30 đề thi THPT Quốc gia môn Sinh năm 2022 có lời giải (Đề số 20)

Các loài có quan hệ họ hàng càng gần nhau thì có trình tự các nuclêôtit trong ADN và trình tự các axit amin trong protein càng giống nhau. 

Chọn A

Gây đột biến mất đoạn nhỏ để loại khỏi nhiễm sắc thể những gen không mong muốn ở một số giống cây trồng. 

Chọn B

Thủy tức có túi tiêu hóa, các loài còn lại có ống tiêu hóa. 

Chọn C

Phương pháp:

Quần thể sinh vật là tập hợp những cá thể cùng loài, sinh sống trong một khoảng không gian nhất định, ở một thời điểm nhất định. Những cá thể trong quần thể có khả năng sinh sản tạo thành những thế hệ mới

Cách giải:

Những con tê giác một sừng sống trong vườn quốc gia Cát Tiên là quần thể sinh vật.

Các tập hợp khác gồm nhiều loài sinh vật.

Chọn B

Virus HIV có vật chất di truyền là ARN. 

Chọn B

Trong quần xã sinh vật, kiểu quan hệ giữa hai loài, trong đó một loài có lợi còn loài kia không có lợi cũng không có hại là hội sinh. 

A: Quan hệ vật chủ - vật ký sinh: + -

B: Quan hệ ức chế - cảm nhiễm: 0 –

C: Quan hệ cộng sinh: ++

Chọn D

A: Ếch đồng hô hấp bằng da và phổi.

B: Châu chấu hô hấp bằng ống khí.

C: Giun đất hô hấp bằng bề mặt cơ thể.

D: Cá chép hô hấp bằng mang.

Chọn B

Trong quần xã sinh vật, loài có tần suất xuất hiện và độ phong phú cao, sinh khối lớn, quyết định chiều hướng phát triển của quần xã là loài ưu thế.

Loài chủ chốt của quần xã là loài đóng vai trò kiểm soát và khống chế sự phát triển của các loài khác, duy trì sự ổn định của quần thể. Loài chủ chốt thường là động vật ăn thịt ở bậc dinh dưỡng cao.

Loài đặc trưng: Là loài chỉ có ở 1 quần xã nào đó hoặc là loài có số lượng nhiều hơn hẳn các loài khác và có vai trò quan trọng trong quần xã so với các loài khác. 

Chọn B

Cá thể trong quần thể phân bố đồng đều khi điều kiện sống phân bố đồng đều, có sự cạnh tranh gay gắt giữa các cá thể trong quần thể. 

Chọn B

Phương pháp:

Giao tử liên kết = (1-f)/2; giao tử hoán vị: f/2

Cách giải: 

Cơ thể có kiểu gen $\frac{AB}{ab}$, f = 20% $\to$ giao tử liên kết:$\underset{¯}{AB}=\underset{¯}{ab}=\frac{1-f}{2}=0,4;$ giao tử hoán vị: $\underset{¯}{Ab}=\underset{¯}{aB}=\frac{f}{2}=0,1$

Chọn B

Loài người xuất hiện ở đại Tân sinh.

Chọn C

Hô hấp ở thực vật tạo ra CO₂, ta có thể dùng dung dịch Ca(OH)₂ để phát hiện khí CO₂.

CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃ + H₂O. 

Chọn C

Ở Chim, bướm và một số loài cá, tượng con đực mang cặp NST giới tính XX, con cái mang cặp XY.

Động vật có vú: XX- con cái; XY – con đực.

Châu chấu: XX - con cái; XO – con đực.

Ong, mối, kiến: Con cái có bộ NST 2n, con đực n. 

Chọn A

Đột biến và biến dị tổ hợp được coi là nguyên liệu của quá trình tiến hóa.

Chọn B

Giao phối không ngẫu nhiên chỉ làm thay đổi tần số kiểu gen mà không làm thay đổi tần số alen của quần thể.

Chọn A

Một trong những điểm khác nhau giữa hệ sinh thái nhân tạo và hệ sinh thái tự nhiên là: Hệ sinh thái nhân tạo thường có chuỗi thức ăn ngắn và lưới thức ăn đơn giản hơn so với hệ sinh thái tự nhiên. 

A sai, HST tự nhiên có khả năng điều chỉnh cao hơn so với HST nhân tạo.

