30 đề thi THPT Quốc gia môn Sinh năm 2022 có lời giải (Đề số 17)

Phương pháp:

Quần thể có thành phần kiểu gen: xAA:yAa:zaa 

Tần số alen $p_A=x+\frac{y}{2}\to q_a=1-p_A$

Cách giải:

Quần thể có thành phần kiểu gen: 55%AA: 45%aa

Tần số alen 0,55A: 0,45a.

Chọn A

Các nhà công nghệ sinh học thực vật sử dụng phương pháp dung hợp tế bào trần có mục đích chủ yếu là tạo nên loài lai mới mang đặc điểm di truyền của 2 loài khác nhau.

A, B có thể dùng nuôi cấy mô tế bào.

C. dùng kĩ thuật chuyển gen. 

Chọn D

Phương pháp:

Giới hạn sinh thái càng rộng thì vùng phân bố càng rộng và ngược lại.

Cách giải:

Khoảng nhiệt độ của cá chép là: 44 – 2 = 42°C

Khoảng nhiệt độ của cá rô phi là: 42 – 5,6 = 37,4 °C

Vậy kết luận đúng là: Cá chép có vùng phân bố rộng hơn cá rô phi vì có giới hạn chịu nhiệt rộng hơn.

Chọn C

A sai, đột biến điểm tạo ra alen mới là nguyên liệu sơ cấp cho quá trình tiến hóa.

B đúng.

C sai, đột biến điểm có thể có lợi, hại hoặc trung tính.

D sai, cơ thể mang đột biến đã biểu hiện ra kiểu hình mới được gọi là thể đột biến. 

Chọn B

Dựa vào hoá thạch và các đặc điểm khí hậu, địa chất mà người ta chia lịch sử phát triển của sinh giới thành các mốc thời gian địa chất. 

Chọn A

Hai anh em sinh đôi cùng trứng có kiểu gen giống nhau, cân nặng của họ khác nhau là do gen qui định cân nặng ở người có mức phản ứng rộng.

Chọn B

Trong ống tiêu hóa, biến đổi sinh học là quá trình phân giải thức ăn nhờ vi sinh vật.

Chọn A

Giao phối không ngẫu nhiên đây không làm thay đổi tần số tương đối của các alen nhưng làm thay đổi thành phần kiểu gen của quần thể (tăng đồng hợp, giảm dị hợp). 

Chọn A

Ở sinh vật nhân thực, NST được cấu tạo bởi 2 thành phần chủ yếu là: ADN và prôtêin histôn.

Chọn D

Ở ngô, quá trình thoát hơi nước chủ yếu diễn ra ở lá. Lá có nhiều khí khổng. 

Chọn A

Phép lai giữa 2 cơ thể dị hợp 1 cặp gen: Aa x Aa $\to$ 1AA:2Aa:laa cho kiểu hình phân li 3:1.

Chọn A

Phương pháp:

Cơ quan tương đồng: là những cơ quan nằm ở những vị trí tương ứng trên cơ thể, có cùng nguồn gốc trong quá trình phát triển phôi nên có kiểu cấu tạo giống nhau $\to$ phản ánh tiến hóa phân li.

Cơ quan tương tự: những cơ quan khác nhau về nguồn gốc nhưng đảm nhiệm những chức năng giống nhau nên có kiểu hình thái tương tự $\to$ phản ánh tiến hóa đồng quy. 

Cách giải:

A sai, cánh sâu bọ và cánh dơi là cơ quan tương tự vì khác nguồn gốc.

B đúng.

C sai, các cơ quan thoái hóa thực chất là cơ quan tương đồng.

D sai, cơ quan tương đồng phản ánh tiến hóa phân li. 

Chọn B

Bồ nông xếp thành đàn dễ dàng bắt được nhiều cá, tôm hơn so với bồ nông kiếm ăn riêng lẻ, đây là ví dụ về mối quan hệ hỗ trợ cùng loài. 

Chọn B

Điều hòa hoạt động của gen là điều hòa lượng sản phẩm của gen được tạo ra. 

Chọn A

Axit amin lyxin được mã hóa bởi các bộ ba: XUU, XUX, XUG, XUA $\to$ Nhiều bộ ba mã hóa cho 1 axit amin $\to$ tính thoái hóa của mã di truyền. 

