Tự luận Vật Lí 7: Nhận biết môi trường truyền âm

Khi có người đi trên bờ ao, âm của tiếng bước chân truyền trong đất ở bờ ao rồi truyền vào nước, cá nhận được âm thanh đó nên cá lẩn trốn ngay

Âm thanh có thể truyền qua các môi trường chất rắn, chất lỏng và chất khí, nhưng âm không thể truyền qua chân không. Nói chung, các chất rắn truyền âm tốt hơn chất lỏng, các chất lỏng truyền âm tốt hơn chất khí. Khi âm truyền trong một môi trường, âm bị hấp thụ dần nên càng xa nguồn âm, âm càng nhỏ dần đi rồi tắt hẳn.

(1): chất rắn

(2): chất lỏng

(3): chất khí

(4): chấn không

(5): tốt hơn

(6): tốt hớn

(7): nguồn âm

(8): tắt hẳn.

Vì vận tốc ánh sáng trong không khí lớn hơn vận tốc âm thanh truyền trong không khí. Nên ta nhìn thấy miệng các diễn viên mấp máy, rồi mới nghe thấy tiếng

Xương sọ, xương hàm cũng là những chất rắn, nên nó truyền âm tốt đến màng nhĩ làm tai nghe rõ, còn âm truyền qua không khí sang người bên cạnh không tốt bằng. Vì vậy ta nghe được tiếng động chói tai, còn người bên cạnh hầu như không nghe thấy gì

Vì chất rắn truyền âm tốt hơn chất khí, nên khi áp tai xuống mặt đất, ta nghe rõ các âm thanh do xe tăng chạy trên mặt đất truyền đến hơn so với âm thanh đó truyền qua không khí

Do tốc độ truyền ánh sáng là 3000000 km/s, vận tốc truyền âm 340 m/s, do đó ánh sáng (tia chớp) truyền đến ta trước khi âm thanh truyền đến. Nên mặc dù tiếng sét và tia chớp được tạo ra gần như cùng một lúc, nhưng ta thường nhìn thấy chớp trước khi nghe thấy tiếng sét

Chất rắn, chất lỏng, chất khí là các môi trường vật chất, âm thanh có thể truyền được nhờ sự dao động của các vật chất tạo thành môi trường. Chân không là môi trường không có bất kì vật nào hoặc hạt nào, tức là không có cái gì có thể dao động để truyền âm được. Vì vậy, chân không không truyền được âm

Âm không truyền được trong chân không. Trên Mặt Trăng hay ngoài không gian vũ trụ là chân không thì không truyền được âm, vì vậy các nhà du hành không thể nói chuyện được với nhau như trên mặt đất

Vận tốc truyền âm trong kim loại (đường ray) lớn hơn nhiều trong không khí. Nên khi tàu còn đang ở rất xa.

Trong không khí, tai người ta không thể nghe được tiếng tàu chạy thậm chí cũng không thể nghe được tiếng còi tàu, bởi vì càng xa nguồn âm thì âm phát ra càng bị không khí hấp thụ, nên càng xa thì âm càng nhỏ, thậm chí tắt hẳn.

Nhưng nếu ta áp tai vào đường ray thì ta có thể nghe được âm thanh chuyển động của tàu vì đường ray là chất rắn nên âm truyền đi nhanh hơn.

Vậy khi đang còn ở rất xa, để biết được sắp có đoàn tàu đi qua vị trí của mình thì ta áp tai vào đường sắt. Nếu:

-         Ta nghe được tiếng tàu chạy thì sắp có đoàn tàu đi qua.

Không nghe thấy gì cả thì sắp tới không có đoàn tàu đi qua