C sai, HST tự nhiên có độ đa dạng cao hơn HST nhân tạo.

D sai, HST tự nhiên và HST nhân tạo đều là hệ mở. 

Chọn B

A sai, các thể đa bội được cách li sinh sản với các cá thể cùng loài sẽ dẫn đến hình thành loài mới: VD: 4n x 2n $\to$ 3n bất thụ. 

B sai, lai xa và đa bội hóa có thể xảy ra cùng khu vực, không có cách li địa lí. 

C đúng. 

D sai. 

Chọn C

Ở ruồi giấm 2n = 8 $\to$ thể ba 2n+1 = 9

Ở kì sau của nguyên nhân, các cromatit tách ra thành các NST đơn, trong mỗi tế bào có 2 x (2n+1) = 18 NST đơn. 

Chọn B

Phương pháp: 

Bước 1: Tính số nucleotit của đoạn ADN dựa vào công thức liên hệ giữa chiều dài và tổng số nucleotit $L=\frac{N}{2}\times 3,4\left(\stackrel{o}{A}\right);1nm=10\stackrel{o}{A},1\mu m={10}^4\stackrel{o}{A}.$

Bước 2: Tính số nucleotit các loại của đoạn ADN: $\left\{\begin{array}{l}2A+2G=N\\ 2A+3G=H\end{array}\right.$

Bước 3: Xác định dạng đột biến và số nucleotit từng loại của gen đột biến.

Cách giải: 

Gen dài 2805 $\stackrel{o}{A}\to$có tổng số nucleotit là $N=\frac{L}{3,4}\times 2=1650=2A+2G$

Tổng số liên kết hidro là 2074 = 2A + 3G 

Ta có hệ phương trình: $\left\{\begin{array}{l}2A+2G=2805\\ 2A+3G=2074\end{array}\right.\leftrightarrow \left\{\begin{array}{l}A=T=401\\ G=X=424\end{array}\right.$

Gen bị đột biến điểm làm giảm 2 liên kết H $\to$ gen bị đột biến mất một cặp A-T

Vậy số nu của gen đột biến là

A = T = 400 và G = X = 424 

Chọn C

Phương pháp: 

Áp dụng công thức tính tỷ lệ kiểu hình chứa a alen trội $\frac{C_m^n}{2^m}$ trong đó m là số cặp gen dị hợp 

(1) Số kiểu gen tối đa = 3^{số cặp gen quy định} (mỗi cặp gen có 3 kiểu gen).

(2) Số kiểu hình = 2n + 1 (vì có tối đa 2n + 1 trường hợp alen trội: từ 1 $\to$ 2n); n là số cặp gen quy định. 

Cách giải:

P: AABBDD x aabbdd → F₁: AaBbDd x AaBbDd → F₂: 1984 cây.

Cây thấp nhất: aabbdd cao 120 cm, 1 alen trội làm tăng chiều cao 5cm.

Xét các phát biểu: 

A đúng, cây cao 125cm có 1 alen trội = $\frac{C_6^1}{2^6}=\frac{6}{64}=$ cây cao 145cm có 5 alen trội $\frac{C_6^5}{2^6}=\frac{6}{64}$

B đúng, cây cao 120cm không có alen trội nào: $\frac{C_6^0}{2^6}=\frac{1}{64}$

C sai, cây cao 150cm có 6 alen trội, chiếm tỉ lệ $\frac{C_6^6}{2^6}=\frac{1}{64}\to \frac{1}{64}\times 1984=31$ cây. 

D đúng, có 3 cặp gen.

(1) Số kiểu gen tối đa = 3^{số cặp gen quy định} (mỗi cặp gen có 3 kiểu gen) = 3³ = 27

(2) Số kiểu hình = 2n + 1 = 7 (vì có tối đa 2n + 1 trường hợp alen trội: từ 1 $\to$ 2n); n là số cặp gen quy định.

Chọn C

Kiểu hình lặn về 1 trong 3 tính trạng

- Kiểu gen bình thường: aaBB(DD,Dd); (AA, Aa)BBdd $\to$ 4 loại kiểu gen.

- Kiểu gen thể ba:

+ Đột biến thể ba ở cặp BB: aaBBB(DD,Dd); (AA, Aa)BBBdd $\to$ 4 loại kiểu gen.

