Đề tuyển sinh vào lớp 10 Ngữ văn năm 2026-2027 Sở Tuyên Quang (có đáp án)
7 câu hỏi
Đọc văn bản:
TUỔI THƠ ĐỂ LẠI
Tôi để lại tuổi thơ nơi bến nước
Cánh cò bay thấp thoáng khúc ca dao
Mẹ lặn lội trên cánh đồng cổ tích
Tiếng ếch rơi ướt sũng trận mưa rào.
[…]
Tôi để lại tuổi thơ nơi bến nước
Bè chuối mang khát vọng đến chân trời
Thuở vẫy vùng đầu trần bê bết đất
Để mẹ tìm mỏi mắt giọng hụt hơi.
Tôi để lại tuổi thơ bên sách vở
Tiếng dế kêu trong cặp cói bao ngày
Buổi trốn học ra bờ đê đón gió
Bỏ quên lời mẹ dặn giữa cỏ may.
Tôi để lại giữa bạt ngàn thương nhớ
Tuổi thơ tôi mang sắc nắng mặt trời
Ơi bi đá, ơi cánh chuồn bé dại
Có về trong thổn thức tiếng mưa rơi…
(Trần Văn Lợi1 , Trích Đã như là hóa thạch những mồ hôi,
NXB Hội Nhà văn, 2019, tr.29,30)
1Tác giả Trần Văn Lợi, sinh năm 1976 tại Nam Định, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Thơ Trần Văn Lợi giàu chất suy tưởng, hoài niệm; ngôn ngữ giản dị, giọng điệu trầm lắng, tha thiết. Một số tập thơ đã xuất bản: Miền gió cát (2000), Lật mùa (2005), Bàn tay châu thổ (2010), Đã như là hóa thạch những mồ hôi (2019),…
Thực hiện các yêu cầu sau:
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
(0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản trên.
- Thể thơ của văn bản: tám chữ (hoặc 8 chữ).
(0,5 điểm). Chỉ ra những hình ảnh xuất hiện trong tuổi thơ của “tôi” ở khổ thơ thứ nhất của văn bản.
- Trong khổ thơ thứ nhất, những hình ảnh xuất hiện trong tuổi thơ của “tôi”: bến nước, cánh cò, mẹ, cánh đồng, trận mưa rào.
(1,0 điểm). Phân tích tác dụng của biện pháp điệp cấu trúc “Tôi để lại tuổi thơ…” được sử dụng trong văn bản.
- Cấu trúc “Tôi để lại tuổi thơ…” được điệp lại 4 lần. Tác dụng:
+ Nhấn mạnh cảm xúc hoài niệm về một về một tuổi thơ trong sáng, đẹp đẽ; thể hiện thái độ trân trọng những kỉ niệm tuổi thơ của tác giả.
+ Tạo sự liên kết giữa các khổ thơ trong bài; tăng sức biểu cảm, tạo giọng điệu da diết, lắng sâu.
(1,0 điểm). Em hãy nhận xét về tuổi thơ của nhân vật “tôi” trong hai dòng thơ:
Thuở vẫy vùng đầu trần bê bết đất
Để mẹ tìm mỏi mắt giọng hụt hơi.
- Tuổi thơ của nhân vật “tôi” trong hai dòng thơ:
“Thuở vẫy vùng đầu trần bê bết đất
Để mẹ tìm mỏi mắt giọng hụt hơi”
· + Đó là tuổi thơ vô tư, hồn nhiên, tinh nghịch được thoả sức vẫy vùng, sống hòa mình với thiên nhiên, đồng đất.
+ Đó là tuổi thơthật hạnh phúc khi “tôi” luôn có mẹyêu thương, quan tâm, lo lắng,chở che.
(1,0 điểm). Văn bản trên gợi cho em suy nghĩ gì về vai trò của những kỉ niệm tuổi thơ đối với hành trình trưởng thành của mỗi người? (Trình bày khoảng 5 đến 7 dòng).
- Thí sinh trình bày suy nghĩ của bản thân. Có thể triển khai theo hướng: Những kỉ niệm tuổi thơ là điểm tựa tinh thần trong hành trình trưởng thành của mỗi người, nuôi dưỡng tâm hồn, góp phần hình thành những phẩm chất tốt đẹp…
- Lí giải về suy nghĩ nêu ra.
