Đề tuyển sinh vào lớp 10 Văn năm 2025 Sở TP Hồ Chí Minh có đáp án
7 câu hỏi
Con nằm
Tế Hanh
Một chiếc giường nhỏ hẹp
Cha mẹ nằm hai bên
Khoảng giữa nỗi êm
Con lật
con trườn
con cười
con réo
Con nằm giữa cha và mẹ
Cuộc đời nằm giữa yêu thương
Làn sóng giữa hai bờ biển bắc
Cánh chim bay giữa hai bờ trời xanh
Mặt lá giữa hai bờ cây thắm
Nụ hoa giữa hai bờ hương lành
Cái nhìn yêu
lời nói khẽ
Như tiếng ngân giữa hai bờ lặng lẽ
Con nằm vui giữa mẹ và cha.
(Vũ Tuấn Anh (giới thiệu và tuyển chọn), Tế Hanh - Tác phẩm chọn lọc,
NXB Giáo dục Việt Nam, 2009, trang 81-82)
Chỉ ra những động từ diễn tả hành động của con khi nằm trong chiếc nôi êm.
Nhữngđộngtừdiễntảhànhđộngcủaconkhinằmtrongchiếcnôiêm:lật,trườn, cười,réo.
Em hiểu như thế nào về nội dung hai dòng thơ: “Con nằm giữa cha và mẹ/ Cuộc đời nằm giữa yêu thương”
Trình bày cách hiểu về hai câu thơ “Con nằm giữa cha và mẹ/ Cuộc đời nằm giữa yêu thương”: con nằm giữa cha và mẹ; con được sống ấm êm, hạnh phúc trong sự quan tâm, bảo bọc, yêu thương của cha mẹ.
*Họcsinhcóthểdiễnđạttheonhiềucáchkhácnhau,miễnhợplí.
Nhà thơ Chế Lan Viên đã từng nhận xét về thơ Tế Hanh: “Chữ ít mà nghĩa rất nhiều. Không phải nghĩa nữa, đó là hồn, tâm hồn, cái không thể đo bằng đơn vị chữ nghĩa”1.
Xác định lời dẫn trực tiếp trong trường hợp trên và chuyển lời dẫn ấy thành lời dẫn gián tiếp.
Lời dẫn trực tiếp: “Chữ ít mà nghĩa rất nhiều. Không phải nghĩa nữa, đó là hồn, tâm hồn, cái không thể đo bằng đơn vị chữ nghĩa.”
Chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp: học sinh có thể có nhiều cách chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp khác nhau. Giám khảo dựa trên bài làm cụ thể của học sinh để cho mức điểm phù hợp.
VD: Nhà thơ Chế Lan Viên đã từng nhận xét rằng thơ Tế Hanh chữ ít mà nghĩarấtnhiều;khôngphảinghĩanữa,đólàhồn,tâmhồn,cáikhôngthểđobằngđơnvị chữnghĩa.
Từ bài thơ trên, hãy trình bày suy nghĩ về vai trò của tình yêu thương trên hành trình trưởng thành của mỗi người. Trả lời trong khoảng 3-5 câu
Tùy vào quan điểm riêng mà học sinh trình bày suy nghĩ về vai trò của tình yêu thương trên hành trình trưởng thành của mỗi người. Cần nêu rõ quan điểm về vai trò của tình yêu thương (VD: tình yêu thương có vai trò quan trọng trên hành trình trưởng thànhcủa mỗi người, tình yêu thương không hẳn là điều quan trọngnhất trên hànhtrìnhtrưởngthànhcủamỗingười,…);lậpluậnđểlàmsángtỏquanđiểmấy; diễnđạttrôichảy,khôngmắclỗichínhtả,dùngtừ,ngữpháp.
