Văn 10
7 câu hỏi
Đọc đoạn trích sau:
[ ... ]
Tôi trở về nơi cánh võng mẹ đưa
Câu dân ca êm đềm trôi vào giấc ngủ
Bát cơm trắng đầu mùa tay mẹ xới
Thấm đượm nắng mưa hạt ngọc của trời
Quê hương ơi nơi lưu giữ phần đời
Rong ruổi cùng tôi dọc dài đất nước
Nay thanh thản giữa đường quê cất bước
Tóc trên đầu đã ngả màu sương
Quá nửa đời phiêu dạt tha phương
Nơi huyết quản rần rật dòng máu đỏ
Tạc trong tôi bóng hình xóm nhỏ
Trái tim hóa vào sông nước đồng quê.
(Trích Cho tôi một mảnh hồn xóm nhỏ, Nguyễn Đăng Độ,
Hương xa, NXB Hội Nhà văn, 2022, tr.27)
* Chú thích: Nhà thơ Nguyễn Đăng Độ (sinh năm 1966 tại Hà Tĩnh) là một tác giả trưởng thành từ quân ngũ. Thơ ông mang đậm dấu ấn hiện thực xen lẫn nội tâm sâu sắc. Ông viết nhiều về tình đồng đội, vẻ đẹp của núi rừng Tây Nguyên và những hoài niệm, tri ân sâu nặng với các thế hệ đi trước.
Thực hiện các yêu cầu:
(0.5 điểm) Xác định thể thơ của văn bản.
Đoạn thơ được viết theo thể thơ tự do.
(1.0 điểm) Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh gắn liền với kỷ niệm về người mẹ trong khổ thơ thứ nhất.
Những từ ngữ, hình ảnh gắn với người mẹ: cánh võng mẹ đưa, câu dân ca êm đềm, giấc ngủ, bát cơm trắng đầu mùa, tay mẹ xới, hạt ngọc của trời.
=> Đây đều là những hình ảnh bình dị, gần gũi, gợi lên tuổi thơ được mẹ yêu thương, chăm sóc.
(1.0 điểm) Nêu tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ được sử dụng trong dòng thơ: Tóc trên đầu đã ngả màu sương.
- Hình ảnh “màu sương” là ẩn dụ chỉ mái tóc bạc.
- Tác dụng:
+ Gợi sự già nua của con người theo thời gian.
+ Nhấn mạnh nhân vật trữ tình đã trải qua nhiều năm tháng bôn ba.
+ Làm nổi bật sự thủy chung son sắt với quê hương dù đã đi qua gần nửa cuộc đời.
+ Làm câu thơ giàu hình ảnh, giàu sức biểu cảm.
(1.0 điểm) Nhận xét tình cảm của nhân vật trữ tình đối với quê hương được thể hiện trong văn bản.
Nhân vật trữ tình dành cho quê hương những tình cảm: yêu thương sâu nặng; gắn bó tha thiết; luôn nhớ về cội nguồn; biết ơn quê hương đã nuôi dưỡng mình; dù đi xa vẫn luôn hướng về quê hương bằng tình yêu chân thành.
(0,5 điểm) Từ nội dung của văn bản phần Đọc hiểu, em hãy rút ra thông điệp có ý nghĩa đối với bản thân.
Có thể lựa chọn một trong các thông điệp sau:
+ Quê hương luôn là cội nguồn của mỗi con người.
+ Hãy biết yêu thương, gìn giữ và trân trọng quê hương.
+ Không quên công lao sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ.
+ Dù đi đâu cũng cần nhớ về nơi mình sinh ra.
(2,0 điểm) Em hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích tình yêu quê hương của nhân vật trữ tình trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
* Mở đoạn:
- Giới thiệu khái quát tình yêu quê hương của nhân vật trữ tình.
* Thân đoạn:
Có thể triển khai theo các ý:
1. Tình yêu quê hương bắt nguồn từ những kỷ niệm tuổi thơ
+ cánh võng mẹ đưa
+ câu dân ca
+ bát cơm trắng đầu mùa
+ bàn tay mẹ
→ Quê hương gắn với tình mẹ và tuổi thơ.
2. Quê hương luôn đồng hành trong suốt cuộc đời
“Rong ruổi cùng tôi dọc dài đất nước”
Đi đâu quê hương cũng theo bước chân người.
Quê hương trở thành điểm tựa tinh thần.
3. Dù trải qua nhiều năm tháng vẫn không quên quê hương
+ tóc bạc
+ phiêu dạt tha phương
+ dòng máu đỏ
+ bóng hình xóm nhỏ
→ Tình yêu quê hương ngày càng sâu sắc.
4. Nghệ thuật
+ hình ảnh gần gũi
+ ngôn ngữ giàu cảm xúc
+ ẩn dụ
+ giọng thơ nhẹ nhàng, tha thiết
* Kết đoạn:
Khẳng định: Tình yêu quê hương của nhân vật trữ tình chân thành, sâu nặng; qua đó nhắc nhở mỗi người biết trân trọng cội nguồn.
(4,0 điểm) Viết bài văn nghị luận bày tỏ suy nghĩ về ý nghĩa của sự sáng tạo đối với tuổi trẻ trong cuộc sống hiện nay.
1. Mở bài
- Giới thiệu vấn đề:
+ Cuộc sống luôn đổi mới.
+ Tuổi trẻ cần có sự sáng tạo để thích nghi và phát triển.
2. Thân bài
a. Giải thích
Sáng tạo là khả năng tạo ra ý tưởng mới, cách làm mới hoặc giải pháp mới nhằm nâng cao hiệu quả học tập, lao động và cuộc sống.
b. Ý nghĩa
- Đối với bản thân: phát huy năng lực, khẳng định giá trị, tạo động lực học tập, giải quyết vấn đề hiệu quả, thích ứng với sự thay đổi.
- Đối với xã hội: thúc đẩy khoa học công nghệ, nâng cao năng suất lao động, tạo ra nhiều giá trị mới, góp phần phát triển đất nước.
c. Dẫn chứng
- Có thể sử dụng: học sinh đạt giải sáng tạo khoa học kỹ thuật; thanh niên khởi nghiệp bằng công nghệ; nhiều bạn trẻ ứng dụng AI để học tập, nghiên cứu và giải quyết các vấn đề thực tiễn; những nhà sáng chế trẻ góp phần quảng bá sản phẩm Việt Nam.
(Dẫn chứng tiêu biểu, phù hợp thực tế sẽ được đánh giá cao.)
d. Phản đề
- Sáng tạo không đồng nghĩa với làm khác người một cách cực đoan.
- Phê phán lối sống thụ động, ngại đổi mới, sao chép ý tưởng của người khác hoặc lạm dụng công nghệ để gian lận.
e. Bài học nhận thức và hành động
Chủ động học hỏi.
Rèn luyện tư duy phản biện.
Dám thử nghiệm.
Không ngừng đổi mới bản thân.
Vận dụng sáng tạo kiến thức vào thực tiễn.
3. Kết bài
- Khẳng định: Sáng tạo là phẩm chất quan trọng giúp tuổi trẻ khẳng định bản thân, đóng góp cho cộng đồng và xây dựng đất nước phát triển trong thời đại mới.
