(Ngữ liệu ngoài sgk) Người lái đò Sông Đà

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ (Trích)

(Nguyễn Tuân)

[ ... ] Tôi có bay tạt ngang qua Sông Đà mấy lần, và thấy đó cũng là thêm cho mình một gócđộ nhìn một cách nhìn về con sông Tây Bắc hung bạo và trữ tình. Từ trên tàu bay mà nhìn xuốngSông Đà, không ai trong tàu bay nghĩ rằng cái dây thừng ngoẫn ngoèo dưới chân mình kia lại chínhlà cái con sông hang nam và đời đời kiếp kiếp làm mình làm mấy với con người Tây Bắc và phảnứng giận dỗi vô tội vạ với người lái đò Sông Đà. Cũng không ai nghĩ rằng đó là con sông của câuđồng dao thần thoại Sơn Tinh Thủy Tinh “Núi cao sông hãy còn dài/ Năm năm báo oán đời đời đánhghen”. Hình như khi mà ta đã quen đọc bản đồ sông núi, thì mỗi lúc ngồi tàu bay trên chiều cao mànhìn xuống đất nước Tố quốc bao la, càng thấy quen thuộc với từng nét sông tãi ra trên đại dươngđá lờ lờ bóng mây dưới chân mình. Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tócchân tóc ấn hiện trong mây trời tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai va cuồn cuộn mù khóiMèo đốt nương xuân. Tôi đã nhìn say sưa làn mây mùa xuân bay trên Sông Đà, tôi đã xuyên quađám mây mùa thu mà nhìn xuống dòng nước Sông Đà. Mùa xuân dòng xanh ngọc bích, chứ nướcSông Đà không xanh màu xanh canh hến của Sông Gâm Sông Lô. Mùa thu nước Sông đà lừ lừ chínđỏ như da mặt một nguời bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bộigì mỗi độ thu về. Chưa hề bao giờ tôi thấy dòng Sông Đà là đen như thực dân Pháp đã đè ngửa consông ta ra đố mực Tây vào mà gọi bằng một cái tên Tây láo lếu, rồi cứ thế mà phiết vào bản đồ laichữ. [ ... ]

* Chú thích:

Nguyễn Tuân (1910 - 1987): Ông sinh ra và lớn lên Hà Nội. Nguyễn Tuân viết văn với một phong cách tài hoa, uyên bác và được xem là bậc thầy trong việc sáng tạo và sử dụng Tiếng Việt. Các tác phẩm của ông luôn thể hiện phong cách độc đáo, tài hoa, sự hiểu biết phong phú trong nhiều lĩnh vực với vốn ngôn ngữ giàu có, điêu luyện.

“Người lái đò sông Đà” được rút từ tập “Sông Đà” (1960), gồm 15 tập tùy bút, ra đời trong không khí phấn khởi xay dựng CNXH ở miền Bắc. Khí thế sôi động ấy đã thúc đẩy bước chân của Nguyễn Tuân tìm về miền Tây tổ quốc, khám phá vẻ đẹp của thiên nhiên và con người nơi đây. Tác phẩm ngợi ca vẻ đẹp kỳ vĩ, hào hùng nhưng cũng trữ tình, đầy thơ mộng của thiên nhiên đất nước trong thời kỳ đổi mới; là áng văn đẹp thể hiện tình yêu quê hương, đất nước sâu đậm của ông.

(1) Đồng dao: Là thơ ca dân gian truyền miệng của trẻ em Việt Nam dùng để hát khi đi làm đồng, làm ruộng. Đồng dao bao gồm nhiều loại: các bài hát, câu hát trẻ em, lời hát trong các trò chơi, bài hát ru.

Xác định đề tài của đoạn văn bản tùy bút trên.

Nêu nội dung chính của văn bản

Liệt kê một số từ ngữ, câu văn cho thấy sự hiện diện cái “tôi” của tác giả trong văn bản. Từ đó, em hãy nêu nhận xét về cái “tôi” trữ tình của tác giả được thế hiện trong đoạn văn trên.

Xác định cách giải thích nghĩa của từ “đồng dao” trong văn bản.

Hãy chỉ ra các câu văn có yếu tố tự sự, yếu tố trữ tình và phân tích tác dụng của việc kết hợp hai yếu tố đó trong đoạn văn trên.

Xác định và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn sau: “Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói Mèo đốt nương xuân.”

Từ đoạn trích trong tác phẩm “Người lái đò Sông Đà” của Nguyễn Tuân, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về tình yêu quê hương, đất nước qua việc cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên Việt Nam.

Từ đoạn trích Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân, anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước và tình yêu Tổ quốc của con người Việt Nam qua cái nhìn của người nghệ sĩ.