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
(2,0 điểm). Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu cảm nghĩ của em về khổ thơ cuối trong văn bản ở phần Đọc hiểu:
Tôi để lại giữa bạt ngàn thương nhớ
Tuổi thơ tôi mang sắc nắng mặt trời
Ơi bi đá, ơi cánh chuồn bé dại
Có về trong thổn thức tiếng mưa rơi…
Đoạnvănđápứngđượccácyêucầusau: a. Yêu cầu chung: xác định đúng vấn đề; bảo đảm yêu cầu về hình thức, dung lượng - Vấnđề: cảm nghĩvềnội dung và nghệ thuật của khổ thơ cuối trong văn bản ở phần Đọc hiểu. - Hình thức: có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp... - Dunglượng:khoảng200chữ. |
b. Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận. b1. Nêu được cảm nghĩ về những đặc sắc nội dung và nghệ thuật của khổ thơ - Vềnộidung: + Hai câu đầu: Câu thơ Tôi để lại những bạt ngàn thương nhớ khơi gợi một không gian hoài niệm bao la về một tuổi thơ đẹp đẽ. Sắc nắng mặt trời là hình ảnh ẩn dụ tượng trưng cho miền kí ức ấm áp, rực rỡ, soi sáng hành trình trưởng thành của “tôi”. + Hai câu sau: Khắc hoạ một tuổi thơ trong sáng, tinh nghịch với những trò chơi dân gian: bắn bi, bắt chuồn chuồn... Tất cả hiện lên vừa mộc mạc vừa rất đỗi thân thương khiến tâm trạng nhà thơ thổn thức. Có về trong... là lời tự vấn, là niềm ước ao của một người trưởng thành muốn tìm về tuổi thơ, tìm lại bản ngã nguyên sơ của mình. - Vềnghệthuật: Thể thơ 8 chữ giàu nhạc điệu, giọng điệu da diết, lắng sâu; Ngôn từ giàu sức gợi, sử dụng đa dạng các biện pháp tu từ điệp từ, nhân hóa, ẩn dụ,… Dấu chấm lửng (…) kết đoạn, kết bài tạo khoảng lặng suy tư khi nhận ra thời gian đã trôi đi không bao giờ trở lại. b2.Đánhgiákhẳngđịnhlại giá trịkhổthơvàrútrabài học - Đoạn thơ là những kí ức về tuổi thơ êm đềm với những kỉ niệm đẹp đẽ, trong sáng. Qua đó khẳng định một giá trị bất biến: Tuổi thơ dù đã "để lại" ở quá khứ, nhưng vẫn luôn sống trong tâm trí mỗi người và trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc cho họ trên hành trình khôn lớn, trưởng thành. - Rútrabàihọc:Biếttrântrọngnhữngkỉ niệm tuổi thơ và tình cảm gia đình ấm áp. b3.Sángtạo - Có những ý đột phá, vượt ra ngoài đáp án nhưng có sức thuyết phục. - Cócáchdiễnđạttinhtế,độc đáo. |
HƯỚNGDẪNCHẤM a.Đốivớiyêucầuchung:0,5điểm - Xácđịnhđượcvấnđềnghịluận:0,25điểm - Bảo đảm yêu cầu về hình thức đoạn văn và dung lượng 200 +/- 100 chữ:0,25điểm;nếukhôngđápứng1trong2yêucầuvềhìnhthứchoặc dung lượng: 0 điểm. b.Đốivớiyêucầucụthể:1,5điểm Giám khảo xem xét và chấm điểm bài làm của thí sinh theo các yêu cầu đáp án đã nêu. Số điểm trong mỗi ý bao gồm cả yêu cầu về diễn đạt, trình bày. Cụ thể như sau: b1:1,0 - Về nội dung (0,75) + NêucảmnghĩnhưĐápán: 0,75 điểm + Nêucảm nghĩ sâu sắc về 01 hình ảnh giàu ý nghĩa trong khổ thơ:0,75điểm - Về nghệ thuật (0,25 điểm) + Nêu được như đáp án: 0,25 điểm + Nêu được 01 biểu hiện nghệ thuật: 0,25 điểm b2:0,25điểm - Đánhgiáđược1ývẫnchấm0,25 điểm b3:0,25điểm - Đápứngđược1tiêuchívẫnchấm0,25điểm Lưuý: Trừđiểmmắclỗi(diễnđạt,chínhtả,dùngtừvàviếtcâu): - Trừ0,5điểmnếuđoạnvănmắctừ4-6 lỗi; - Trừ0,75điểmnếuđoạnvănmắctừ7-8 lỗi; - Không chấm vượt quá 1,0 điểm cả câu nếu đoạn văn mắc trên 8 lỗi. |
(4,0 điểm). Gia đình không chỉ là nơi chúng ta được yêu thương, che chở mà còn là nơi mỗi thành viên cùng góp sức tạo nên một mái ấm hạnh phúc.
Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) để đề xuất một số giải pháp góp phần xây dựng gia đình gắn kết, yêu thương.
