $\to$ có 4 điểm đột biến có thể tạo bộ ba kết thúc.

Chọn D

Phương pháp:

Bước 1: Xác định quy luật di truyền, quy ước gen, thứ tự trội lặn 

Bước 2: Xét các phát biểu.

Cách giải:

PL 1: Vàng x xám $\to$ 2 vàng :1 xám : 1 trắng $\to$ Vàng>xám>trắng

PL 2: Đỏ x vàng $\to$ 2 đỏ :1 vàng : 1 xám $\to$ Đỏ>vàng>xám

Thứ tự trội, lặn là: đỏ > vàng > xám > trắng.

Quy ước: A₁: lông đỏ > A₂: lông vàng > A₃: lông xám > A₄: lông trắng

PL₁: $A_2{A}_4\times A_3{A}_4\to 1A_2{A}_3:1A_2{A}_4:1A_3{A}_4:1A_4{A}_4$

PL₂: $A_1{A}_3\times A_2{A}_{3/4}\to 1A_1{A}_2:1A_1{A}_{3/4}:1A_2{A}_3:1A_3{A}_{3/4}$

Hoặc $A_1{A}_4\times A_2{A}_3\to 1A_1{A}_2:1A_1{A}_3:1A_2{A}_4:1A_3{A}_4$

Xét các phát biểu:

(1) sai, có 4 kiểu gen quy định kiểu hình lông đỏ: $A_1{A}_{1/2/3/4}.$

 (2) đúng. Cho cá thể lông vàng F₁ của phép lai 1 giao phối với cá thể lông trắng:$A_2{A}_4\times A_4{A}_4\to 1A_2{A}_4:A_4{A}_4\to$ 50% lông vàng.

(3) đúng.

(4) đúng,$A_1{A}_4\times A_4{A}_4\to 1A_1{A}_4:1A_4{A}_4\to$ 1 vàng :1 trắng. 

Chọn D