(Ngữ liệu ngoài sgk) Măng tre
11 câu hỏi
MĂNG TRE
Sau những trận mưa tầm tã, bên khóm tre già đã bị chặt cụt, đất bỗng nứt ra, và một búp măng ló đầu lên, đội lá mục, phá vỡ con đường bọn mối đang đắp. Lũ mối chạy tán loạn, la lên:
- Làng nước ơi! Có kẻ cướp, kẻ cướp!
Bọ xít thêm vào:
- Ừ, mùi nó hôi quá!
Mấy cái nấm dại chụm đầu nhau bàn tán:
- Nó là giống gì vậy? Không cành, không lá, cây chẳng ra cây!
Nhái bén làm ra vẻ thâm thúy:
- Hãy nhìn kĩ mà xem. Đầu nó nhọn hình lưỡi mác, chắc là nó có mưu đồ nham hiểm!
Thế là cả bọn hùa vào nguyền rủa măng tre, cầu mong cho măng tre bị thui chột mà chết. Rồi lũ tịt, lũ kiến bâu đến cắn măng, thi nhau hút nhựa măng cứ như là đòn hội chợ vậy.
Mặc những tiếng ỉ eo, mặc những sự phá rối, búp măng cứ lừng lững vươn cao. Và mưa rào đã giúp măng đẩy trôi hàng nghìn con kiến con tụt xuống vũng ao tù.
Nhái bén ngước mặt nhìn ngọn măng rồi nói kháy:
- Hừ, leo cao ngã đau!
Mấy cái nấm thấp lè tè ghen tức:
- Nó lớn nhanh như thế, chắc là bị bệnh!
Chỉ có chim chèo bẻo bay lượn trên cao là biết rõ dòng dõi nhà măng. Chèo bẻo cất tiếng:
- Chòe…choẹt! …chòe… choẹt!... Cười người hôm trước, hôm sau người cười! Ngốc quá bạn ơi!
Nhái bén xanh tái cả da. Lũ nấm cụp hết đầu lại.
Vươn lên đủ độ cao, ngọn măng nảy cành, ra lá. Một cây tre non tơ, xanh mướt in hình trên nền trời thu trong trẻo.
Dường như không nghe thấy những lời chửi bới, gièm pha của lũ mối, kiến, nấm và nhái, cây tre hiền từ cao cả mỗi ngày một thêm xanh tốt. Không thèm chấp những lời nói xằng của lũ vật bé mọn kia, cây tre quanh năm tỏa rộng cành chắn gió che mưa cho chúng.
Và sớm sớm, đậu chót vót trên ngọn tre cao, chim chèo bẻo cất tiếng kêu cần mẫn báo hiệu một ngày mới đã bắt đầu.
(Vũ Tú Nam, Tập truyện “Cái Tết của Mèo con” - Nhiều tác giả, tr.122-123,
NXB Văn học, 2015)
Truyện “Măng tre” thuộc thể loại nào?
- Truyện đồng thoại.
Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy?
- Ngôi thứ ba.
Trong những từ: tầm tã, lừng lững, trong trẻo, bàn tán, từ nào không phải là từ láy?
- Từ “bàn tán” là từ ghép, không phải từ láy.
Từ “cần mẫn” trong truyện có nghĩa là gì?
- Siêng năng, lanh lợi, làm một cách bền bỉ, lâu dài trong công việc.
Nhận xét về đặc điểm của nhân vật trong văn bản trên?
- Nhân vật là loài vật, sự vật được nhân cách hóa như con người.
Biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong văn bản có tác dụng gì?
- Làm cho câu chuyện được kể sinh động, biểu hiện được những suy nghĩ, lời nói và hành động của nhân vật giống như con người.
Nhận xét về chủ đề của truyện?
- Truyện thể hiện sự tự tin, mạnh mẽ của măng tre.
Câu văn: “Chòe…choẹt! …chòe… choẹt!... Cười người hôm trước, hôm sau người cười! Ngốc quá bạn ơi!” thể hiện thái độ gì của chèo bẻo với các nhân vật mối, kiến, nhái, nấm?
- Chế giễu.