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nội dung chủ đề và một số nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ Con nằm
a. Đảmbảoyêucầuvềhìnhthức,dunglượngđoạnvăn Xácđịnhđúngyêucầuvềhìnhthứcvàdunglượng(khoảng200chữ)củađoạn văn. Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song song. |
b.Xác địnhđúngvấnđềcầnnghịluận Nộidungchủđềvàmột sốnétđặcsắc nghệthuậtcủabàithơConnằm (TếHanh). |
c.Viếtđoạnvănđảmbảocácyêucầu Phân tích được nội dung chủ đề và một số nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ; sắp xếp được hệ thống ý hợp lí, biết kết hợp lí lẽ và bằng chứng để chứng minh vấn đề. Học sinh có thể phân tích bài thơ theo kiểu kết hợp giữa nghệ thuật và nội dung hoặc phân tích nội dung và nghệ thuật tách rời. Trong quá trình phân tích, cần chú ý đến mốiliênhệgiữahình thứcvànội dung.Khuyếnkhíchnhững bàilàmcócảmthụsâu sắc,chânthànhvềbàithơ. Sauđâylàmộtsốgợiý: - Phân tích nội dung chủ đề của bài thơ: nội dung chủ đề: qua việc miêu tả hình ảnh đứa con nằm giữa cha và mẹ, bài thơ cho thấy tình cảm gia đình ấm áp, yêu thương, chính tình cảm ấylàđiểm tựacho sự phát triển của con; nội dung chủ đề này đượcthểhiệnquanhan đềtácphẩm (Con nằm),quakếtcấu bàithơ xoayquanhniềm hạnh phúc của con khi nằm giữa mẹ và cha, qua các hình ảnh khẳng định niềm vui của việc nằm giữa (Cánh chim bay giữa hai bờ trời xanh, Nụ hoa giữa hai bờ hương lành),… - Phân tích một số nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ: thể thơ tự do với cách ngắt nhịp linh hoạt, cách gieo vần đa dạng phù hợp với nội dung bài thơ; ngôn ngữ thơ giảndị,gầngũi, manghơi thởcủa cuộcsốnghàngngày; hình ảnhthơ đẹp,thơmộng, giàu cảm xúc (làn sóng, cánh chim, mặt lá, nụ hoa,…); các biện pháp tu từ được sử dụng hiệu quả: phép điệp (con, nằm giữa, cha, mẹ,…), phép so sánh (Cái nhìn yêu/ lời nói khẽ/ Như tiếng ngân giữa hai bờ lặng lẽ/ Con nằm vui giữa mẹ và cha), phép liệtkê(cáchànhđộngcủacon),…;cáchngắtdòngtạoấntượngthịgiácvàcảmxúc chongườiđọc;… |
d.Diễnđạt Đảmbảochuẩnchínhtả,dùngtừ,ngữpháp,liênkếtcâutrongđoạnvăn. |
e.Sángtạo Thểhiệnsuynghĩsâusắcvềvấnđềnghịluận;cócáchdiễnđạtmớimẻ,sángtạo, cảm xúc. |
Nhận biết và phân biệt bên trong với bề ngoài, bản sắc và màu sắc, sự thật và ngụy tạo là kĩ năng thiết yếu trong một xã hội thông tin cuộn cuộn như ta đang sống. Đôi khi ngây thơ nông nổi, ta có thể khiến bản thân trở thành cột tiếp sóng lan truyền đi những tín hiệu sai lạc. Có thể thấy rõ điều này qua nhiều biểu hiện. Ta phán xét và ném đá một con người qua vài dòng tin lan truyền trên mạng, đến lúc hiểu ra sự thật không hẳn thế thì chừng như đã quá muộn. Ta rơi vào một mê lộ ngụy tạo thông tin do ai đó thêu dệt và dẫn dắt, để rồi ta góp phần lan truyền những thông tin ấy, gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng.
Khi biết chữ, ta thấy ta dần lớn lên. Nhưng khi biết đọc mới là khi ta biết mình dần trưởng thành. Đọc sự thật đằng sau những ngọt ngào giả dối. Đọc thấy yêu thương sau những giận hờn. Đọc thấu những điều ngay lẽ phải sau những xô bồ, hỗn loạn. Biết “đọc” không chỉ khiến ta khôn ngoan hơn, mà còn khiến ta có thể bao dung hơn với những gì ta gặp.
