Bài 11: Vận chuyển các chất qua màng sinh chất
5 câu hỏi
Tốc độ khuếch tán của các chất ra hoặc vào tế bào phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Tốc độ khuếch tán của các chất ra hoặc vào tế bào phụ thuộc vào những yếu tố:
* Sự chênh lệch nồng độ giữa môi trường bên trong và bên ngoài tế bào
Kí hiệu:
- Nồng độ chất tan môi trường ngoài: CA
- Nồng độ chất tan bên trong tế bào: CB
| Môi trường nhược trương | Môi trường đẳng trương | Môi trường ưu trương |
|---|---|---|
| CA<CB | CA=CB | CA>CB |
| Chất tan từ tế bào đi ra môi trường ngoài | Chất tan đi ra bằng chất tan đi vào. | Chất tan từ môi trường ngoài đi vào tế bào |
* Đặc tính lí hóa học của các chất
- Các chất không phân cực, kích thước nhỏ: CO2, O2… có thể dễ dàng khuếch tán qua màng sinh chất.
- Các chất phân cực hoặc chất ion, các chất có kích thước lớn chỉ được khuếch tán vào bên trong tế bào qua các protein màng
Thế nào là vận chuyển thụ động?
- Vận chuyển thụ động là sự vận chuyển các chất qua màng mà không cần tiêu tốn năng lượng.
- Dựa theo nguyên lí khuếch tán (vận chuyển các chất từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp).
Phân biệt vận chuyển thụ động với vận chuyển chủ động
| Vận chuyển thụ động | Vận chuyển chủ động | |
|---|---|---|
| Chiều vận chuyển | Từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp. | Từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao. |
| Nguyên lí | Theo nguyên lí khuếch tán | Không tuân theo nguyên lí khuếch tán |
| Con đường | - Qua kênh prôtêin đặc hiệu. - Qua lỗ màng | Qua prôtêin đặc hiệu |
| Năng lượng | Không tiêu tốn năng lượng | Tiêu tốn năng lượng ATP |
Tại sao muốn giữ rau tươi, ta phải thường xuyên vảy nước vào rau?
- Rau sau khi được thu hoạch một thời gian ngắn, lượng nước bên trong các tế bào sẽ dần bị mất đi do quá trình thoát hơi nước.
- Khi vảy nước vào rau, nước sẽ thẩm thấu vào tế bào làm tế bào trương lên khiến rau tươi lên, không bị héo.
Khi tiến hành ẩm bào làm thế nào tế bào có thể chọn được các chất cần thiết trong số hàng loạt các chất có ở xung quanh để đưa vào tế bào?
Khi tiến hành quá trình ẩm bào trong điều kiện môi trường có rất nhiều chất ở xung quanh thì tế bào sử dụng các thụ thể đặc hiệu trên màng sinh chất để chọn lấy những chất cần thiết đưa vào tế bào.