Chọn C

F₁ biểu hiện tính trạng của 1 bên bố hoặc mẹ $\to$ P thuần chủng.

Nếu lai phân tích cho tỉ lệ 1:1 ta có 2 trường hợp:

+ Gen đa hiệu: 1 gen chi phối 2 tính trạng. 

+ Liên kết gen hoàn toàn: $\frac{AB}{ab}\times \frac{ab}{ab}\to 1\frac{AB}{ab}:1\frac{ab}{ab}$

Chọn A

Người mắc hội chứng Claiphento có bộ NST: XXY $\to$ Cặp NST số 23 (giới tính) có 3 chiếc.

Chọn C

Lai phân tích cây hoa đỏ $\to$ Đời con phân li 3 trắng: 1 đỏ $\to$ tính trạng do 2 cặp gen tương tác bổ sung.

A-B- đỏ; A-bb/aaB-/aabb: trắng.

AaBb x aabb $\to$ 1AaBb:1Aabb:laaBb:laabb

Chọn A

Ta thấy F₁ toàn mắt đen $\to$ mắt đen là trội hoàn toàn so với mặt trắng.

Kết quả của phép lai thuận nghịch giống nhau gen quy định tính trạng nằm trên NST thường. 

Quy ước:

A- mắt đen; a- mắt đỏ.

P: AA x aa $\to$ F₁: Aa (mắt đen)

F₁ x F₁: Aa x Aa → F₂: 1AA:2Aa:laa

Xét các đáp án:

A sai, trong tổng số cá thể mắt đen ở F₂ (1AA:2Aa) có 1/3 số cá thể có kiểu gen đồng hợp (AA).

B đúng.

C đúng.

D đúng, F₂ có tỉ lệ kiểu gen là 1AA:2Aa:laa.

Chọn A

Sự tiến hóa của các hình thức tiêu hóa ở động vật diễn ra theo chiều hướng: Tiêu hóa nội bào $\to$ Tiêu hóa nội bào kết hợp với ngoại bào $\to$ Tiêu hóa ngoại bào

Chọn A

Phương pháp:

Quần thể sinh vật là tập hợp những cá thể cùng loài, sinh sống trong một khoảng không gian nhất định, ở một thời điểm nhất định. Những cá thể trong quần thể có khả năng sinh sản tạo thành những thế hệ mới

Cách giải:

Ví dụ về quần thể sinh vật là:

(1). Các con ốc bươu vàng trong một ruộng lúa.

(3). Tập hợp các cây thông trong một rừng thông ở Đà Lạt.

Các tập hợp còn lại gồm nhiều cá thể khác loài.

Chọn A

Một tế bào sinh trứng chỉ giảm phân cho 1 loại trứng là BV hoặc bV hoặc Bv hoặc bv. 

Chọn D

Trong quá trình bảo quản nông sản, hô hấp sẽ làm tiêu hao chất hữu cơ trong nông sản. Ngoài ra hô hấp làm tăng khí CO₂, độ ẩm, nhiệt độ. 

Chọn C

Phép lai AA x aa $\to$ 1Aa $\to$ 100% hoa hồng.

Chọn C

Mẹ có nhóm máu A, sinh con nhóm máu O (I^OI^O) $\to$ người bố phải mang alen I^O $\to$ người bố không thể có nhóm máu AB.

Chọn C

Cơ thể tứ bội Bbbb không thể được tạo ra bởi: tứ bội hóa thể lưỡng bội vì chỉ có 1 alen B, nếu tứ bội hóa phải có số alen B, b là số chẵn. 

Chọn B

Phương pháp:

Cách li sau hợp tử là những trở ngại ngăn cản việc tạo ra con lai hoặc ngăn cản việc tạo ra con lai hữu thụ.

Cách giải: 

Các ví dụ về cách li sau hợp tử là: (1), (3). 

(2), (4) là cách li trước hợp tử. 

Chọn B

Phương pháp:

Thể đột biến là cơ thể mang gen đột biến đã biểu hiện ra kiểu hình.

Cách giải:

Alen đột biến là a và B$\to$ thể đột biến mang ít nhất 1 trong các cặp gen aa, BB, Bb.

