ĐGNL ĐHQG Hà Nội - Khoa học tự nhiên - Bài tập về lipit

* Chất béo không tan trong nước - Đúng 

Chất béo không phân cực nên không tan trong các dung môi phân cực như nước

* Chất béo không tan trong nước, nhẹ hơn nước nhưng tan nhiều trong dung môi hữu cơ không phân cực - Đúng

Chất béo không phân cực nên tan trong các dung môi phân cực giống nó

* Dầu ăn và mỡ bôi trơn có cùng thành phần nguyên tố - Sai

Dầu ăn có chứa các nguyên tố: C, H, O.

Mỡ bôi trơn có chứa các nguyên tố: C, H.

=>Chúng không có cùng thành phần nguyên tố.

* Chất béo là trieste của glixerol và axit béo - Đúng

Đáp án cần chọn là: C

Tristearin có 3 gốc stearat (C₁₇H₃₅COO) kết hợp với gốc hidrocacbon của glixerol là C₃H₅

=>Công thức của Tristearin (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅

=>CTPT: C₅₇H₁₁₀O₆

Công thức một số chất béo thường gặp:

(C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅: Tristearoylglixerol ( Tristearin)

(C₁₇H33COO)₃C₃H₅: Trioleorylglixerol ( Triolein)

C₁₅H₃₁COO)₃C₃H₅: Tripanmitoylglixerol ( Tripanmitin)

(C₁₇H₃₁COO)₃C₃H₅: Trilinoleorylglixerol ( Trilinolein)

Đáp án cần chọn là: D

R₁– R₁– R₂; R₁– R₂– R₁

R₂– R₂– R₁; R₂– R₁– R₂

R₁– R₁– R₁; R₂– R₂– R₂

Đáp án cần chọn là: C

Chỉ có 2 axit tạo được chất béo (trừ axit axetic)

=>tạo được 6

Đáp án cần chọn là: A

Dầu mỡ đề lâu dễ bị ôi thiu là do nối đôi C = C của gốc axit béo không no bị oxi hóa chậm bởi oxi trong không khí tạo thành peoxit, chất này bị thủy phân thành các sản phẩm có mùi khó chịu.

Đáp án cần chọn là: B

c) Sai: Chất béo no: thường là chất rắn (mỡ): mỡ bò, mỡ heo,...

e) Sai: Phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường kiềm là phản ứng 1 chiều.

Các phát biểu đúng là: a, b, d, f.

Đáp án cần chọn là: A

Chất béo có dùng trong công nghiệp để sản xuất xà phòng và glixerol

Đáp án cần chọn là: D

X' no, thủy phân trong môi trường kiềm sinh ra Y' và Z

=>Y' và Z no. (1)

Mặt khác, X thủy phân trong môi trường kiềm sinh ra Y và Z (2)

Trong X có chưa 2 liên kết pi (tác dụng với H₂theo tỉ lệ 1:2)

Từ (1) và (2) =>Y ko no, trong CTPT có chứa 2 liên kết pi

Y là muối của axit linoleic. 

CTPT của Y là C₁₇H₃₁COONa

Phân tử khối của Y là 302.

Đáp án cần chọn là: C

A sai vì mỡ và dầu thực vật có cùng bản chất là chất béo nên có thể thay thế cho nhau được.

B sai vì cho thêm nước để hỗn hợp phản ứng không bị cạn, nếu hỗn hợp cạn thì phản ứng không xảy ra.

C đúng, cho thêm muối bão hòa để làm tăng khối lượng riêng của lớp chất lỏng phía dưới, khiến cho muối của axit béo dễ dàng nổi lên và tách ra khỏi dung dịch.

D sai vì có lớp xà phòng nổi lên bề mặt của dung dịch.

Đáp án cần chọn là: C

Tripanmitin không tác dụng H₂(t^o, Ni) vì tripanmitin là chất béo no.

Đáp án cần chọn là: A

(1) đúng

(2) sai vì chất béo gọi chung là triglixerit hoặc triaxylglixerol

(3) đúng

(4) đúng, vì triolein có 3 liên kết C=C

(5) đúng

⟹ 4 phát biểu đúng

Đáp án cần chọn là: C

⟹

X có chứa 2 gốc C₁₇H₃₃COO và 1 gốc C₁₇H₃₅COO

⟹ X có chứa 2 liên kết đôi C=C

⟹ 1 mol X phản ứng với 2 mol H₂

Đáp án cần chọn là: A

Đáp án cần chọn là: 

A

A đúng

B sai vì điều kiện thường, chất béo đều nổi, chứng tỏ chúng nhẹ hơn nước.

