Bộ 10 đề thi giữa kỳ 2 Văn 10 Kết nối tri thức cấu trúc mới có đáp án - Đề 3

I. Đọc hiểu (4,0 điểm)

Đọc ngữ liệu sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

Một cày một cuốc thú nhà quê,

Áng cúc lan chen vãi đậu kê.

Khách đến chim mừng hoa xảy rụng¹,

Chè tiên² nước ghín nguyệt đeo về.

Bá Di³ người rặng thanh là thú,

Nhan Tử⁴ ta xem ngặt ấy lề.

Hễ tiếng dữ lành tai quản đắp⁵,

Cầu ai khen liễn lệ⁶, ai chê.

(Thuật hứng, bài 3 - Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãi, dẫn theo Thơ Nôm Đường luật,

Lã Nhâm Thìn,  NXB Giáo dục, 1998, tr.242)

Chú thích:

(1) Xảy rụng: tiếng chim kêu khiến hoa chợt động mà rụng.

(2) Chè tiên: dịch chữ tiên trà, cũng đọc là tiễn trà, nghĩa là đun nước, pha trà; Ghín: gánh, ý nói tự lấy nước; Nguyệt đeo về: gánh nước thì đeo luôn mặt trăng chiếu bóng trong thùng nước về nhà.

(3) Bá Di: đời Thương, khi Chu Vũ Vương diệt nhà Thương thì con vua nước Cô Trúc là Bá Di cùng với em là Thúc Tề không phục trốn vào núi Thú Dương, hái rau vi mà ăn chứ không chịu ăn thóc của nhà Chu, đời sau khen là người cao khiết.

(4) Nhan Tử: Nhan Uyên học trò giỏi của Khổng Tử, nhà nghèo chỉ sống bằng cơm giỏ, nước bầu mà vẫn vui với đạo.

(5) Tai quản đắp: bịt tai không nghe.

(6) Liễn: lẫn; lệ: sợ.

(0,5 điểm) Xác định thể thơ của văn bản.

(0,5 điểm) Công cụ lao động nào được Nguyễn Trãi nhắc đến trong bài thơ?

(1,0 điểm) Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong những câu thơ sau:

Một cày một cuốc thú nhà quê,

Áng cúc lan chen vãi đậu kê.

(1,0 điểm) Qua câu thơ “Hễ tiếng dữ lành tai quản đắp7/Cầu ai khen liễn lệ ai chê”, đã thể hiện thái độ sống của Nguyễn Trãi như thế nào?

(1,0 điểm) Anh/ chị hiểu gì về tấm lòng của nhà thơ Nguyễn Trãi qua bài thơ trên?

II. Viết (6,0 điểm)

(2,0 điểm) Anh/ chị hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích bức tranh cuộc sống trong 4 câu thơ sau:

Một cày một cuốc thú nhà quê,

Áng cúc lan chen vãi đậu kê.

Khách đến chim mừng hoa xảy rụng,

Chè tiên nước ghín nguyệt đeo về.

(4,0 điểm) Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) với chủ đề: Biết tự khẳng định mình là một đòi hỏi bức thiết đối với mỗi con người.