+ Đột biến thể ba ở cặp Aa: aaaBB(DD,Dd); (AAA, AAA, Aaa)BBdd $\to$5 kiểu gen.

+ Đột biến thể ba ở cặp Dd: aaBB(DDD, DDd, Ddd); (AA, Aa)BBddd $\to$ 5 kiểu gen. 

$\to$ có 18 loại kiểu gen. 

Chọn A

Phương pháp:

Xét từng cặp NST, sau đó xét từng trường hợp mang 4 alen trội

Cách giải:

Xét căn NST số 1: $\frac{AB}{ab}\times \frac{AB}{ab}\to 1\frac{AB}{AB}:2\frac{AB}{ab}:1\frac{ab}{ab}$

Dd x Dd → 1DD:2Dd:1dd 

Ee x Ee → 1EE:2Ee:lee

Ta xét các trường hợp: 

+ Mang 4 alen AABB: $\frac{AB}{AB}ddee=\frac{1}{4}\times \frac{1}{4}\times \frac{1}{4}=\frac{1}{64}$

+ Mang 2 alen AaBb: $$\begin{gathered} \frac{AB}{ab}\left(DDee+DdEd+ddEE\right)=\frac{1}{2}\frac{AB}{ab}\times \left(\frac{1}{4}DD\times \frac{1}{4}ee+\frac{1}{2}Dd\times \frac{1}{2}Ee+\frac{1}{4}dd\times \frac{1}{4}EE\right) \\ =\frac{3}{16} \end{gathered}$$

+ Mang 4 alen DDEE: $\frac{ab}{ab}DDEE=\frac{1}{4}\frac{ab}{ab}\times \frac{1}{4}DD\times \frac{1}{4}EE=\frac{1}{64}$

Vậy tỉ lệ kiểu gen mang 4 alen trội và 4 alen lặn là: $\frac{1}{64}+\frac{3}{16}+\frac{1}{64}=\frac{7}{32}$

Chọn A

Giả sử con cái mắt đỏ ở P: nX^AX^A:mX^AX^a; con đực mắt đỏ: X^AY

F₁: tỷ lệ mắt trắng = m x 1/4 = 1/12 → m = 1/3 $\to$ con cái mắt đỏ: 2X^AX^A:1X^AX^a

$\to 1/3X^A{X}^a\times X^{A}Y\to \frac{1}{12}{X}^A{X}^A:\frac{1}{12}{X}^A{X}^a:\frac{1}{12}{X}^{A}Y:\frac{1}{12}{X}^{a}Y$

$\to \frac{5}{12}{X}^A{X}^A:\frac{1}{12}{X}^A{X}^a:\frac{5}{12}{X}^{A}Y:\frac{1}{12}{X}^{a}Y$

Cho F₁ ngẫu phối: $\left(\frac{5}{12}{X}^A{X}^A:\frac{1}{12}{X}^A{X}^a\right)\times \left(\frac{5}{12}{X}^{A}Y:\frac{1}{12}{X}^{a}Y\right)$

$=\left(\frac{11}{12}{X}^A:\frac{1}{12}{X}^a\right)\times \left(\frac{5}{12}{X}^A:\frac{1}{12}{X}^a:\frac{1}{2}Y\right)$

$=\frac{55}{144}{X}^A{X}^A:\frac{16}{144}{X}^A{X}^a:\frac{1}{144}{X}^a{X}^a:\frac{11}{24}{X}^{A}Y:\frac{6}{24}{X}^{a}Y$

TLKH: 137/144 số con mắt đỏ :7/144 số con mắt trắng. 

Chọn B

(1) đúng.

(2) đúng.

(3) sai, CLTN không làm xuất hiện alen mới.

(4) sai, CLTN làm thay đổi tần số alen theo 1 hướng xác định. 

Chọn C

Phương pháp:

Bước 1: Tính tần số HVG 

+ Tính ab/ab $\to$ ab = ? 

+ Tính f khi biết ab

Giao tử liên kết = (1-f)/2; giao tử hoán vị: f/2

Bước 2: Tính tỉ lệ các kiểu hình còn lại

+ P dị hợp 2 cặp gen: A-B- = 0,5 + aabb; A-bb/aaB -= 0,25 – aabb

Bước 3: Xét các phát biểu.

