Bài 11: Độ cao của âm
7 câu hỏi
Hãy quan sát và đếm số dao động của từng con lắc trong mười giây và ghi kết quả vào bảng sau:
| Con lắc | Con lắc nào dao động nhanh? Con lắc nào dao động chậm? | Số dao động trong 10 giây | Số dao động trong 1 giây |
| a | |||
| b |
| Con lắc | Con lắc nào dao động nhanh? Con lắc nào dao động chậm? | Số dao động trong 10 giây | Số dao động trong 1 giây |
| a | Dao động chậm hơn | Tùy thí nghiệm cụ thể. Giả sử: 8 | 0,8 |
| b | Dao động nhanh hơn | Tùy thí nghiệm cụ thể. Giả sử: 12 | 1,2 |
Từ bảng trên, hãy cho biết con lắc nào có tần số dao động lớn hơn?
Con lắc có dây ngắn (20 cm) có số dao động trong 1 giây nhiều hơn tần số dao động của nó lớn hơn.
Nhận xét: Dao động càng nhanh, tần số dao động càng lớn.
Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống:
| Phần tự chọn của thước dài dao động .... âm phát ra ... | - cao - nhanh |
| Phần tự chọn của thước ngắn dao động .... âm phát ra ... | - thấp - chậm |
Phần tự do của thước dài dao động chậm âm phát ra thấp
Phần tự do của thước ngắn dao động nhanh âm phát ra cao.
Hãy lắng nghe âm phát ra và điền từ thích hợp trong khung vào chỗ trống:
Khi đĩa quay chậm, góc miếng bìa dao động... âm phát ra...
Khi đĩa quay nhanh, góc miếng bìa dao động... âm phát ra...
Khi đĩa quay chậm, góc miếng bìa dao động chậm, âm phát ra thấp.
Khi đĩa quay nhanh, góc miếng ìa dao động nhanh, âm phát ra cao.
Kết luận: dao động cành nhanh (chậm), tần số dao động càng lớn (nhỏ), âm phát ra càng cao (thấp).
Một vật dao động phát ra âm có tần số 50Hz và một vật khác dao động phát ra âm có tần số 70Hz. Vật nào dao động nhanh hơn? Vật nào phát ra âm thấp hơn?
Theo kết luận trên ta thấy:
- Vật dao động có tần số 70Hz sẽ dao động nhanh hơn vật dao động có tần số 50Hz
- Âm phát ra có tần số 70Hz bổng hơn âm phát ra có tần số 50 Hz.
Hãy tìm hiểu xem khi vặn cho dây đàn căng nhiều, căng ít thì âm phát ra sẽ cao, thấp thế nào? Và tần số lớn, nhỏ ra sao?
Theo kết luận trên ta thấy:
- Dây đàn căng nhiều thì âm phát ra cao (bổng) và tần số âm lớn.
- Dây đàn căng ít thì âm phát ra thẩp (trầm) và tần số âm nhỏ.
Cho đĩa trong thí nghiệm ở hình 11.3 quay, em hãy lần lượt chạm góc miếng bìa vào một hàng lỗ ở gần vành đĩa và vào một hàng lỗ ở gần tâm đĩa. Trong trường hợp: nào âm phát ra cao hơn? Hãy giải thích?
* Khi đĩa quay đều nếu chạm miếng bìa 1 vào hàng lỗ ở gần vành đĩa → âm phát ra cao hơn khi chạm bìa vào hàng lỗ ở gần tâm đĩa.
* Kết quả này có được là do vận tốc của các lỗ ở gần vành đĩa lớn hơn vận tốc của các lỗ ở gần tâm đĩa nên số lần va chạm của lỗ với miếng bìa trong 1 giây (tức là tần số âm phát ra) khi chạm bìa với hàng lỗ ở gần vành đĩa lớn hơn tần số âm của miếng bìa chạm vào hàng lỗ ở gần tâm đĩa.