Em hãy rút ra thông điệp sâu sắc nhất sau khi đọc truyện trên?
- Học sinh có thể nêu được cụ thể một số thông điệp sau:
+ Luôn mạnh mẽ, tự tin vươn lên trong cuộc sống mặc kệ những lời gièm pha, nói xấu của những người xung quanh.
+ Không được ghen ghét, đố kị, làm hại người khác.
+ Luôn có lòng vị tha, bao dung cho lỗi lầm của người khác,…
Từ văn bản trên, em hãy nêu những việc làm của em trong cách ứng xử với bạn bè và mọi người xung quanh?
- Những việc làm của em trong cách ứng xử với bạn bè và mọi người xung quanh:
+ Không được ghen ghét, đố kị, làm tổn hại người khác.
+ Luôn biết yêu thương, chia sẻ, giúp đỡ người khác.
+ Có lòng vị tha, bao dung cho lỗi lầm của người khác, giúp họ nhận ra sai lầm và sửa chữa sai lầm.
+ Luôn sống vui vẻ, chan hòa với mọi người, không được ích kỉ chỉ nghĩ cho bản thân,…
Tuổi thơ mỗi con người đều có những kỉ niệm vui buồn. Mỗi kỉ niệm là một trải nghiệm thú vị và đáng nhớ của chúng ta. Hãy viết một bài văn kể lại trải nghiệm khó quên đó.
Gợi ý:
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn tự sự.
b. Xác định đúng yêu cầu của đề: Kể lại một trải nghiệm.
c. Kể lại trải nghiệm của bản thân.
HS có thể triển khai cốt truyện theo nhiều cách, nhưng cần đảm bảo các yêu cầu sau:
1. Mở bài:
- Giới thiệu về trải nghiệm buồn của em.
2. Thân bài:
- Hoàn cảnh diễn ra câu chuyện:
+ Trải nghiệm buồn của em diễn ra trong không gian, thời gian nào?
+ Lí do trải nghiệm đó khiến em buồn.
+ Những nhân vật nào có liên quan đến trải nghiệm buồn đó.
– Kể diễn biến các sự việc trong câu chuyện theo trình tự (thời gian, không gian, nguyên nhân – kết quả, mức độ quan trọng của sự việc,…).
3. Kết bài:
- Nêu cảm xúc của em về câu chuyện.
- Rút ra ý nghĩa, sự quan trọng của trải nghiệm đối với bản thân.
d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
e. Sáng tạo: Bố cục mạch lạc, lời kể sinh động, sáng tạo.
Bài văn hoàn chỉnh
Tuổi thơ của em có nhiều kỉ niệm vui buồn, nhưng có một trải nghiệm buồn khiến em nhớ mãi đến tận bây giờ.
Hôm đó là một buổi chiều mùa hè, trời oi nóng, em cùng nhóm bạn trong xóm rủ nhau ra sân bóng đá sau nhà văn hóa để chơi. Ai cũng háo hức, chạy nhảy nô đùa. Trong lúc đang tranh bóng, em mải mê chạy thật nhanh mà không để ý phía trước có một hòn gạch nhô lên. Thế là em vấp ngã rất mạnh. Đầu gối trầy xước, máu chảy, em đau đến mức bật khóc. Các bạn vội chạy lại đỡ em dậy. Một số bạn lấy khăn lau vết thương cho em, số khác chạy nhanh về báo cho bố mẹ.
Hôm đó em vừa xấu hổ, vừa buồn vì đã làm gián đoạn trận bóng. Khi mẹ đến, nhìn thấy đầu gối em rớm máu, mẹ vừa thương vừa trách. Bố thì dặn em lần sau phải cẩn thận, chú ý quan sát khi chơi. Dù vết thương chỉ là một vết xước nhỏ, nhưng trải nghiệm ấy khiến em nhớ mãi.
Kỉ niệm buồn này giúp em nhận ra: khi vui chơi cũng cần giữ an toàn cho bản thân. Em học được bài học phải luôn quan sát, cẩn trọng trong mọi việc. Nhờ vậy, em trưởng thành hơn và biết quan tâm đến sức khỏe của chính mình.