Thể đột biến thì phải biểu hiện ra kiểu hình nên gen lặn phải ở dạng đồng hợp cặp aa và B-: aaBb, AABb.

Chọn D

Sự biến đổi số lượng NST xảy ra ở 1 hay một số cặp NST tương đồng trong tế bào, tạo nên các thể lệch bội.

Phát biểu đúng về thể lệch bội là: (4), (5).

(1) sai, thể lệch bội chỉ mang bộ NST của 1 loài.

(2) sai, thể lệch bội thường có khả năng sinh sản kém hoặc không sinh sản hữu tính được.

(3) sai, thể lệch bội gặp ở cả động vật và thực vật. 

Chọn A

Tỷ lệ tế bào có đột biến: 20/2000 = 1% $\to$ tạo 1% giao tử đột biến có 9 hoặc 11 NST

Tỷ lệ giao tử có 9 NST (giao tử bình thường) là 99%

Chọn C

Cách giải:

F_a có 4 tổ hợp $\to$ có 2 gen quy định tính trạng màu mắt và có tương tác với nhau.

Ở F_a tỷ lệ phân li kiểu hình ở 2 giới khác nhau $\to$ 1 gen quy định tính trạng nằm trên NST giới tính X (vì nếu nằm trên NST Y thì chỉ có giới dị hợp tử biểu hiện kiểu hình), 1 gen nằm trên NST thường.

Quy ước gen: A-B- mắt đỏ; A-bb/aaB-/aabb mắt trắng.

Ta thấy F_a có mắt đỏ toàn là con đực nên con đực có kiểu gen đồng giao còn con cái có kiểu gen dị giao tử.

Vậy kiểu gen của P: ♂BBX^AX^A x ♂bbX^aY $\to$ F₁: BbX^AX^a: BbX^AY

Cho con cái F₁ lai phân tích: BbX^AY x bbX^aX^a $\to$ BbX^AX^a: BbX^aY: bbX^AX^a: BbX^aY.

Chọn B

Phương pháp:

Sử dụng sơ đồ hình chữ nhật: Cạnh và đường chéo của hình chữ nhật là giao tử lưỡng bội cần tìm. 

Xét từng cặp gen, tính tỉ lệ kiểu hình.

Cách giải: 

Xét cặp gen Aa: $AAaa\times Aaaa\to aaaa=\frac{1}{6}aa\times \frac{1}{2}aa=\frac{1}{12}\to A---=\frac{11}{12}$

Xét cặp gen Bb: $BBbb\times BBbb\to bbbb=\frac{1}{6}bb\times \frac{1}{6}bb=\frac{1}{36}\to B---=\frac{35}{36}$

$\to$ Thân cao, quả vàng: $A---bbb=\frac{11}{12}\times \frac{1}{36};$ thân thấp quả đỏ: $aaaaB---=\frac{1}{12}\times \frac{35}{36}\to$ Tỉ lệ giữa 2 kiểu hình này là 11 và 35.

Chọn D

Phương pháp:

Sử dụng công thức

+ P dị hợp 2 cặp gen: A-B- = 0,5 + aabb: A-bb/aaB - = 0,25 – aabb

Cách giải: 

P: $\frac{AB}{ab}\times \frac{AB}{ab};f=40\%\to \frac{ab}{ab}={\left(\frac{1-f}{2}\right)}^2=0,09\to A-bb=0,16$

Dd x Dd → 1DD:2Dd:1dd → 3D-:1dd

Vậy tỉ lệ kiểu hình A-bbD- = 0,16  0,75 = 0,12. 

Chọn D

Phương pháp: 

Áp dụng công thức tính tỷ lệ kiểu hình chứa a alen trội $\frac{C_m^{\alpha }}{2^m}$ trong đó m là số cặp gen dị hợp 

Nếu có 1 cặp gen đồng hợp tử trội thì a = a - 1 

Cách giải:

Cây cao nhất có chiều cao 220cm có 10 alen trội 

$\to$ cây cao cao 190cm ít hơn cây cao nhất $\frac{220-190}{5}=6$  alen trội $\to$ có 4 alen trội. 

