Đề thi tuyển sinh vào lớp 10 Ngữ Văn năm học 2020 - 2021 Sở GD&ĐT Hà Nội có đáp án
7 câu hỏi
Viếng lăng Bác là bài thơ ân tình, cảm động của Viễn Phương viết về Bác Hồ kính yêu.
Em hãy cho biết hoàn cảnh ra đời của bài thơ.
Nêu đúng hoàn cảng ra đời của bài thơ:
- Năm 1976.
- Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa khánh thành, Viễn Phương ra thăm miền Bắc và vào lăng viếng Bác.
Khổ thơ thứ hai, tác giả viết:
“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong làng rất đỏ."
Chỉ ra một hình ảnh thực và một hình ảnh ẩn dụ sóng đôi với nhau trong hai câu thơ trên. Việc xây dựng cặp hình ảnh sóng đôi đó có tác dụng gì?
- Chỉ đúng: hình ảnh thực “mặt trời đi qua trên lăng” và hình ảnh ẩn dụ “mặt trời trong lăng”.
- Nêu được tác dụng của việc xây dựng cặp hình ảnh sóng đôi: tạo sự đăng đối, cân xứng, nhịp nhàng, tạo sự đối ứng, soi chiếu về ý nghĩa giữa hai hình ảnh nhằm tôn vinh sự vĩ đại, trường tồn của Bác; thể hiện thái độ ngợi ca, tôn kính của tác giả, của nhân dân đối với Bác.
Hòa trong dòng người vào lăng viếng Bác, nhà thơ Viễn Phương xúc động bày tỏ:
“Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!”
(Ngữ văn 9, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2019)
Bằng một đoạn văn khoảng 12 câu theo phép lập luận diễn dịch, em hãy làm rõ cảm xúc và suy nghĩ của tác giả thể hiện ở khổ thơ trên, trong đó có sử dụng phép nối và câu chứa thành phần biệt lập tình thái (gạch dưới, chú thích rõ từ ngữ dùng làm phép nối và thành phần biệt lập tình thái).
*Nội dung: Biết bám sát ngữ liệu và khai thác hiệu quả các tín hiệu nghệ thuật (từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ,…) để làm rõ cảm xúc và suy nghĩ của tác giả.
- Cảm xúc: xúc động, thương tiếc, xót đau,…
- Suy nghĩ về vẻ đẹp thanh cao và sự vĩ đại, trường tồn của Bác.
*Hình thức
- Đảm bảo dung lượng theo yêu cầu của đề; diễn đạt mạch lạc, rõ ý, đúng chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
- Trình bày đoạn văn theo phép lập luận diễn dịch;
- Sử dụng đúng, gạch dưới và chú thích rõ từ ngữ dùng làm phép nối thành phần biệt lập tình thái.
Nêu tên một văn bản khác trong chương trình Ngữ văn Trung học cơ sở cũng viết về Bác Hồ, ghi rõ tên tác giả.
- Nêu đúng tên một văn bản và tác giả của văn bản đó.
(Ví dụ: Đêm nay Bác không ngủ - Minh Huệ, Phong cách Hồ Chí Minh – Lê Anh Trà,…)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
“Chuyện kể, một danh tướng có lần đi ngang qua trường học cũ của mình, liền ghé vào thăm. Ông gặp lại người thầy từng dạy mình hồi nhỏ và kính cẩn thưa:
- Thưa thầy, thầy còn nhớ con không? Con là…
Người thầy giáo già hoảng hốt:
- Thưa ngài, ngài là…
- Thưa thầy, với thầy, con vẫn là đứa học trò cũ. Con có được những thành công hôm nay là nhờ sự giáo dục của thầy ngày nào…”
(Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2019)
Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.
- Xác định đúng phương thức biểu đạt chính: tự sự.
Câu nói: “Thưa thầy, với thầy, con vẫn là đứa học trò cũ. Con có được những thành công hôm nay là nhờ sự giáo dục của thầy ngày nào...” giúp em hiểu gì về vị danh tướng?
Hiểu đúng về vị danh tướng: lễ phép, khiêm tốn, có lòng biết ơn, tôn sư trọng đạo,…
Từ cách ứng xử của danh tướng và thầy giáo trong văn bản trên, kết hợp với hiệu biết xã hội, em hãy trình bày suy nghĩ (khoảng 2/3 trang giấy thi) về ý kiến: Cách ứng xử là tấm gương phản chiếu nhân cách của mỗi con người.
*Nội dung:
- Hiểu được vấn đề cần nghị luận: mối liên hệ giữa cách ứng xử và nhân cách của mỗi con người.
- Bàn luận xác đáng về vấn đề cần nghị luận, thể hiện được chính kiến cá nhân một cách thuyết phục (có thể đồng tình, không hoàn toàn đồng tình hoặc có ý kiến khác); nội dung phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội.
- Liên hệ bản thân và rút ra bài học nhận thức, hành động.
*Hình thức
Đảm bảo dung lượng theo yêu cầu của đề; lập luận, chặt chẽ, lí lẽ thuyết phục, dẫn chứng phù hợp; diễn đạt mạch lạc, rõ ý, đúng chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
