(Ngữ liệu ngoài sgk) Tự tình khúc

TỰ TÌNH KHÚC (Trích)

(Cao Bá Nhạ)

"Than ôi! Thân lỡ bước đường trần,

Mua danh chuộc tiếng hỏi ai?

Ví như cây giữa rừng xanh,

Không ai biết đến, chỉ dành cho chim.

Bụi trần bám mặt, lệ tuôn rơi,

Nhớ cha mẹ, thương vợ con,

Ngậm đắng nuốt cay, dạ nát tan,

Mong sao được chết cho thanh thản.

Ơn vua như biển như trời,

Ẩn náu bao kiếp, chẳng hề dám quên.

Xin dâng tấm lòng son sắt này,

Nguyện xin được chết vì nước non.

Ôi! Chết vinh hơn sống nhục nhã,

Thà làm cỏ dại ven đường,

Chứ không làm quan tham nhũng,

Bỏ mặc dân chúng lầm than.

Xin vua xét cho nỗi oan này,

Trả lại thanh danh cho con người,

Cho con được chết một cái chết nhẹ nhàng,

Để linh hồn được siêu thoát về cõi thanh thiên."

(Trích “Tự tình khúc”- Cao Bá Nhạ)

Chú thích:

Tự tình khúc là tác phẩm nổi tiếng nhất của Cao Bá Nhạ, được sáng tác bằng chữ Nôm theo thể song thất lục bát, gồm 680 câu thơ. Tác phẩm được viết khi ông đang bị giam cầm trong nhà lao chờ ngày chịu án tử hình sau vụ án Lệ Chi Viên.

"Tự tình khúc" được chia thành 4 phần chính:

Phần 1 (1 - 160 câu): Thể hiện tâm trạng đau khổ, phẫn uất của tác giả trước cảnh ngộ éo le của bản thân và gia đình.

Phần 2 (161 - 320 câu): Ca ngợi tài năng và khí phách của chú ruột Cao Bá Quát.

Phần 3 (321 - 520 câu): Bày tỏ lòng trung thành với triều đình và mong muốn được minh oan.

Phần 4 (521 - 680 câu): Thể hiện niềm khao khát tự do và ước mong được sống một cuộc đời bình dị.

Đoạn trích được viết theo thể thơ nào? Đặc điểm của thể thơ đó là gì?

Cách ngắt nhịp trong đoạn trích như thế nào? Có tác dụng gì?

Các biện pháp tu từ nào được sử dụng trong đoạn trích? Hiệu quả nghệ thuật của chúng ra sao?

Giọng điệu chủ đạo của đoạn trích là gì?

Hình ảnh thơ trong đoạn trích có gì đặc sắc?

Cách sử dụng ngôn ngữ trong đoạn trích có gì đặc biệt?

Nỗi lòng nào của Cao Bá Nhạ được thể hiện trong đoạn trích?

Tâm trạng của Cao Bá Nhạ trước cảnh ngộ éo le của bản thân như thế nào?

Lòng trung thành với triều đình và mong muốn được minh oan của Cao Bá Nhạ được thể hiện qua những chi tiết nào?

Câu thơ "Than ôi! Thân lỡ bước đường trần, Mua danh chuộc tiếng hỏi ai?" thể hiện điều gì?

Hình ảnh "bụi trần bám mặt, lệ tuôn rơi" có ý nghĩa gì?

Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) phân tích văn bản ngữ liệu “Tự tình khúc” của Cao Bá Nhạ.

Qua đoạn trích, em có thể rút ra được thông điệp gì về cuộc sống?

Từ văn bản trong phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ của anh/chị về khát vọng sống thanh cao, chết vinh quang được thể hiện trong đoạn thơ.