Cây cao 200cm ít hơn cây cao nhất $\frac{220-200}{5}=4$ alen trội $\to$ có 6 alen trội. 

- Cây cao nhất có kiểu gen chứa 10 alen trội là AABBDDEEFF. 

$\to$ Cây có chiều cao 190 cm chứa số alen trội là $10-\frac{220-190}{5}=4$

$\to$ Cây có chiều cao 200cm chứa số alen trội là $10-\frac{220-200}{5}=6$

- Số cặp gen dị hợp là 7

Ta nhận thấy ở cặp thứ 2 luôn tạo ra alen trội (BB x Bb) nên b = 1 

 Cây có chiều cao 190 cm chiếm: $\frac{C_7^{4-1}}{2^7}=\frac{35}{128}$

$\to$Cây có chiều cao 200 cm chiếm: $\frac{C_7^{6-1}}{2^7}=\frac{21}{128}$

- 

Chọn C

Cách giải: 

P tự thụ

F₁: 9 cao : 7 thấp 

$\to$ tính trạng chiều cao cây do 2 cặp gen không alen Aa và Bb quy định theo cơ chế tương tác bổ sung 9:7

A-B- = cao

A-bb = aaB- = aabb = thấp

F₁ cao : 1/9AABB : 2/9AABb : 2/9AaBB : 4/9AaBb

F₁ cao x F₁ cao

Tỉ lệ giao tử là: 4/9AB: 2/9Ab : 2/9aB: 1/9ab

F₂ có tỉ lệ cây thấp (AAbb + Aabb + aaBB + aaBb + aabb) là: ${\left(\frac{2}{9}Ab\right)}^2+{\left(\frac{2}{9}aB\right)}^2+{\left(\frac{1}{9}ab\right)}^2+2\times 2\times \frac{2}{9}\left(Ab/aB\right)\times \frac{1}{9}ab=\frac{17}{81}$

F₂ có tỉ lệ cây cao là: 1 – 17/81 = 64/81 = 79,01% 

Chọn A

Xét tỉ lệ kiểu hình từng tính trạng

Vàng/trắng = 3/1

Tròn/dài = 3/1

P dị hợp 2 cặp gen 

F₁ phân li: 1A-bb:2A-B-:1aaB- $\to$ không xuất hiện aabb $\to$ Các gen liên kết hoàn toàn. 

Vậy phép lai đúng là: $\frac{AB}{ab}\times \frac{Ab}{aB}$

Chọn C

Phương pháp:

Tần số alen lặn sau cuộc nhập cư được tính bằng: tần số ban đầu của quần thể gốc - (kích thước nhóm nhập cư) x (hiệu số tần số alen giữa quần thể ban đầu và nhóm nhập cư)

Nếu nhóm quần thể nhập cư có tần số alen lặn cao hơn quần thể gốc, q sẽ tăng. Nếu quần thể nhập cư có tần số thấp hơn quần thể gốc, q sẽ giảm.

Bằng toán học, có thể biểu diễn: q’ = q- m(q – q_m), với m = kích thước nhóm nhập cư.

Cách giải:

Quần thể I có 20% các thể di cư nên còn 80% cá thể và tần số của A = 0,3. Sau đó được nhập cư 40% cá thể có tần số A = 0,4 (Nhưng số lượng cá thể quần thể I gấp 2 lần quần thể II nên 40% quần thể II tương ứng với 20% của quần thể I). Vậy tần số A ở QT I mới là: $\frac{0,3\times 80\%+0,2\times 20\%}{100\%}=0,28$

- Quần thể II có 40% các thể di cư nên còn 60% cá thể và tần số của A = 0,4. Sau đó được nhập cư 20 % cá thể có tần số A = 0,3 (Nhưng số lượng cá thể quần thể I gấp 2 lần quần thể II nên 20% quần thể I tương ứng với 40% của quần thể II). Vậy tần số A ở QT II mới là $\frac{0,4\times 60\%+0,3\times 40\%}{100\%}=0,36$

Chọn A

Phương pháp:

Bước 1: Tính tần số HVG

+ Tính ab/ab + ab = ? 

