(Ngữ liệu ngoài sgk) Nhà thơ thiên tài dân tộc Nguyễn Du (trích)

NHÀ THƠ THIÊN TÀI DÂN TỘC NGUYỄN DU (Trích)

(Xuân Diệu)

[…]

Nguyễn Du dùng hiện thực phê bình dựng những nhân vật phản phái, vẽ bọn chúng rất xấu, mặc dầu có khi cho chúng một cái hình thù “coi được” như Mã Giám Sinh: “mày râu nhẵn nhụi, áo quần bảnh bao”. Nhưng đến khi dựng những nhân vật chính diện, thì Nguyễn Du phải dùng ngòi bút vừa hiện thực, vừa lãng mạn. Cái bút pháp này, chúng ta đã thấy Nguyễn Du dùng cho Kim Trọng là một nhân vật Nguyễn Du quý mến, nhưng chưa phải đã gửi tâm sự của mình vào. Những nhân vật Nguyễn Du gửi tâm sự, hoài vọng của mình vào là Thúy Kiều và Từ Hải. Nguyễn Du yêu mến họ như xương thịt mình, đem hết bút lực tài tình mà vẽ họ. Vẽ họ đẹp đến nỗi, phong phú và tổng hợp đến nỗi tất cả những nhân vật khác, ta đều có thể lấy tên mà đặt cho người trong đời thường: mụ ấy là Tú Bà, chàng kia là Kim Trọng, cô nọ là Thúy Vân, đến một anh con trai có hai người chị đẹp, thì chúng bạn gọi anh là Vương Quan; nhưng chẳng bao giờ ai có thể gọi ai  trong đời thường cô ấy là Thúy Kiều, hay chàng ấy là Từ Hải! Với Kiều, với Từ, đã là ngòi bút lãng mạn phượng múa rồng bay, đã là mở cửa cho mộng tưởng, cho lý tưởng từ xa xăm về hòa thành sự sống. Thúy Kiều là kết tinh của tài hoa, Từ Hải là kết tinh của khí phách. Thúy Kiều là “tiếng hạc bay qua”, là “hoa trôi man mác”, là “tay tiên gió táp mưa sa”,… bao nhiêu cái gì ước mơ xinh đẹp mà chưa có, là thành Thúy Kiều. Từ Hải là “gươm đàn nửa gánh, non sông một chèo”, là “dọc ngang nào biết trên đầu có ai”, là “những phường giá áo túi cơm sá gì”, bao nhiêu đạp phá, sảng khoái, vẫy vùng, là thành Từ Hải. Nhưng hai cái lãng mạn tuyệt vời ấy luôn luôn vẫn rất thực. Mỗi lời nàng Kiều nói đều gắn vào đời sống; nàng đã lấy cái chân thực mà trả cái nợ đời thực, chìm nổi khổ nhục như nàng Kiều, thì ai nghĩ đến cũng phải ghê người. Còn Từ Hải “dọc ngang trời rộng, vẫy vùng biển khơi” như thế, thì Nguyễn Du, ở trong thời đại của ông, không có cách nào giải quyết hơn cách trong “Truyện Kiều” đâu! […]

(Trích Nhà thơ thiên tài dân tộc Nguyễn Du, Xuân Diệu, in trong Bình luận các nhà thơ cổ điển Việt Nam, Nxb Trẻ, Hà Nội, 2006)

Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích?

Đoạn trích trên bàn về tác phẩm nào của Nguyễn Du?

Để tăng tính thuyết phục, tác giả đã sử dụng cách nào?

Những nhân vật nào mà theo tác giả là Nguyễn Du đã “đem hết bút lực tài tình mà vẽ họ”?

Để dựng các nhân vật chính diện, Nguyễn Du đã sử dụng kết hợp những bút pháp nào?

Khái quát nội dung của đoạn trích.

Mục đích chính của tác giả trong đoạn trích là gì?

Kể tên hai đoạn trích thuộc “Truyện Kiều” mà anh/ chị đã được học hoặc được đọc?

Anh/ chị hiểu thế nào về bút pháp tả thực và bút pháp lãng mạn được tác giả nói tới trong đoạn trích?

Từ văn bản phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích mối quan hệ giữa các lí lẽ và bằng chứng trong đoạn trích.

Dựa vào đoạn trích trong “Nhà thơ thiên tài dân tộc Nguyễn Du” (Xuân Diệu), anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về nghệ thuật miêu tả nhân vật của Nguyễn Du trong Truyện Kiều.