(Ngữ liệu ngoài sgk) Ai Tư vãn

AI TƯ VÃN

(Trích)

Lê Ngọc Hân

Khóc than ơi! một tấm lòng son,

Phụ thương vì nước, gánh vác non non.

Vui chăng? Thấy cảnh tan hoang,

Buồn ôi! Nhớ mặt thánh hoàng khôn nguôi.

Nhớ ngày trời đất đổi thay,

Cùng vua dẹp loạn giặc Tây bạo tàn.

Núi sông một gánh đôi vai,

Đánh đâu thắng đó, vang lừng muôn nơi.

Cờ đào phấp phới tung bay,

Mũ mao rực rỡ, ngự ngay điện tiền.

Bóng uy nghi, khắp cõi thanh bình,

Bọn giặc tan vỡ, muôn dân khang an.

Bỗng đâu, trời đổ cơn sầu,

Vua băng, để lại muôn vàn sầu đau.

Thôi rồi dẹp loạn giặc tàu,

Ôi! Biển rộng sông dài, biết đâu mà tìm.

Nhớ ngày vua ngự Long Tuyền,

Cùng nhau luyện tập, sớm hôm chẳng màng.

Bước đi hiên ngang, oai hùng,

Vịn cành trúc, ngâm thơ tỏ lòng.

Nay vua băng, cõi trời đất rộng,

Nhìn quanh quất, chỉ bóng ngự lung linh.

Nhớ ngày vua ngự cung đình,

Nghe tiếng phượng hót, lòng mình bồi hồi.         

Nay vua băng, cung điện vắng tanh,

Chỉ còn lại tiếng dế kêu buồn, tiếng quạ kêu sầu.

Nhớ ngày vua đi đánh giặc,

Mẹ già lo lắng, nước mắt tuôn trào.

Nay vua băng, mẹ già đau khổ,

Nhìn con thơ, ruột gan nát tan.

Nhớ ngày vua dặn dò con thơ,

"Hãy học tập tốt, để nối nghiệp cha."

Nay vua băng, con thơ bơ vơ,

Nhìn cha mẹ, nước mắt lã chã rơi.

Nhớ ngày vua ngự thuyền rồng,

Cùng nhau du ngoạn, khắp nơi non sông.

Nay vua băng, thuyền rồng vắng bóng,

Chỉ còn lại tiếng sóng vỗ rì rào.

Nhớ ngày vua ngự vườn hoa,

Cùng nhau dạo bước, ngắm cảnh trăng sao.

Nay vua băng, vườn hoa tàn úa,

Chỉ còn lại tiếng chim hót buồn bã.

Khóc than ơi! một tấm lòng son,

Phụ thương vì nước, gánh vác non non.

Chú thích: Bài thơ "Ai Tư Vãn" là khúc ngâm khóc thương vua Quang Trung - Nguyễn Huệ, do Bắc Cung Hoàng hậu Lê Ngọc Hân sáng tác. Bài thơ dài 164 câu, được viết theo thể song thất lục bát, thể hiện nỗi đau xé lòng và niềm tiếc thương vô hạn của tác giả trước sự ra đi đột ngột của người chồng anh hùng.

Bài thơ “Ai Tư Vãn” được viết theo thể thơ nào? Đặc điểm của thể thơ đó là gì?

Trong bài thơ, tác giả sử dụng những biện pháp tu từ nào? Nêu tác dụng của các biện pháp tu từ đó.

Nhịp điệu thơ trong bài thơ như thế nào? Nhịp điệu thơ có tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung và cảm xúc của tác phẩm?

Bài thơ “Ai Tư Vãn” thể hiện nội dung gì?

Những hình ảnh nào được sử dụng để miêu tả công lao to lớn của vua Quang Trung?

Nỗi đau xót và tiếc thương của tác giả trước sự ra đi của vua Quang Trung được thể hiện như thế nào?

Qua bài thơ, em có thể cảm nhận được những phẩm chất gì của vua Quang Trung?

Ngôn ngữ thơ trong bài thơ như thế nào? Ngôn ngữ thơ có tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung và cảm xúc của tác phẩm?

Bài thơ “Ai Tư Vãn” có giá trị gì?

Em có thể liên hệ bài thơ “Ai Tư Vãn” với những tác phẩm nào khác trong văn học Việt Nam?

Dựa vào đoạn trích trong tác phẩm Ai tư vãn của Lê Ngọc Hân, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận của anh/ chị về tình cảm của tác giả dành cho vua Quang Trung – Nguyễn Huệ.

Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) phân tích nội dung và nghệ thuật của đoạn trích trong phần Đọc hiểu.