Đề thi tuyển sinh vào lớp 10 Ngữ Văn năm học 2018 - 2019 Sở GD&ĐT Hà Nội có đáp án
7 câu hỏi
Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá là một khúc tráng ca về lao động và về thiên nhiên đất nước.
Cho biết tên tác giả và năm sáng tác của bài thơ ấy.
- Tác giả: Huy Cận.
- Năm sáng tác: 1958.
Xác định các từ thuộc trường từ vựng chỉ thiên nhiên ở những câu thơ sau:
“Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng".
Biện pháp tu từ nói quá cùng những hình ảnh giàu sức liên tưởng được sử dụng trong hai câu thơ này có tác dụng gì?
- Xác định đúng các từ thuộc trường từ vựng chỉ thiên nhiên trong 2 câu thơ.
- Hiểu đúng tác dụng của biện pháp tu từ nói quá và những hình ảnh liên tưởng trong 2 câu thơ:
+ Nhấn mạnh tầm vóc và vị thế lớn lao, tâm hồn lãng mạn, sự hòa hợp với thiên nhiên…của người lao động.
+ Thể hiện tình cảm của tác giả với người lao động, với thiên nhiên và cuộc sống mới.
Ghi lại chính xác câu thơ trong một bài thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà em đã được học ở chương trình Ngữ văn Trung học cơ sở cũng có hình ảnh con thuyền trong đêm trăng.
Ghi chính xác câu thơ:
“Khuya về bát ngát trăng ngàn đẩy thuyền” (Dạ bán quy lại nguyệt mãn thuyền)
Viết một đoạn văn khoảng 12 câu theo cách lập luận diễn dịch làm rõ hình ảnh người lao động ở khổ thơ dưới đây, trong đó sử dụng phép lặp để liên kết và câu có thành phần phụ chủ (gạch dưới những từ ngữ dùng làm phép lặp và thành phần phụ chủ)
"Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng."
(Trích Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam 2017)
- Nội dung: biết bám sát ngữ liệu và khai thác hiệu quả các tín hiệu nghệ thuật (từ ngữ, hình ảnh, cách ngắt nhịp, biện pháp tu từ,…) để làm sáng tỏ hình ảnh người lao động:
+ Không gian, thời gian, công việc kéo lưới khi “sao mờ”
+ Khí thế khẩn trương, dáng vẻ khỏe khoắn,…
+ Tâm trạng hồ hời, tinh thần lạc quan trước thành quả lao động và sự giàu đẹp của thiên nhiên
+ Thái độ trân trọng, ngợi ca của tác giả
- Hình thức:
+ Đảm bảo dung lượng, có trình tự mạch lạc, diễn đạt rõ ý, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp.
+ Đúng đoạn văn diễn dịch, có sử dụng đúng phép lặp để liên kết câu, đúng thành phần phụ chú.
Sau đây là một phần của cuộc trò chuyện giữa nhân vật Phan Lang và Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương (Nguyễn Dữ):
“Phan nói:
Nhà cửa của tiên nhân, cây cối thành rừng, phần mộ của tiên nhân, cỏ gai lấp mắt. Nương tử dầu không nghĩ đến, nhưng còn tiên nhân mong đợi ở nương tử thì sao?
Nghe đến đây, Vũ Nương ứa nước mắt khóc rồi nói:
- Có lẽ không thể gửi mình ẩn vết ở đây được mãi, để mang tiếng xấu xa. Và chăng Ngựa Hồ gầm gió bắc, chim Việt đậu cành nam. Cảm vì nỗi ấy, tôi tất phải tìm về có ngày.”
(Trích Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017)
Phan Lang trò chuyện với Vũ Nương trong hoàn cảnh nào? Từ “tiên nhân" được nhắc tới trong lời của Phan Lang để chỉ những ai?
- Hoàn cảnh: sau buổi tiệc ở thủy cung.
- Từ “tiên nhân” trong đoạn văn chỉ: người đời trước (cha ông, tổ tiên), Trương Sinh
Vì sao sau khi nghe Phan Lang nói, Vũ Nương "ứa nước mắt khóc” và quả quyết "tôi tất phải tìm về có ngày"?
Giải thích được lí do:
- Lời của Phan Lang chạm đến những nỗi niềm sâu kín của Vũ Nương.
- Vũ Nương còn nặng lòng với trần gian, khát khao phục hồi danh dự.
Em hãy trình bày suy nghĩ (khoảng 2/3 trang giấy thi) về vai trò của gia đình trong cuộc sống của mỗi chúng ta.
- Nội dung:
+ Hiểu ý niệm về gia đình.
+ Bàn luận xác đáng về vai trò của gia đình trong cuộc sống của mỗi người (là chiếc nôi nuôi dưỡng và hình thành nhân cách; là điểm tựa, bến đỗ bình yên, nơi chấp cánh ước mơ…)
+ Có những liên hệ cần thiết và rút ra bài học.
- Hình thức: đảm bảo dung lượng, đúng kiểu văn nghị luận, có sự kết hợp các phương thức biểu đạt, có trình tự mạch lạc, diễn đạt rõ ý.
