Bộ 10 đề thi giữa ký 2 Văn 11 Cánh diều cấu trúc mới có đáp án - Đề 5

Đoạn trích trên sử dụng người kể chuyện ở ngôi thứ ba.

Nguyên nhân Lão Khúng quyết định giải thoát cho con Khoang Đen là vì: Cả một đời con vật nai lưng ra kéo cày để nuôi sống gia đình lão, và bây giờ lão đền ơn trả nghĩa cho con vật bằng việc đem bán nó cho người ta giết thịt? Lão thấy lão không còn là giống người nữa...

Cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật lão Khúng:

- Sống có tình có nghĩa, biết yêu thương và trân trọng công lao của con Khoang Đen, người bạn đã cùng lão vất vả suốt bao nhiêu năm tháng.

- Tấm lòng nhân hậu thể hiện ở cách hành xử nhân đạo với con vật: trả nó về với thế giới tự do, để nó được sống sung sướng những ngày cuối đời.

* Nhận xét về điểm nhìn trần thuật: Truyện có sự chuyển đổi linh hoạt giữa nhiều điểm nhìn:

- Điểm nhìn của người kể chuyện ngôi kể thứ ba khi tái hiện và đánh giá các sự kiện.

- Điểm nhìn của nhân vật lão Khúng: thấy mình “không còn à giống người” nếu bán con bò cho người ta giết thịt xem việc thả con vật vào rừng là giải thoát để nó về với thế giới tự do,…

- Điểm nhìn bên ngoài: thể hiện qua chuỗi sự kiện diễn ra liên tiếp, qua các chi tiết miêu tả ngoại hình của con Khoang Đen và hành động của lão Khúng

- Điểm nhìn bên trong: Thể hiện qua việc tái hiện thế giới nội tâm của nhân vật lão Khúng

* Phân tích tác dụng của việc sử dụng điểm nhìn bên trong:

- Trong toàn bộ đoạn trích, tác giả đã đặt điểm nhìn vào nhân vật lão Khúng, tức là kể lại câu chuyện xuyên qua ý thức, cảm nhận của nhân vật, đó chính là điểm nhìn bên trong.

- Từ điểm nhìn này, tác giả đã cho ta thấy được những suy nghĩ thầm kín diễn ra trong nội tâm nhân vật.

- Từ điểm nhìn này, tác giả đã làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật lão Khúng: một người nông dân chất phác nhưng lại có những suy nghĩ vô cùng nhân văn và sâu sắc, biết yêu thương loài vật như yêu thương một con người.

Học sinh được tự do rút ra bài học, miễn là hợp lí và liên quan đến nội dung đoạn trích. Tham khảo:

- Cần phải biết yêu thương loài vật.

- Cần phải biết trân trọng những gì mà người khác đã làm cho mình.

- Biết trân trọng tự do.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Tự do giúp cho con người có cơ hội tự khám phá bản thân, theo đuổi những thứ mà mình có sở trường, mình yêu thích.

- Tự do giúp con người trở nên có trách nhiệm với mỗi suy nghĩ, lời nói và hành động của mình, từ đó hình thành lối sống tự lập.

- Tự do giúp con người được giải phóng năng lượng và tư duy, từ đó trở nên sáng tạo và nhiệt huyết hơn.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. 

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Phân tích, đánh giá nghệ thuật xây dựng tình huống của tác giả Nguyễn Minh Châu.

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Khái quát về tác giả, tác phẩm:

- Tác giả: Nguyễn Minh Châu là “người mở đường tinh anh và tài năng” cho văn học Việt Nam sau 1975. Truyện ngắn của ông thường tập trung vào các đề tài thế sự, đời thường, với nhiều trăn trở đổi mới về bút pháp. Các truyện ngắn tiêu biểu của ông: Mảnh trăng cuối rừng, Bến quê, Chiếc thuyền ngoài xa,…

- Tác phẩm: Truyện ngắn “Phiên chợ Giát” sáng tác năm 1989, in trong tập “Cỏ lau”, do NXB Tác phẩm mới ấn hành cùng năm.

2. Tình huống truyện:

Tình huống của đoạn trích chính là sự kiện lão Khúng quyết định trả tự do cho con Khoang Đen và xua nó về với rừng già.

3. Phân tích, đánh giá tình huống truyện:

a. Đây là một tình huống bất ngờ:

- Lão Khúng vốn định đem con Khoang Đen xuống chợ Giát để bán cho người ta giết thịt, bởi con bò nay đã già, không còn sức lao động.

- Việc quyết định thả tự do cho một con bò quả là một hành động hiếm gặp, và những suy nghĩ của lão Khúng hẳn cũng khiến người đọc ngỡ ngàng: Cả một đời con vật nai lưng ra kéo cày để nuôi sống gia đình lão, và bây giờ lão đền ơn trả nghĩa cho con vật bằng việc đem bán nó cho người ta giết thịt? Lão thấy lão không còn là giống người nữa; Nào, bây giờ thì tao giải thoát cho mày, lão lầm rầm nói với con vật thân yêu bằng cái giọng hơi cau có, mày hầu tao thế là đủ rồi đấy con ạ. Tuy chỉ là một lão nông dân, nhưng lão Khúng lại có những suy nghĩ rất nhân văn, rất sâu sắc.

- Hành trình thả con vật về với tự do cũng thật khác thường, nó là một cuộc “xua đuổi”, kẻ được giải thoát thì có vẻ không hề tự nguyện, không hề hào hứng chút nào: Con đường đi đến thế giới tự do của con Khoang Đen thật chẳng khác nào con đường đi đày. Sau lưng nó, lão Khúng lúc nào cũng hầm hầm hè hè giơ cao thanh roi sẵn sàng quất vào mông đến đau điếng nếu nó dừng lại, hoặc ngoái nhìn trở lại.

b. Đây là một tình huống chứa đựng nhiều ý nghĩa:

- Qua tình huống này, ta thấy được vẻ đẹp tâm hồn của lão Khúng: một người nông biết quý trọng công ơn, sức lao động mà con vật đã bỏ ra; biết yêu mến con vật như một người bạn, vì nó đã đồng hành cùng lão qua bao khó khăn vất vả; biết nghĩ cách để trả ơn cho nó: lão không nghĩ đến việc bán con bò để lấy tiền, mà quyết định thả nó về với rừng già, để nó được sống những tháng ngày nhàn rỗi, sung sướng.

- Hành trình con bò Khoang Đen về rừng cũng là một ẩn dụ về hành trình đến với tự do của con người. Con người đôi khi cũng không dám từ bỏ lối sống nô lệ cũ để đến với tự do, bởi như vậy, người ta sẽ phải bước ra ngoài cái vòng an toàn vốn có để đối diện với những điều mới mẻ, những điều còn chưa biết.

- Và rồi cũng như con Khoang Đen, rất nhiều người, vì sợ hãi những điều chưa biết, vì không đủ bản lĩnh để sống cho ra sống cái cuộc đời mình, đã chối bỏ tự do của bản thân, tình nguyện chui trở lại vào cái ách nô lệ ngày trước.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.           

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.