Đề tuyển sinh vào lớp 10 Ngữ văn năm 2026-2027 Sở Thanh Hóa (có đáp án)

Đọc văn bản sau:

Gia đình tôi có ba người. Mẹ, em Bình và tôi. Bố đã mất từ ngày em Bình còn trong nôi. Chúng tôi gắn bó yêu thương nhau đến nỗi nhiều người đã biết tôi chỉ là con nuôi nhưng đến giờ thì dường như họ không muốn tin vào điều ấy nữa.

Vâng! Tôi đúng là con gái nuôi của mẹ. Tôi được nghe kể lại tôi là một đứa trẻ bị bỏ rơi ở nhà hộ sinh đã được mẹ ẵm về nuôi dưỡng cho đến tận bây giờ.

Ngôi nhà cũ kĩ của chúng tôi nằm ở một góc phố nhỏ. Phía sau nhà có một mảnh vườn hẹp. Khi lớn lên, tôi đã thấy trong vườn có cây trứng gà xanh tốt. Hằng năm, cứ chớm đông, hoa trứng gà nở rộ và sau đó trĩu trịt những chùm quả vàng ươm. Cây ra hoa kết trái vào mùa đông nhưng sắc màu lại tươi như nắng hạ. Trong cái rét căm căm của tiết đông, tâm hồn của ba mẹ con tôi luôn được sưởi ấm bởi màu vàng tươi ấy. Đối với tôi, cây trứng gà còn giống như một chứng nhân trong cuộc sống của gia đình và của cả cái khối phố nhỏ bé này nữa.

Khi đến cái tuổi có thể theo mẹ ra vườn thu hoạch quả trứng gà, tôi sốt sắng nói với mẹ:

- Để con mang bán cũng được ối tiền đấy mẹ ạ! Mẹ tôi khẽ khàng:

- Thôi con ạ. Con lấy rổ nhặt ra những quả to nhất mang sang biếu bác Toàn. Hồi còn là chủ ngôi nhà này, chính tay bác Toàn đã trồng những cây trứng gà này đấy. Con cũng chọn lấy chín quả đặt lên bàn thờ bố. Còn lại đem chia đều cho các xóm.

Tôi làm theo lời mẹ, lòng rưng rưng cảm động. Mẹ tôi là thế. Bao giờ mẹ cũng nghĩ đến việc chia cho người khác. Mẹ thường nói vui với chúng tôi: “Trong bốn phép tính mà mẹ dạy cho học sinh, phép tính nào cũng cần thiết cả, nhưng phép tính chia là khó nhất. Trong những học trò cũ của mẹ, hồi đi học có người rất giỏi toán nhưng lớn lên họ lại không làm nổi phép tính chia thông thường”. Mẹ thường nhẹ nhàng và đầy ý vị dạy dỗ chúng tôi những bài học làm người.

Chính tôi chứ không phải ai khác, nếu không có phép tính chia của mẹ: chia đau khổ, chia bất hạnh, chia miếng cơm manh áo, chia cả sự cảm thông với người đã sinh ra tôi, thì tôi đâu có được như ngày hôm nay. Mẹ đã dạy tôi và em Bình phép tính chia từ cây trứng gà như thế.[...]

(Trích Cây trứng gà bất tử, Hồ Thủy Giang, 30 tác phẩm được giải cuộc thi viết truyện ngắn cho thanh niên, học sinh, sinh viên, NXB Giáo dục, 2004, tr.189-190)

Thực hiện các yêu cầu:

I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)

Xác định ngôi kể trong văn bản.

Theo văn bản, trước khi là con gái nuôi của mẹ, nhân vật tôi có hoàn cảnh như thế nào?

Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn: Đối với tôi, cây trứng gà còn giống như một chứng nhân trong cuộc sống của gia đình và của cả cái khối phố nhỏ bé này nữa.

Em hiểu như thế nào về tình cảm của nhân vật tôi dành cho mẹ trong câu văn: Chính tôi chứ không phải ai khác, nếu không có phép tính chia của mẹ: chia đau khổ, chia bất hạnh, chia miếng cơm manh áo, chia cả sự cảm thông với người đã sinh ra tôi, thì tôi đâu có được như ngày hôm nay.

Từ nội dung văn bản, em hãy đề xuất một giải pháp khả thi để chia sẻ với những người có hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống (trình bày bằng một đoạn văn từ 7 đến 10 câu).

II. VIẾT (7,0 điểm)

 (2,0 điểm)

Từ kỷ niệm đẹp thời thơ ấu của nhân vật tôi trong văn bản Đọc hiểu, em hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về vai trò của ký ức tuổi thơ trong cuộc đời mỗi người.

(5,0 điểm)

Em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ sau:

Mùa hạ đi đâu

- Hữu Thỉnh -

Bà ơi mùa hạ đi đâu?

Chùm vải trọc đầu trốn biệt trên cây

Tiếng sấm trốn lẩn vào mây

Quạt nan nằm nhớ bàn tay của bà

Sông gầy, đê doãi chân ra

Mặt trời ngủ sớm, tiếng gà dậy trưa

Khoai sọ mọc chiếc răng thưa

Cóc ngồi cóc nhớ cơn mưa trắng chiều

Nghe bà, cháu mặc đã nhiều

Mà sao cái rét vẫn theo vào nhà

Cháu sà vào lòng của bà

Đôi tai đã buốt, tay xoa ấm dần

Cái lạnh chạy khỏi đôi chân

Hàm răng thôi khỏi va nhầm vào nhau

Bà ơi cháu đã thấy rồi:

Mùa hạ vào ở trong đôi tay bà.

(Trích tập thơ Tiếng hát trong rừng, NXB Hội nhà văn, tr.57)

* Chú thích:

Hữu Thỉnh tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh, sinh năm 1942, là nhà thơ trưởng thành trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Thơ ông thường viết về thiên nhiên, quê hương, người lính và những vẻ đẹp bình dị trong cuộc sống đời thường; cảm xúc tinh tế, ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh; giọng điệu sâu lắng, suy tư. Mùa hạ đi đâu là một trong những bài thơ hay, tiêu biểu cho phong cách thơ Hữu Thỉnh.