C sai vì điều kiện thường, chất béo no ở trạng thái rắn.

D sai vì điều kiện thường, chất béo không no ở trạng thái lỏng.

Đáp án cần chọn là: A

(CH₃COO)₃C₃H₅là este của glixerol và axit axetic, không phải là chất béo.

C₁₅H₃₁COOH là axit panmitic, không phải chất béo.

(C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅là chất béo no.

(C₁₅H₃₁COO)₂C₂H₄là este của etilen glicol và axit panmitic, không phải chất béo.

Đáp án cần chọn là: C

Công thức tổng quát của chất béo no là (RCOO)₃C₃H₅mà gốc R no nên chỉ có 3 liên kết π ở 3 nhóm COO.

Đáp án cần chọn là: B

Cách nhìn công thức (mỗi chấm đỏ ứng với 1 nguyên tử C):

(a) đúng, chất X là tripanmitin có công thức (C₁₅H₃₁COO)₃C₃H₅

(b) đúng, vì khi chưa đun nóng thì phản ứng thủy phân chưa xảy ra

(c) đúng, (C₁₅H₃₁COO)₃C₃H₅+ 3NaOH to→→to 3C₁₅H₃₁COONa + C₃H₅(OH)₃; sau phản ứng đều thu được các chất dễ tan trong nước nên thu được dd đồng nhất

(d) sai, glixerol tan tốt trong nước nên không tách lớp

→ 3 phát biểu đúng

Đáp án cần chọn là: B

1 mol X + NaOH → 1 mol C₃H₅(OH)₃+ 1 mol C₁₅H₃₁COONa + 2 mol C₁₇H₃₃COONa

⟹ CTCT của X là: (C₁₅H₃₁COO)(C₁₇H₃₃COO)₂C₃H₅(phân tử chứa 2 liên kết đôi  C=C)

A. đúng, vì trong X chứa 2 liên kết đôi C=C

B. đúng, 2 CTTC như sau:

C. đúng, có 3 liên kết pi trong 3 nhóm –COO- và 2 liên kết pi trong 2 nhóm C₁₇H₃₃

D. Sai, CTPT: C₅₅H₁₀₂O₆

Đáp án cần chọn là: D

→ Có thể thu được 5 chất

Đáp án cần chọn là: A

Các loại dầu ăn như dầu lạc, dầu cọ, dầu vừng, dầu ô-liu, ... có thành phần chính là các chất béo (là những chất béo không no, tốt cho cơ thể).

Đáp án cần chọn là: A

Phát biểu (a) sai vì phản ứng xà phòng hóa là phản ứng một chiều.

Phát biểu (b) đúng vì: sau bước 3, các chất trong ống nghiệm tách thành hai lớp, bên trên có một lớp dày đóng bánh màu trắng. Lọc, ép lớp này ta sẽ thu được xà phòng.

Phát biểu (c) đúng vì đây là phản ứng thủy phân nên cần duy trì nước thì phản ứng mới xảy ra.

Phát biểu (d) đúng vì muối natri của axit béo không tan trong dung dịch NaCl bão hòa.

Vậy có 3 phát biểu đúng.

Đáp án cần chọn là: D

Triolein là (C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅⟹ Chất béo không no, có chứa liên kết C=C

⟹ Triolein phản ứng được với dung dịch Br₂(phản ứng cộng vào C=C), dung dịch NaOH (phản ứng thủy phân)

⟹ 2 phản ứng xảy ra

Đáp án cần chọn là: D

Theo đề bài:\[{n_{{C_{17}}{H_{33}}COON{\rm{a}}}}:{n_{{C_{15}}{H_{31}}COON{\rm{a}}}} = 2:1\] nên chất béo được tạo nên từ 2 gốc C₁₇H₃₃COO- và 1 gốc C₁₅H₃₁COO-

→ X là (C₁₇H₃₃COO)₂(C₁₅H₃₁COO)C₃H₅

Mà gốc C₁₇H₃₃- là gốc hiđrocacbon không no, có chứa 1 \(\pi \); C₁₅H₃₁- là gốc hiđrocacbon no,  không chứa \(\pi \)