Cách giải:

A- thân cao; a – thân thấp

B- Hoa đỏ, b- hoa trắng. 

F₂ có thân thấp hoa đỏ: $aaB-=\frac{180}{2000}=0,09\to \frac{ab}{ab}=0,25-aaB-=0,16\to \underset{¯}{ab}=0,4=\frac{1-f}{2}\to f=20\%$

Vậy tần số HVG là 20%.

A-B- = 0,5 + aabb = 0,66; A-bb = aaB- = 0,25 – aabb = 0,09.

Xét các phát biểu:

(1) đúng, thân cao hoa đỏ (A-B-) = 0,66  2000 = 1320 cây.

(2) đúng. 

(3) sai, nếu cho P lai phân tích: $\frac{AB}{ab}\times \frac{ab}{ab};f=20\%\to \frac{AB}{ab}=\frac{1-f}{2}AB\times 1ab=0,4$

(4) sai, nếu cho cây P giao phấn với cây thân thấp, hoa đỏ dị hợp: 

$\frac{AB}{ab}\times \frac{AB}{ab};f=20\%\to A-B-=\frac{AB}{--}+\frac{Ab}{aB}=0,4AB\times 1+0,1Ab\times 0,5aB=0,45$

Chọn B

I – Sai, lưới thức ăn có tối đa 6 chuỗi thức ăn.

+ 2 chuỗi thức ăn không chứa F.

+ 4 chuỗi thức ăn chứa F(2 mũi tên đi vào x 2 mũi tên đi ra)

II – Đúng. Loài A, E tham gia vào tất cả các chuỗi thức ăn.

III- đúng, loài D có thể thuộc bậc dinh dưỡng cấp 3 (A-F-D) hoặc cấp 4 (A-B-C-D)

IV – Đúng. Loài F tham gia vào 4 chuỗi thức ăn, loài G tham gia vào 3 chuỗi thức ăn. 

Chọn B

Phương pháp:

Bước 1: Tính tần số HVG

+ Tính ab/ab $\to$ ab = ?

+ Tính f khi biết ab

Bước 2: Tính tỉ lệ các kiểu hình còn lại

Sử dụng công thức

+ P dị hợp 2 cặp gen: A-B- = 0,5 + aabb; A-bb/aaB - = 0,25 – aabb

Giao tử liên kết = (1-f)/2; giao tử hoán vị: f/2.

Bước 3: Xét các phát biểu

Cách giải: 

P: $\frac{AB}{ab}\times \frac{Ab}{aB}\to \frac{ab}{ab}=0,06=0,2\times 0,3\to f=40\%$ (giao tử hoán vị = 0,2; giao tử liên kết )

(1) đúng, $\frac{AB}{AB}=\frac{ab}{ab}=0,06$

(2) đúng, cây hoa đỏ quả nhỏ = 0,19; cây hoa đỏ quả nhỏ thuần chủng: $\frac{Ab}{Ab}=0,2Ab\times 0,3Ab=0,06\to$ Lấy ngẫu nhiên một cây hoa đỏ, quả nhỏ ở F₁, xác suất thu được cây thuần chủng là 6/19.

(3) đúng, cây hoa đỏ, quả to = 0,56; cây hoa đỏ quả to thuần chủng $\frac{AB}{AB}=\frac{ab}{ab}=0,06$

Lấy ngẫu nhiên một cây hoa đỏ, quả to ở F₁, xác suất thu được cây thuần chủng là $\frac{0,06}{0,56}=\frac{3}{28}$

(4) sai, cây hoa đỏ, quả to = 0,56; cây hoa đỏ quả to dị hợp 2 cặp gen là $\frac{AB}{ab}+\frac{Ab}{aB}=4\times 0,3\times 0,2=0,24$

Lấy ngẫu nhiên một cây hoa đỏ, quả to ở F₁, xác suất thu được cây dị hợp hai cặp gen là $\frac{0,24}{0,56}=\frac{3}{7}$

Chọn D

Phương pháp:

Xét từng cặp gen $\to$ tỉ lệ giao tử ở mỗi giới $\to$ số kiểu gen của mỗi cặp.

Xét từng phát biểu.

