(Ngữ liệu ngoài SGK)-Thiên nhiên và hồn người lúc sang thu

Văn bản ngữ liệu

THIÊN NHIÊN VÀ HỒN NGƯỜI LÚC SANG THU

Với các thi nhân, mùa thu lưu dấu ấn của mình trong những vần thơ đượm một vẻ riêng trong trẻo. Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến, Xuân Diệu, Huy Cận, Lưu Trọng Lư, Tế Hanh, Nguyễn Đình Thi… đều có những câu thơ, bài thơ tuyệt đẹp. Đến lượt mình, Hữu Thỉnh lại làm cho mùa thu có thêm hương sắc mới.

Mùa thu đến với anh khá đột ngột và bất ngờ, không hẹn trước. Bắt đầu không phải là những nét đặc trưng của trời mây hay sắc vàng hoa cúc như trong thơ cổ điển. Bắt đầu là hương ổi thơm náo nức. Một chữ “phả” kia đủ gợi hương thơm như sánh lại. Nó sánh bởi vì hương đậm một phần, sánh còn bởi tại hơi gió se. Hương thơm luồn vào trong gió được tinh lọc, được cô đặc thêm. Gió mùa thu hào phóng đem chia hương mùa thu - bấy giờ là hương ổi chín - tới khắp nơi trong vũ trụ. Tại một vùng quê nhỏ, trong một giây phút nào đó, người viết chợt bắt gặp hương thu và bỗng sững sờ.

Đã cảm được “hương ổi”, đã nhận ra “gió se”, hơn thế nữa mắt lại còn nhìn thấy sương đang “chùng chình qua ngõ”. Những dấu hiệu đặc trưng của mùa thu đều hiện diện. Thế mà sao tác giả lại viết: “Hình như thu đã về”? Còn điều chi nữa mà ngờ? Thu đã về thật đấy rồi, sao còn nghi hoặc? Như đã nói ở trên, cái chính là sự bất ngờ, đột ngột. Do bất ngờ nên cả khứu giác (hương ổi), cả xúc giác (hơi gió se), cả thị giác (sương chùng chình) đều mách bảo thu về mà vẫn chưa thể tin, vẫn chưa dám chắc. Cái bảng lảng mơ hồ chính trong cảm giác “hình như” ấy đã tôn thêm vẻ sương khói lãng đãng lúc thu sang. Đó là một nguyên nhân. Nhưng sâu xa hơn, ở đây còn bộc lộ nét sang thu trong hồn người mà sau chúng ta sẽ nói tới.

Hình như thu đã về

Đó là một ấn tượng tổng hợp từ những cảm giác riêng về hương, về gió, về sương. Từ hương nhận ra gió. Từ gió nhận ra sương. Nhưng khi phát hiện “sương chùng chình qua ngõ” thì trong sương cũng có hương, trong sương cũng có gió, và trong sương dường như có cả tình. “Chùng chình” hay chính là sự lưu luyến, bâng khuâng, ngập ngừng, bịn rịn? Cái ngõ mà sương đẫm hương, sương theo gió đang ngập ngừng đi qua vừa là cái ngõ thực, vừa là cái ngõ thời gian thông giữa hai mùa. Phút giao mùa của thiên nhiên ấy, nhìn thấy rồi, cảm thấy rồi mà sững sờ tưởng khó tin. Do đó, “Hình như thu đã về” còn như là một câu thầm hỏi lại mình để có một sự khẳng định. [...]

               (Vũ Nho, Trích Thiên nhiên và hồn người lúc sang thu, , NXB Văn học, 1999)

Thể loại của đoạn trích trên là gì?

Xác định nội dung chính của đoạn trích trên?

Chỉ ra những dấu hiệu đặc trưng của mùa thu được tác giả nhắc đến trong đoạn văn.

Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong cụm từ “sương chùng chình qua ngõ”.

Vì sao nhà văn cho rằng mùa thu đến với Hữu Thỉnh khá đột ngột và bất ngờ?

Văn bản đưa ra những luận điểm nào để chứng minh luận đề?

Theo văn bản, vì sao tác giả viết “Hình như thu đã về”?

Ý nghĩa của văn bản đối với người đọc là gì?

Văn bản đã thể hiện nghệ thuật lập luận thuyết phục qua cách nào?

Văn bản này dạy cho chúng ta bài học gì về cách nhìn nhận thiên nhiên và cuộc sống?

Từ đoạn trích trên trong phần Đọc – Hiểu, em hãy viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày cảm nhận về tình cảm của tác giả đối với mùa thu?

Có ý kiến cho rằng: Trong gia đình, mọi người cần biết yêu thương, sẻ chia công việc với nhau. Làm việc nhà không phải là việc riêng của người vợ, người mẹ. Em có đồng tình với ý kiến trên hay không? Hãy viết bài văn bày tỏ suy nghĩ của em.