→ X có chứa 2 \(\pi \) (gốc hiđrocacbon); 3 \(\pi \) (của COO) và không có vòng

→ Độ bất bão hòa k = \(\pi \) + vòng = (2 + 3) + 0 = 5

Đốt cháy hợp chất hữu cơ X (chứa C, H, O) ta có mối liên hệ:

\[{n_X} = \frac{{{n_{C{O_2}}} - {n_{{H_2}O}}}}{{k - 1}} \Leftrightarrow a = \frac{{b - c}}{{5 - 1}} \Leftrightarrow b - c = 4{\rm{a}}\]

Đáp án cần chọn là: A

X là (C₁₇H₃₃COO)(C₁₇H₃₅COO)(C₁₅H₃₁COO)C₃H₅

→ M_X= 860

Đáp án cần chọn là: D

Đặc điểm chung của phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường axit là phản ứng thuân nghịch

Đáp án cần chọn là: B

Bản chất hóa học của dầu mỡ là triglixerit (RCOO)₃C₃H₅ không tan trong nước.

Sử dụng NaOH chính là tạo phản ứng xà phòng hóa và sản phẩm là glixerol và muối hữu cơ đều là chất dễ tan trong nước → dễ bị rửa trôi.

Đáp án cần chọn là: B

Axit stearic là C₁₇H₃₅COOH là một axit béo.

Đáp án cần chọn là: D

- Khi chưa đun nóng thì không có phản ứng giữa chất béo và NaOH. Mặt khác, chất béo nhẹ hơn nước và không tan trong nước nên miếng mỡ nổi lên trên.

- Khi khuấy đều và đun sôi hỗn hợp một thời gian thì tristearin bị thủy phân theo phản ứng hóa học:

\[{({C_{17}}{H_{35}}COO)_3}{C_3}{H_5} + 3NaOH\mathop \to \limits^{{t^o}} 3{C_{17}}{H_{35}}COON{\rm{a}} + {C_3}{H_5}{(OH)_3}\]

Phản ứng tạo thành muối natri stearat tan trong nước nên thu được hỗn hợp đồng nhất. 

Vậy hiện tượng của thí nghiệm là: Miếng mỡ nổi; sau đó tan dần.

Đáp án cần chọn là: A

Cách 1:

TH1: 3 gốc axit béo giống nhau \(\left\{ {\begin{array}{*{20}{c}}{{{(RCOO)}_3}{C_3}{H_5}}\\{{{(R\prime COO)}_3}{C_3}{H_5}}\end{array}} \right.\)

TH2: 2 gốc axit béo giống nhau \(\left[ {\begin{array}{*{20}{c}}{2R + R'}\\{2R' + R}\end{array}} \right.\) mỗi trường hợp có 2 cách lựa chọn

RCOO        RCOO                 RCOO        R'COO                  

RCOO         R'COO                R’COO      RCOO                          

R’COO        RCOO                 R'COO       R'COO   

Vậy có tất cả 6 CTCT            

Cách 2:Áp dụng công thức giải nhanh        

Số đồng phân: \[\frac{{{n^2}(n + 1)}}{2} = 6\]

Đáp án cần chọn là: C

Chất béo  + H₂O → C₃H₅(OH)₃+ 2 axit

=>Chất béo chứa 2 gốc axit =>Trong phân tử chứa 2 loại gốc axit béo

\( \Rightarrow \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}{2R + R\prime (2dp)}\\{2R\prime + R(2dp)}\end{array}} \right.\)

Đáp án cần chọn là: B

M = C₃H₅+ (oleic – H) + 2.(stearic – H) = 41 + (282 – 1) + 2.(284 – 1) = 888g

Đáp án cần chọn là: D

n _glixerol = n _este = 0,1 mol

=>m _glixerol= 0,1. 92 = 9,2  gam

Đáp án cần chọn là: D

\[\begin{array}{*{20}{l}}{{n_{triolein}} = {n_{glixerol}} = \frac{{5,88}}{{92}}(kmol)}\\{{m_{ly{\kern 1pt} {\kern 1pt} thuyet{\kern 1pt} {\kern 1pt} {\kern 1pt} triolein}} = \frac{{5,88}}{{92}}.884(kg)}\\{{m_{thuc{\kern 1pt} {\kern 1pt} te}}\,{\,_{triolein}} = \frac{{5,88}}{{92}}.884.\frac{{100}}{{85}} \approx 66,47kg}\end{array}\]