Bàivănđápứngđượccácyêucầu sau: a.Yêucầuchung:xácđịnhđúngvấnđềnghịluận;bảođảmyêucầu về dung lượng và sử dụng bằng chứng - Vấnđềnghịluận:giải pháp thiết thực để xây dựng gia đình gắn kết, yêu thương. - Dunglượng:khoảng600chữ. - Bằngchứng:thựctếđờisống. |
b.Yêucầucụthể:thísinhtriểnkhaibàiviếttheotrìnhtựhợplívàsử dụng đúng các kĩ năng nghị luận. b1.Viếtđượcmởbàivàkếtbàichobàivănnghị luận - Mởbài:giớithiệuđượcvấnđềnghịluận. - Kếtbài: khái quát đượcvấnđềnghịluận. b2.Giảithíchđượcvấnđềnghịluận - Xây dựng gia đình gắn kết, yêu thương là quá trình tạo dựng sự gần gũi, thấu hiểu và chia sẻ giữa các thành viên trong gia đình. Điều này thể hiện qua việc quan tâm, chăm sóc lẫn nhau, cùng nhau trải qua những khoảnh khắc vui buồn, khó khăn và luôn dành cho nhau những tình cảm chân thành nhất. b3.Đềxuấtđượcmộtsốgiảipháptheoyêucầucủavấnđềnghịluận - Lídođềxuấtgiảipháp:Do sự tác động của xã hội hiện đại, nhiều gia đình do công việc bận rộn, áp lực học tập… nên các thành viên ít có thời gian giao tiếp, chia sẻ và thấu hiểu nhau. Thực trạng này dẫn đến khoảng cách gia đình bị nới rộng, hình thành lối sống thờ ơ, vô cảm, không biết yêu thương, gắn bó,… gây ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển nhân cách của thế hệ trẻ. - Đềxuấtcácgiảipháp + Đối với cá nhân ++ Dành thời gian chất lượng bên gia đình: Cùng trò chuyện, tâm sự, lắng nghe những chia sẻ, tâm tư của mọi người trong gia đình; cùng nhau làm việc nhà, xem phim, đọc sách, đi du lịch, chơi trò chơi... Những hành động sẻ chia dù nhỏ bé nhưng xuất phát từ tấm lòng chân thành đều góp phần tạo nên một gia đình gắn kết, hạnh phúc. ++ Cần học cách ứng xử có văn hóa trong mọi tình huống:Khi có xung đột gia đình, không nên phản ứng tiêu cực bằng lời nói, hành động gay gắt, đối đầu hoặc bằng thái độ thờ ơ, dửng dưng, lạnh nhạt,…Nên giải quyết những hiểu lầm, khúc mắc bằng sự bình tĩnh, trên nguyên tắc tôn trọng, thấu hiểu và yêu thương. ++ Giữ gìn “gia đạo”, trân trọng và phát huy các truyền thống văn hoá gia đình: giữ gìn lễ nghĩa, đạo đức, sống có trách nhiệm, phát huy những truyền thống tốt đẹp của gia đình như hiếu học, hiếu thảo, uống nước nhớ nguồn, nhân đạo…để góp phần xây dựng gia đình gắn bó hạnh phúc, văn minh. + Đối với gia đình nhà trường: ++ Mỗi thành viên trong gia đình cần nêu cao tinh thần trách nhiệm trong việc xây dựng gia đình gắn kết, yêu thương; cùng nhau gắn kết gia đình để gia đình thực sự là tổ ấm. ++ Nhà trường thông qua các hình thức giáo dục như: ngoại khoá, lồng ghép tích hợp vào các môn học,…định hướng, giáo dục học sinh về vai trò của tình cảm gia đình đối với quá trình trưởng thành của mỗi người. b4.Mởrộng,nângcaovấnđềnghịluậnvàrútrabài học - Nêu ra ý kiến trái chiều về vấn đề để phản biện: Phê phán một bộ phận bạn trẻ sống thờ ơ, vô cảm, chưa biết quan tâm, chia sẻ, trân trọng tình cảm gia đình, chưa có ý thức xây dựng tổ ấm gia đình… - Liên hệ, rút ra bài học cho bản thân: Một gia đình luôn gắn kết, yêu thương nhau sẽ tạo ra những cá nhân có lý tưởng, biết sống tử tế, đóng góp tích cực cho xã hội. Vì vậy, mỗi bạn trẻ cần biết yêu thương, gắn bó và trân trọng gia đình của mình… b5.Sángtạo - Có ý tưởng đột phá, vượt ra ngoài đáp án nhưng có sức thuyết phục. - Cócáchdiễnđạttinhtế,độcđáo. |