+ Tính f khi biết ab

Bước 2: Tính tỉ lệ các kiểu hình còn lại

Sử dụng công thức

+ P dị hợp 2 cặp gen: A-B- = 0,5 + aabb; A-bb/aaB -= 0,25 – aabb

Bước 3: Xét các phát biểu

Hoán vị gen ở 2 bên cho 10 loại kiểu gen

Giao tử liên kết = (1-f)/2; giao tử hoán vị: f/2

Ở thú XX là con cái, XY là con đực.

Cách giải:

Gọi tần số HVG là f 

Ở F₁: A-B-D = 33% $\to A-B-=\frac{0,33}{0,5X^{D}X-}=0,66\to aabb=0,66-0,5=0,16={\left(\frac{1-f}{2}ab\right)}^2\to f=20\%$$$P: $\frac{AB}{ab}{X}^D{X}^d\times \frac{AB}{ab}{X}^{D}Y;f=20\%\to G:AB=ab=0,4;aB=Ab=0,1$

$\to A-bb=aaB-=0,25-aabb=0,09$

(1) sai, có tối đa 4 x 10 = 40 kiểu gen.

(2) đúng.

(3) đúng, tỉ lệ trội về 2 trong 3 tính trạng: $A-B-X^{d}Y+\left(A-bb+aaB-\right)X^D-=0,66\times 0,25+2\times 0,09\times 0,75=0,3$

(4) sai, cá thể cái mang 3 cặp gen dị hợp: $\left(\frac{AB}{ab}+\frac{Ab}{aB}\right)X^D{X}^d=\left(2\times 0,4AB\times 0,4ab+2\times 0,1Ab\times 0,1aB\right)\times 0,25X^D{X}^d=8,5\%$ 

Chọn C

Ta thấy bố mẹ bình thường sinh con gái bị bệnh $\to$ tính trạng do gen lặn trên NST thường quy định

Quy ước gen:

A- bình thường, a- bị bệnh

Quần thể có 9%aa $\to$ tần số alen a = 0,3

Cấu trúc di truyền của quần thể là: 0,49AA:0,42AA:0,09aa

(1) đúng, người (9) có mẹ bị bệnh nên phải mang alen bệnh

(2) sai, người số 5 có bố mẹ dị hợp $\to$ người 5: 1AA:2Aa $\to$ xác suất mang alen gây bệnh là 2/3.

(3) sai. Xác suất người số (3) có kiểu gen dị hợp tử là: $\frac{0,42}{1-0,09}=\frac{6}{13}$

(4) đúng. Người số (4) có kiểu gen aa

Người số (3) có kiểu gen: 0,49AA:0,42Aa $\leftrightarrow$ 7AA:6Aa

Cặp vợ chồng này: (7AA:6Aa) x aa $\leftrightarrow$ (10A:3a) x a

Xác suất họ sinh con bị bệnh là: 3/13 = 23% 

Chọn B

Phương pháp:

Áp dụng các công thức:

CT liên hệ giữa chiều dài và tổng số nucleotit $L=\frac{N}{2}\times 3,4\left(\stackrel{o}{A}\right);1nm=10\stackrel{o}{A}$

CT tính số liên kết hidro: H = 2A + 3G

Số nucleotit môi trường cung cấp cho quá trình nhân đôi n lần: N_mt = N(2ⁿ – 1)

Cách giải: 

N_B = 2L/3,4 = 1300

H_B = 2A_B + 3G_B = 1669

Ta có hệ phương trình $\left\{\begin{array}{l}2A_B+2G_B=1300\\ 2A_B+3G_B=1669\end{array}\right.\iff \left\{\begin{array}{l}{A}_B=T_B=281\\ G_B=X_B=369\end{array}\right.$

gen Bb nguyên phân bình thường hai lần liên tiếp, môi trường nội bào đã cung cấp 1689 nuclêôtit loại timin và 2211 nuclêôtit loại vitôzin

T_mt = (T_B + T_b)(2² – 1) = 1689 → T_b = 282

X_mt = (X_B + X_b)(2² – 1) = 2211 → X_b = 368

Dạng đột biến này là thay thế một cặp G-X bằng một cặp A-T.

(1) đúng 

(2) sai, H_b = 2T_b + 3X_b = 1668

(3) đúng

(4) đúng, N_b = 2T_b + 2X_b = 1300.

Chọn D