Nghệ thuật cáo trạng:

•Sử dụng nhuần nhuyễn những hình ảnh, chi tiết vừa cụ thể, vừa khái quát kết hợp với lối liệt kê liên tiếp, hình ảnh kẻ thù đối lập với tính cách người dân vô tội.

•Dùng những câu văn giàu cảm xúc, giàu hình tượng.

•Giọng văn và nhịp điệu thay đổi linh hoạt, nhịp điệu nhanh dần.

•Lời văn: khi uất hận trào sôi, khi cảm thương tha thiết, lúc nghẹn ngào, tấm tức,...

Khó khăn

•Thiếu lương thực, thiếu quân, thiếu nhân tài.

•Những khó khăn thiếu thốn chồng chất.

•Kẻ thù có lực lượng lớn mạnh, hùng bạo, được trang bị đầy đủ.

Thuận lợi

•Nhân dân bốn cõi một nhà ...

•Tướng sĩ một lòng phụ tử ...

•Thế trận xuất kỳ ...

•Dùng quân mai phục ...

•Đoàn kết, đồng lòng, vận dụng những mưu kế quân sự tài giỏi, dùng lối đánh bất ngờ, nhanh gọn.

- Thể hiện sự nhân nghĩa, lòng nhân đạo, yêu chuộng hòa bình và chính nghĩa của quần chúng nhân dân ta: tha chết cho chúng, cấp ngựa, cấp lương thực, cấp thuyền cho chúng trở về nước.

- Khắc sâu chiến thắng oanh liệt của dân tộc và phơi bày sự thất bại nhục nhã của kẻ thù, thể hiện lòng tự hào dân tộc.

Kết thúc bài cáo, Nguyễn Trãi thay mặt Lê Lợi tuyên bố về sự nghiệp “Bình Ngô phục quốc” đã thành công, nền độc lập đã được lập lại

Cảm hứng bao trùm: ca ngợi và tin tưởng vào một tương lai tốt đẹp khi bước vào một kỉ nguyên mới

Đoạn cuối, giọng văn trầm lắng, tự hào. Bởi những lời tổng kết lịch sử mang đậm suy tư.

- Lời tuyên bố độc lập được tác giả đồng thời rút ra bài học lịch sử: thế sự vững bền, suy vong tất yếu của mỗi quốc gia. Vị thế sự vững bền được xây dựng trên cơ sở phục hưng dân tộc.

- Sự kết hợp giữa sức mạnh truyền thông, sức mạnh thời đại: hiện thực hôm nay, tương lai ngày mai “nhờ trời đất tổ tông khôn thiêng ngầm giúp đỡ”

- Càng phác họa sâu đậm niềm tin, quyết tâm xây dựng lại đất nước của nhân dân ta.

Bài học lịch sử: Đó là quy luật bĩ, thái (khốn cùng, thông suốt) của trời đất, cũng là quy luật suy vong hưng thịnh tất yếu của mỗi quốc gia. Vì thế sự vững bền khi đã được xây dựng trên cơ sở phục hưng dân tộc, thì viễn cảnh của đất nước chắc chắn sẽ thật tươi sáng, huy hoàng phát họa sâu đậm niềm tin và quyết tâm xây dựng lại đất nước của nhân dân ta khi vận hội duy tân đã mở.

Giá trị nghệ thuật:

- Bố cục: Chặt chẽ, cân đối.

- Câu văn, giọng văn linh hoạt.

- Ngôn ngữ, hình tượng phong phú, vừa cụ thể vừa khái quát.

Giá trị nội dung:

- Bài cáo đã khái quát kháng chiến gian lao nhưng vô cùng anh dũng của dân tộc trong quá trình kháng chiến chống giặc Minh xâm lược.

- Tác giả đã khẳng định, đề cao sức mạnh của lòng yêu nước, tư tưởng nhân nghĩa, ca ngợi cuộc kháng chiến anh hùng dân tộc, thể hiện sâu sắc niềm tự hào dân tộc.