Cách giải:

Xét riêng từng cặp gen phân li độc lập: 

Xét cặp Aa

+ giới đực: 12% tế bào không phân li trong GP I tạo 0,06Aa: 0,06 O; 88% tế bào giảm phân bình thường tạo 0,44A: 0,44a

+ giới cái giảm phân bình thường tạo: 0,5A: 0,5a 

$\to$ 7 loại kiểu gen (3 bình thường, 4 đột biến)

Xét cặp Bb: BB x Bb $\to$ 1BB:1Bb $\to$ 2 loại kiểu gen 

Xét cặp Dd:

+ giới cái: 18% tế bào không phân li trong GP II tạo 0,045DD: 0,045dd: 0,09 O; 82% tế bào giảm phân bình thường tạo 0,41D: 0,41d

+ giới cái giảm phân bình thường tạo: 0,5D: 0,5d 

$\to$ 9 loại kiểu gen (3 bình thường, 6 đột biến)

Xét các phát biểu:

(1) đúng. Ở F₁, tỉ lệ kiểu gen AaaBbdd là: 0,06Aa x 0,5a x 0,5Bb x 0,5d x 0,41d = 0,3075%.

(2) đúng, số kiểu gen tối đa là 7 x 2 x 9 = 126.

(3) đúng, có 4 loại kiểu hình (A-, aa)B-(D-,dd).

(4) sai. Số loại giao tử ở:

+ giới cái: 2 (A,a) x 1 (B) x 5 (DD, dd, O, D,d) = 10

+ giới đực: 4 (Aa, O, A, a) x 2 (B, b) x 2 (D,d) = 16. 

Chọn C

Phương pháp:

Bước 1: Tính tần số HVG

+ Tính ab/ab $\to$ ab = ?

+ Tính f khi biết ab

Bước 2: Viết sơ đồ lai, tách từng cặp NST.

Bước 3: Xét các phát biểu.

Sử dụng công thức 

+ P dị hợp 2 cặp gen: A-B- = 0,5 + aabb; A-bb/aaB = 0,25 – aabb

Cách giải:

Quy ước gen:

A- xám, a- đen

B – chân cao, b - chân thấp.

D - mắt nâu; d - mắt đen.

Có $X^D{X}^d\times X^{d}Y\to F_1:1X^D{X}^d:1X^d{X}^d:1X^{D}Y:1X^{d}Y$

P: ♀$\frac{AB}{ab}{X}^D{X}^d\times$♂$\frac{Ab}{aB}{X}^{d}Y$

F₁: aabbX^dX^d = 1% 

$\to$ vậy aabb = 1% : 0,25 = 4%

→ A-B- = 0,5 + aabb = 0,54; A-bb = aaB- = 0,25 – aabb = 0,21.

Đặt tần số hoán vị gen f = 2x (x  0,25)

Có cá thể cái AB/ab cho giao tử ab = 0,5 – 1

Cá thể đực Ab/aB cho giao tử ab = x

$\to$ vậy aabb = (0,5 – x).x = 0,04 

Giải ra, x = 0,1  f = 20%.

Vậy cá thể cái AB/ab cho giao tử: AB = ab = 0,4 và Ab = aB = 0,1 

        cá thể đực Ab/aB cho giao tử: AB = ab = 0,1 và Ab = aB = 0,4

Xét các phát biểu

(1) đúng. 

(2) sai, con đực chiếm 50%; tỉ lệ đực đồng hợp lặn về cả ba tính trạng: $\frac{ab}{ab}{X}^{d}Y=1\%\to$ Trong số con đực ở F₁, tỉ lệ đực đồng hợp lặn về cả ba tính trạng là 1/50 = 2%.

(3) đúng. Tổng số cá thể lông xám, chân thấp, mắt nâu ở F₁ là: A-bbX^D = 0,21 x 0,5 = 0,105 

Tỉ lệ cá thể đực F₁ lông xám dị hợp, chân thấp, mắt nâu $\frac{Ab}{ab}{X}^{D}Y=\left(0,1Ab\times 0,1ab+0,4Ab\times 0,4ab\right)\times 0,25X^{D}Y=0,0425$

$\to$ Trong số cá thể có thể lông xám, chân thấp, mắt nâu, tỉ lệ cá thể đực lông xám dị hợp, chân thấp, mắt nâu là: $\frac{0,0425}{0,105}=\frac{17}{42}$

(4) đúng, vì mắt nâu ở F₁ có tỉ lệ:$1X^D{X}^d:1X^{D}Y$.