(Theo Hà Nhân, Bay xuyên những tầng mây, NXB Văn học, 2016, trang 197-198)
Hãy phân tích tác dụng của lí lẽ và bằng chứng đối với luận điểm trong đoạn đầu của văn bản trên.
- Bằngchứng:họcsinhnêuđượcítnhấtmộtbiểuhiệntrongthựctếcủaviệc“ngây thơ, nông nổi”, vô tình khiến bản thân trở thành “cột tiếp sóng lan truyền tín hiệu sai lạc”(phánxétvànémđámộtconngườiquavàidòngtinchưakiểmchứngtrênmạng; truyền đi những thông tin ngụy tạo, gây hậu quả nghiêm trọng,…).
- Lí lẽ:Đôi khingâythơ nông nổi, ta có thể khiến bảnthân trở thành cộttiếpsóng lan truyền đi những tín hiệu sai lạc.
→ Bằng chứng kết hợp chặt chẽ vớilí lẽ đã chỉ ra hậuquả của việc thiếu khả năng nhận biết, từ đó tăng sức thuyết phục cho lập luận và làm sáng tỏ luận điểm: Nhận biết và phân biệt bên trong với bề ngoài, bản sắc và màu sắc, sự thật và ngụy tạo là kĩ năng thiết yếu trong một xã hội thông tin cuộn cuộn như ta đang sống.
* Học sinh có thể chép nguyên văn hoặc diễn đạt lại luận điểm, lí lẽ, bằng chứng miễn sao đảm bảo đúng nội dung và không sai về diễn đạt.
Văn bản trên đã gợi ra vấn đề: việc “biết đọc” – biết nhận ra những giá trị tốt đẹp (sự thật, tình yêu thương, điều ngay lẽ phải,...) đang bị che lấp – là một biểu hiện của sự trưởng thành.
Em hãy viết bài văn nghị luận xã hội bàn về vấn đề trên.
a.Xácđịnhđúngvấnđềnghịluận Gợiý:Việc“biếtđọc”–biếtnhậnranhữnggiátrịtốtđẹp(sựthật,tìnhyêuthương, điều ngay lẽ phải,…) đang bị che lấp – là một biểu hiện củasự trưởng thành. |
b.Đảmbảocấutrúcbàinghịluận -Cóđủcácphần mởbài,thân bài, kếtbài.Trongđó:Mởbài:Giớithiệu vấnđề nghịluậnvànêukháiquátquanđiểmcủacánhânvềvấnđề.Thânbàitriểnkhai đượcvấnđề.KếtbàiKháiquátvấnđềbànluậnvàrútrabàihọcchobảnthân. |
c.Viếtđượcbàivănnghịluậnđảmbảocácyêucầu. Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; triển khai vấn đề nghị luận thànhcác luận điểm theo trình tự hợp lí; trình bày được lí lẽ thuyết phục để làm sáng tỏluận điểm; bằng chứng đa dạng, phù hợp, tiêu biểu, thuyết phục; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng. Cần sử dụng kiến thức đời sống và trải nghiệm cá nhân để bàn bạc vấn đề. Khuyến khích những bài viết có hơi thở của cuộc sống, mang tính thời sự. Học sinh có thể có nhiều hướng làm bài khác nhau (đồng tình/ không đồng tình/ đồng tình một phần với vấn đề đặt ra) Sau đây là một hướng làm bài: - Giải thích vấn đề nghị luận: trưởng thành: phát triển đến mức tương đối hoàn chỉnh,đầyđủ vềmọi mặt,baogồmcảthể chất,trítuệ,nhậnthức, ngườitrưởngthành là người có ý thức đầy đủ và có khả năng chịu trách nhiệm về những hành động của mình; giá trị tốt đẹp: những điềumangý nghĩanhân văn, tích cực mà con người luôn trân trọng hướng đến → Vấn đề bàn luận: việc có khả năng “đọc” – nhận ra những giá trị tốt đẹp không dễ thấy (bị che lấp) – là một dấu hiệu chứng tỏ ta đã trưởng thành. - Bànluận,thểhiệnquanđiểmcủangườiviết: + Trình bày được rõ ràng quan điểm của người viết: có thể trình bày một số quan điểm sau: Đồng tình; Không đồng tình; Vừa đồng tình vừa không đồng tình + Trình bày được lí lẽ thuyết phục để làm sáng tỏ luận điểm. Sau đây là một số gợi ý: Phươngán1:Đồngtình - Lí lẽ 1: Xã hội ta đang sống là một xã hội đầy ắp thông tin với rất nhiều tốt xấu, đúng sai lẫn lộn, những giá trị tốt đẹp thường bị che lấp, không hiện ra ngaytrên bề mặt mà thườngẩndưới bề sâu, đan càiphứctạp, chỉ người đủ trí tuệ và nhân cách, tức là đã trưởng thành, mới có thể nhận ra. - Lí lẽ 2: Khả năng phát hiện ra vẻ đẹp khuất lấp cho thấy con người biết trân trọng chân giá trị và khao khát hướngthiện,tựhoàn thiệnmình (tức làhướng đến sự trưởng thành). - Lí lẽ 3: Việc biết nhận ra các giá trị tốt đẹp không chỉ đánh dấu sự trưởng thành, mà còn là phẩm chất cần được nuôi dưỡng lâu dài trong hành trình phát triển bản thân. -Lílẽ… Phươngán2:Khôngđồngtình -Lí lẽ 1: Không phải ai nhận ra giá trị tốt đẹp cũng thực sự trưởng thành, vì có người “đọc” được nhưng vẫn hành xử thiếu trách nhiệm và cảm thông. -Lílẽ2:Việc“biếtđọc”khôngđảmbảochosựtrưởngthànhnếuthiếutrải nghiệm, chiều sâu tâm hồn và bản lĩnh đối diện với sự thật. -Lí lẽ 3: Trong một số trường hợp, trưởng thành đến từ hành động và lựa chọn đạo đức, không nhất thiết từ khả năng nhận biết giá trị qua tri nhận gián tiếp. -Lílẽ… |
Phươngán3:Vừađồngtìnhvừakhôngđồngtình -Lí lẽ 1: Việc “biết đọc” là một biểu hiện quan trọng của trưởng thành, vì nó cho thấy con người có chiều sâu nhận thức và biết trân trọng giá trị. -Lí lẽ2:Tuy nhiên, đểthựcsự trưởngthành, con ngườicòncần hànhđộng đạo đức, năng lực chịu trách nhiệm và thái độ sống tích cực, chứ không chỉ dừng lại ở nhận thức. -Lí lẽ 3: Trưởng thành là một tiến trình nhiều mặt, trong đó “biết đọc” là một dấuhiệuđángquý,nhưngkhôngthểđồngnhấtnóvớitoànbộbảnchấtcủasựtrưởng thành. -Lílẽ… + Trình bày được bằng chứng đa dạng, phù hợp với lí lẽ, tiêu biểu, phân tích thuyết phục. - Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác. Tùy thuộc quan điểm riêng trong bàn luận mà học sinh đưa ra các ý mở rộng phù hợp. Mộtsốgợiý: + Trưởng thành không chỉ là biết nhận ra những giá trị tốt đẹp đang bị che lấp mà còn là biết nhận ra những cái xấu, cái ác đang núp bóng cái đẹp, cái thiện. + Sự trưởng thành được biểu hiện ở nhiều phương diện (sức vóc, tâm lí, năng lực,…) chứ không chỉ dừng ở khả năng nhận thức. + Trong xã hội vẫn còn nhiều người mãi không thể trưởng thành vì thiếu trau dồi, rèn luyện bản thân dẫn đến không có khả năng nhận thức các giá trị tốt đẹp của cuộc sống. +… * Lưu ý: học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật. |
d.Diễn đạt Đảmbảochuẩnchínhtả,dùngtừ,ngữpháp,liênkếttrongvănbản. |
e.Sángtạo Thểhiệngócnhìnriêng;cósuynghĩsâusắc,tinhtếvềvấnđềnghịluận;cócách diễn đạt mới mẻ, sáng tạo. |