Đáp án cần chọn là: A

\[{({C_{17}}{H_{35}}COO)_3}{C_3}{H_5} + 3NaOH \to 3{C_{17}}{H_{35}}COONa + {C_3}{H_5}{(OH)_3}\]

Đáp án cần chọn là: D

nglixerol = 0,1mol

nmuoi = 3nglixerol = 0,06mol

\[ = >{M_{muoi}} = \frac{{83,4}}{{0,3}} = 278\]

=>MR + 44 + 23 = 278

=>MR = 211 : −C15H31

\[{({C_{15}}{H_{31}}{\rm{COO}})_3}{C_3}{H_5}:tripanmitin\]

Đáp án cần chọn là: C

n _NaOH= 3 n _glixerol=>n _glixerol = 0,02 mol

BTKL: m _{xà phòng}= m _{chất béo}+ m _NaOH– m _glixerol

= 17,24 + 0,06. 40 – 0,02. 92= 17,8 gam

Đáp án cần chọn là: A

\[{m_{NaOH}} = \frac{{40.15}}{{100}} = 6(kg)\]

\[{n_{NaOH}} = 0,15(kmol)\]

\[{n_{NaOH}} = 3{n_{glixerol}} = >{n_{glixerol}} = 0,15:3 = 0,05(kmol)\]

\[{m_{glixerol}} = 0,05.92 = 4,6(kg)\]

Đáp án cần chọn là: B

\[{n_{c.beo}} = \frac{{10}}{{792,8}}(kmol)\]

\({n_{NaOH}} = 3{n_{c.beo}} = 3.\frac{{10}}{{792,8}} \Rightarrow {m_{NaOH}} = 3.\frac{{10.40}}{{792,8}}\left( {kg} \right)\)

\[{n_{glixerol}} = {n_{c.beo}} = \frac{{10}}{{792,8}} \Rightarrow {m_{glixerol}} = \frac{{10}}{{792,8}}.92\left( {kg} \right)\]

\[ = >{m_{xaphong}} = 10 + 3.\frac{{10.40}}{{792,8}} - \frac{{10.92}}{{792,8}} = 10,35kg\]

Do xà phòng natri có 28% phụ gia=>khối lượng xà phòng cần tìm là:

\[10,35.\frac{{100}}{{100 - 28}} = 14,375 \approx 14,38kg\]

Đáp án cần chọn là: B

Tổng quát : n_CO2– n_H2O= (tổng số liên kết pi – 1) . n_béo

=>tổng số liên kết pi= 8

Trong đó có 3 pi của COO không thể tham gia phản ứng với Br₂

=>n_Br2= (8 – 3).n_béo=>a = 0,16 mol

Đáp án cần chọn là: A

A. Triolein thủy phân trong môi trường axit cho sp là axit oleic và glixerol

C. Triolein phản ứng với dd NaOH (xà phòng hóa) cho sp là muối natri của axit oleic và glixerol.

D. Trong phân tử triolein có chứa liên kết pi nên có phản ứng với H₂(xt Ni, t⁰)

B. Triolei không  phản ứng với Cu(OH)₂ở điều kiện thường.

Đáp án cần chọn là: B

\[{n_X}:{n_{{H_2}}} = 1:3\]

X có 3 liên kết π trong gốc hidrocacbon → X là triolein. 

Đáp án cần chọn là: D

Phát biểu: (a); (b); (c) đúng.

(d): sai Tristearin, triolein có công thức lần lượt là: (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅, (C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅.

Vậy có 3 phát biểu đúng.

Đáp án cần chọn là: A

A. Đúng, Chất béo nhẹ hơn nước và không tan trong nước. 

B.Sai, Chất béo là trieste của glixerol và các axit béo. 

C. Đúng, Phản ứng:

D. Đúng, Dầu mỡ động thực vật bị ôi thiu do nối đôi C=C ở gốc axitkhông no của chất béo bị oxihóa chậmbởi oxi không khí tạo thành peoxit chất này bị thủy phân thành các sản phẩm có mùi khó chịu

Đáp án cần chọn là: B

CH3COOC6H5+2NaOH→CH3COONa+C6H5ONa+H2O

Phenylaxetat

\[C{H_3}COOC{H_2}CH = C{H_2} + NaOH \to C{H_3}COONa + HOC{H_2}CH = C{H_2}\]

Anylaxetat

\[C{H_3}COOC{H_3} + NaOH \to C{H_3}COONa + C{H_3}OH\]

Metylaxetat

\[HCOO{C_2}{H_5} + NaOH \to HCOONa + {C_2}{H_5}OH\]