Chọn A

Phương pháp:

Cách giải: 

(1) đúng. Người phụ nữ (1) mang alen quy định bệnh N: vì người (9) mang bệnh N mà người bố (6) không mang gen gây bệnh N$\to$ mẹ (5) mang gen gây bệnh N, mà ông ngoại (2) không mang gen gây bệnh N bà ngoại (1) mang gen gây bệnh N.

(2) đúng. Xác định được tối đa kiểu gen của những người số:

(2) $X_N^{m}Y;\left(3\right)X_N^{M}Y;\left(9\right)X_n^{M}Y;\left(6\right)X_N^{m}Y;\left(8\right)X_N^{M}Y;\left(5\right)X_n^M{X}_N^m:$ 6 người.

Người 5 có thể xác định kiểu gen là do người bố (2) cho giao tử $X_N^m$ mà người 9 lại bị bệnh N $\to$ người (5) cho giao tử $X_n^M$ và có kiểu gen là: $X_n^M{X}_N^m$

(3) đúng. Cặp vợ chồng (5) và (6) sinh con thứ hai là con trai có thể không bị bệnh N và M: vì 2 cặp gen gây bệnh cũng nằm trên NST X và có hoán vị gen nên người mẹ (5) $X_n^M{X}_N^m$ có thể tạo ra giao tử $X_N^M$ kết hợp với giao tử Y của bố nên có thể sinh con trai không bị bệnh N và M.

(4) sai. Cặp vợ chồng 5 – 6:

(5) $X_n^M{X}_N^m\times \left(6\right)X_N^{m}Y\to X_N^M{X}_N^m+X_n^M{X}_N^m=0,1X_N^M\times 0,5X_N^m+0,4X_n^M\times 0,5X_N^m=25\%$

Chọn A

Phương pháp:

Áp dụng công thức tính số kiểu gen tối đa trong quần thể (n là số alen)

Nếu gen nằm trên NST thường: $\frac{n\left(n+1\right)}{2}$ kiểu gen hay $C_n^2+n$

Nếu gen nằm trên vùng không tương đồng NST giới tính X

+ giới XX: $\frac{n\left(n+1\right)}{2}$ kiểu gen hay $C_n^2+n$

+ giới XY: n kiểu gen

Nếu gen nằm trên vùng tương đồng của NST X và Y

+ giới XX: $\frac{n\left(n+1\right)}{2}$ kiểu gen hay $C_n^2+n$

+ giới XY: n²

Nếu có nhiều gen trên 1 NST coi như 1 gen có số alen bằng tích số alen của các gen đó

Số kiểu gen đồng hợp bằng số alen của gen, số kiểu gen dị hợp $C_n^2$

Số kiểu giao phối = số kiểu gen ở giới đực x số kiểu gen ở giới cái

Cách giải:

Trên NST thường, xét gen 4 có 4 alen, số kiểu gen tối đa là $C_4^2+4=10$

Trên NST X có gen 1 (có 2 alen) và gen 2 (có 3 alen) và gen 3 (2 alen) ta coi như 1 gen có 2 x 3 x 2 = 12 alen 

Ở giới XX sẽ có số kiểu gen: $C_{12}^2+12=78$

Ở trên NST Y có gen 2 có 3 alen, gen 3 có 2 alen, số kiểu gen của giới XY là: $12\times 2\times 3=72$

Xét các phát biểu:

(1) sai, số loại kiểu gen tối đa là: 10 x (78 +72) = 1500 kiểu gen.

(2) đúng, số loại kiểu gen dị hợp ở giới cái = tổng số kiểu gen của giới cái – số kiểu gen đồng hợp = 78 x 10 – 2 x 3 x 2 x 4 = 732

(2 x 3 x 2 x 4 là tích số alen của các gen = số kiểu gen đồng hợp ở giới XX).

(3) sai, số loại kiểu gen tối đa ở giới đực là 72 x 10 = 720.

(4) đúng, số loại giao phối = số kiểu gen ở giới đực x số kiểu gen ở giới cái $=\left(10\times 72\right)\times \left(10\times 78\right)=561600$

Chọn A