Bộ 10 đề thi cuối kỳ 2 Văn 11 Cánh diều cấu trúc mới có đáp án - Đề 1

Thể loại: bi kịch.

Thái độ: ngậm ngùi

Trương Ba khi sống trong thân xác anh hàng thịt có những thay đổi:

- Thể xác: trở nên thô kệch, phàm tục, không còn thanh cao như trước.

- Tính cách: dễ cáu giận, nói năng cộc cằn, bị ảnh hưởng bởi bản năng xác thịt.

- Quan hệ: gia đình xa cách, không còn được người thân yêu quý như xưa.

- Tâm trạng: luôn giằng xé, đau khổ vì mâu thuẫn giữa hồn và xác, khao khát được là chính mình.

Vợ Trương Ba không hoàn toàn vui khi Trương Ba sống lại trong thân xác anh hàng thịt vì:

- Trương Ba đã có những có những đổi khác so với trước kia.

- Trương Ba trong thân xác anh hàng thịt trẻ hơn, còn vợ Trương Ba thì đã già.

- Lo sợ vợ anh hàng thịt quyến rũ Trương Ba.

- Hồn Trương Ba là hình ảnh biểu tượng cho những gì thuộc về đời sống tinh thần của con người.

- Xác anh hàng thịt là hình ảnh biểu tượng cho những gì thuộc về nhu cầu bản năng của con người.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Giải thích:

+ Sống là chính mình nghĩa là sống đúng với tính cách, sở thích, quan điểm, giá trị sống của bản thân; không gò ép, không chạy theo số đông một cách mù quáng.

+ Thể hiện sự tự tin, bản lĩnh và cá tính riêng biệt.

- Ý nghĩa:

+ Giúp con người sống thoải mái, hạnh phúc, phát huy tốt nhất khả năng của bản thân.

+ Góp phần tạo nên một xã hội đa dạng, phong phú về cá tính và suy nghĩ.

- Bàn luận mở rộng:

+ Tuy nhiên, sống là chính mình không đồng nghĩa với sống ích kỷ, bảo thủ, bất chấp chuẩn mực đạo đức hay làm tổn thương người khác.

+ Cần biết dung hòa giữa cá nhân và tập thể, giữ vững bản sắc nhưng cũng sẵn sàng học hỏi, tiếp thu điều tích cực.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. 

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Phân tích nội tâm nhân vật Hồn Trương Ba

c Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Giới thiệu tác phẩm Hồn Trương Ba, da hàng thịt của Lưu Quang Vũ – một vở kịch mang giá trị nhân văn sâu sắc.

- Giới thiệu nhân vật Hồn Trương Ba – người mang tâm hồn thanh cao nhưng bị đặt vào thân xác thô tục của anh hàng thịt.

- Dẫn vào vấn đề nghị luận: nội tâm giằng xé, mâu thuẫn của Hồn Trương Ba trong đoạn đối thoại với vợ.

2. Thân bài

* Hoàn cảnh đặc biệt của Hồn Trương Ba

- Là người làm vườn hiền lành, thanh cao, có lối sống giản dị.

- Vì sai sót của Nam Tào nên bị chết oan.

- Được Đế Thích giúp sống lại trong xác của anh hàng thịt → mở đầu cho bi kịch: “hồn người này trong xác người kia”.

* Phân tích diễn biến nội tâm nhân vật Hồn Trương Ba qua đoạn trích

- Niềm vui sống ban đầu

+ Vui mừng vì được sống lại, được hưởng những niềm vui đơn giản, quen thuộc: “được đi lại, làm lụng, trông thấy mặt trời…”.

+ Thể hiện tình yêu cuộc sống mãnh liệt, khát khao được sống như một con người trọn vẹn.

- Bắt đầu nhận ra sự thay đổi và bất ổn

+ Băn khoăn, day dứt khi không thể quen với thân xác mới: “tôi là tôi mà cứ như không phải là tôi…”.

+ Cảm thấy xa lạ với chính mình, mất dần bản sắc cá nhân → tâm trạng rầu rĩ, hoang mang.

- Mâu thuẫn giữa hồn và xác

+ Lý trí thì vẫn ghét rượu, ghét thói quen thô tục, nhưng thân xác lại có phản ứng quen thuộc với những điều đó.

+ Hồn cao đẹp dần bị thân xác chi phối: biểu hiện của xung đột nội tâm sâu sắc.

- Tình cảm với vợ và sự tổn thương trong mối quan hệ

+ Hồn Trương Ba vẫn yêu thương vợ, nhưng ngoại hình và hành vi khiến khoảng cách ngày càng lớn.

+ Vợ cảm thấy đau lòng, già nua, bị bỏ rơi → Hồn Trương Ba cảm thấy bất lực, tội lỗi.

- Trắc trở trong mối quan hệ với người vợ anh hàng thịt

+ Vì “mượn thân xác” chồng người khác, Hồn Trương Ba bị cuốn vào những ràng buộc, trách nhiệm bất đắc dĩ.

+ Bị hiểu lầm, ghen tuông, mất kiểm soát trong các mối quan hệ → biểu hiện của sự lạc lõng và bế tắc.

3. Kết bài

- Tâm trạng giằng xé của Hồn Trương Ba thể hiện bi kịch sâu sắc: bi kịch bị sống trái tự nhiên, không được là chính mình.

- Lưu Quang Vũ gửi gắm thông điệp nhân sinh: con người phải sống hài hòa giữa thể xác và tâm hồn, sống đúng là mình thì mới có ý nghĩa thực sự.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.           

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.