Etylfomiat

\[{({C_{15}}{H_{31}}COO)_3}{C_3}{H_5} + 3NaOH \to 3{C_{15}}{H_{31}}COONa + {C_3}{H_5}{(OH)_3}\]

Tripanmitin

Vậy có 4 chất khi thủy phân trong dung dịch NaOH (dư), đun nóng sinh ra ancol

Đáp án cần chọn là: C

Triolein có CT (C₁₇H₃₃COO)₃C₃H₅

k = 1

=>triolein phản ứng với H₂(Ni, t^o), dung dịch NaOH (t^o)

Đáp án cần chọn là: D

X có CTHH là (C₁₇H₃₃COO)_n(C₁₇H₃₅COO)_3-nC₃H₅

X + O₂→ 57CO₂→ n_X= 9,12 : 57 = 0,16 mol

X + H₂→ (C₁₇H₃₅COO)₃C₃H₅: 0,16 mol

Y + NaOH → 3C₁₇H₃₅COONa : 0,48 mol

Bảo toàn nguyên tố H khi đốt muối có 2n_H2O= n_H= 0,48. 35 =16,8 mol

→ n_H2O= 8,4 mol → m_H2O= 151,2 gam gần nhất với 150 gam

Đáp án cần chọn là: B

=>CTCT của X là:

A. đúng, phân tử X có 5 liên kết π với 3 liên kết π trong nhóm -COO- và 2 liên kết π C=C trong nhóm C₁₇H₃₃-

B. đúng

C. sai, công thức phân tử của X là C₅₅H₁₀₂O₆

D. đúng, vì X có 2 liên kết π C=C trong nhóm C₁₇H₃₃-

Đáp án cần chọn là: C

Đặt công thức của hỗn hợp X các triglixerit là (RCOO)₃C₃H₅: 0,05 (mol) (với R là giá trị trung bình)

BTNT (O) ta có: \[6{n_X} + 2{n_{{O_2}}} = {n_{{H_2}O}} + 2{n_{C{O_2}}}\]

\[\; \to {\rm{ }}0,05.6{\rm{ }} + {\rm{ }}2.3,75{\rm{ }} = {n_{{H_2}O}} + {\rm{ }}2.2,7\]

\[ \to {n_{{H_2}O}}\; = {\rm{ }}2,4{\rm{ }}\left( {mol} \right)\]

BTKL ta có: m_X= \[{m_{C{O_2}}} + {m_{{H_2}O}} - {m_{{O_2}}} = {\rm{ }}2,7.44{\rm{ }} + {\rm{ }}2,4.18{\rm{ }} - {\rm{ }}3,75.32{\rm{ }} = {\rm{ }}42\]\[{M_X} = \frac{{42}}{{0,05}} = 840g/mol\]

Xét 50,4 gam X phản ứng với NaOH

\[{n_X} = \frac{{50,4}}{{840}} = 0,06\,\,mol\]

PTHH: (RCOO)₃C₃H₅+ 3NaOH → 3RCOONa + C₃H₅(OH)₃

0,06      →      0,18                            →  0,06           (mol)

BTKL ta có: m_X+ m_NaOH= m_muối+ mC3H5(OH)3mC3H5(OH)3

→ 50,4 + 0,18.40 = m_muối+ 0,06.92

→ m_muối= 52,08 (g)

Đáp án cần chọn là: A

Ta có a g X + 3,26 mol O₂→ 2,28 mol CO₂+ 39,6 gam nước

Bảo toàn khối lượng có a + 3,26.32 = 2,28.44 + 39,6 → a = 35,6 gam

Bảo toàn nguyên tố O có n_O(X)+ 2n_O2= 2n_CO2+ n_H2O

→ n_O(X)+ 2.3,26 = 2.2,28 + 2,2 → n_O(X)= 0,24 mol

Vì X là triglixerit nên X chứa 6 O trong công thức phân tử nên n_X= 0,04 mol

Ta có a gam X + 3NaOH → muối + C₃H₅(OH)₃

Ta có n_NaOH = 3n_X= 3.0,04 =0,12 mol

n_C3H5(OH)3= 0,04 mol

Bảo toàn khối lượng có m_X+ m_NaOH=m_muối+ m_C3H5(OH)3

→ 35,6 + 0,12.40 = 0,04.92 + m_muối → m_muối= 36,72 g

Đáp án cần chọn là: B