Soạn Tiếng Việt 5 Kết nối Ôn tập và đánh giá giữa học kì 1 có đáp án

a. Câu chuyện Bộ sưu tập độc đáo: Bộ sưu tập là một bài tập về nhà của các bạn học sinh. Mỗi bạn đều cố gắng lựa chọn những bộ sưu tập thật nổi bật, thu hút các bạn trong lớp chú ý. Riêng Loan đã nghĩ ra một bộ sưu tập: thu âm lại những giọng nói của các bạn trước khi ra trường. Các bạn và thầy giáo đều bất ngờ và thán phục trước bộ sưu tập ý nghĩa này.

– Chi tiết mà em thích trong truyện là: Bạn Loan nói: “Gì cũng được. Chúng mình sắp chuyển cấp rồi”. Đây là chi tiết cho thấy sự hồn nhiên, thoải mái của Loan, mong muốn bộ sưu tập có những giọng nói tự nhiên, đa dạng, không gò ép các bạn.

Câu chuyện Cánh đồng hoa: Cánh đồng cỏ là nơi vui chơi của lũ trẻ Ja Ka, Mư Hoa, Ja Prok, Mư Nhơ. Bỗng một ngày, đồng cỏ bị đổ rác có mùi khó chịu, bọn trẻ ước mơ tránh để biến nơi đây thành bãi rác nên đã cùng nhau góp sức trồng hoa, biến đồng cỏ thành một đồng hoa đẹp. Vừa có hoa thơm, vừa không còn bị xả rác, đó là niềm vui vô cùng lớn với mọi người nơi đây.

– Chi tiết mà em thích trong truyện là: “Với cánh đồng hoa xinh đẹp, ngôi làng trở nên nổi tiếng, đón nhiều khách tới tham quan”. Em thấy đây là chi tiết độc đáo. Các bạn nhỏ không chỉ giúp nơi đây tránh khỏi nguy cơ thành một bãi rác mà còn thu hút được nhiều người tới thưởng ngoạn, thật đáng khâm phục.

b. Bài đọc Hang Sơn Đoòng – những điều kì thú có cảnh vật được giới thiệu, miêu tả trong bài là Hang Sơn Đoòng. Em nhớ nhất là hình ảnh “hang động có chiều dài lên tới 9 ki-lô-mét, có thể chứa tới 68 máy bay cỡ lớn Bô-inh 777 hoặc cả một khu phố sầm uất với những toà nhà cao 40 tầng”. Em thấy hang có kích thước thật rộng lớn, dù chưa được tham quan nhưng qua miêu tả so sánh, em thấy chưa từng đến thăm một hang động nào lớn như vậy.

Bài đọc Bài ca về mặt trời có cảnh vật được giới thiệu, miêu tả trong bài là mặt trời. Em nhớ nhất là hình ảnh “mặt trời nhô lên nửa vành mũ màu đỏ”. Em thấy mặt trời được miêu tả thật đáng yêu và dễ thương, như một đứa trẻ chơi trò chơi trốn tìm mà bị lộ chiếc mũ.

Em và các bạn tổ chức trò chơi, các từ được sắp xếp đúng như sau:

– Mẹ em cần mẫn làm việc từ sáng đến tối.

– Em giúp mẹ trông nom em bé.

– Cô giáo dạy chúng em cần bênh vực người yếu thế.

Tìm từ ngữ chỉ màu sắc trong đoạn văn: vàng, vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm, vàng ối, vàng tươi, vàng xọng, trắng, vàng giòn, vàng mượt, vàng mới, đỏ, đỏ chói.

Cách dùng từ ngữ chỉ màu sắc của nhà văn đa dạng, phong phú. Từ một màu nhưng có thể có nhiều cách tả gắn với đặc trưng của vật đó, làm người đọc dễ hình dung rõ hơn về màu sắc của vật.

Có những triền đồi san sát những cây rừng xanh ngắt. Cánh rừng phủ xanh đồi trọc, vươn lên tận trời xanh trong. Thi thoảng, lưa thưa lại thấy những người lúi cúi, lọt thỏm giữa nền xanh biếc của lá cây, xanh non của cỏ dại, đang xới những cuốc đất để trồng rừng. Những con người trồng rừng lặng lẽ, cao cả.

– Bài thơ Tuổi Ngựa: Bài thơ muốn nói về nhân vật người con thông qua hình ảnh chú ngựa, hi vọng con sẽ học hành, tìm đến những ước mơ, hoài bão tương lai và có một cuộc sống thành công.

– Bài thơ Tiếng hạt nảy mầm: Qua bài thơ và nhan đề của bài thơ, tác giả muốn nói đến tình yêu thương của cô giáo dành cho các bạn học sinh khiếm thính và thế giới âm thanh được cô chuyển tải.

– Bài thơ Trước cổng trời: Trong bài thơ, em yêu thích những hình ảnh: người gặt lúa, trồng rau, tìm măng, hái nấm. Vì em thấy đất trời rộng lớn, có những con người không cất thành tiếng, không nhìn rõ mặt vẫn chăm chỉ làm công việc của mình. Mỗi người một
việc – con người tuy nhỏ bé nhưng thật mạnh mẽ, tài năng.

– Bài thơ Mầm non: Sự kì thú của thiên nhiên được miêu tả qua những chi tiết: mây bay hối hả, mầm non mắt lim dim, mưa phùn lất phất, rào rào trận lá, chú thỏ phóng nhanh, trăm ngọn suối róc rách reo mừng, ngàn chim muông nổi hát ca vang dậy, mầm non bật chiếc vỏ đứng dậy khoác áo màu xanh biếc.

a. Từ ngọn trong câu thứ nhất mang nghĩa gốc, là phần trên cùng của cây, phần cao nhất.

Từ ngọn trong câu thứ hai mang nghĩa chuyển, là phần cao, nhọn nhất của lửa khi cháy.

Từ ngọn trong câu thứ ba mang nghĩa gốc, là phần cao nhất của ngọn núi.

b. Từ gốc trong câu thứ nhất mang nghĩa gốc, là đoạn dưới thân cây sát đất.

Từ gốc trong câu thứ hai mang nghĩa gốc, là đoạn dưới thân cây sát đất.

Từ gốc trong câu thứ ba mang nghĩa chuyển, là chỉ người sinh ra mình (bố, mẹ) là người Việt Nam.

– Từ lá:

Câu nghĩa gốc: Mùa xuân, cây mọc lá tua tủa, đâm chồi mọc lên xanh biếc.

Câu nghĩa chuyển: Mẹ đi làm sớm, gửi cho em một lá thư dặn dò.

– Từ nụ:

Câu nghĩa gốc: Trên cây, những nụ hoa đào đã bắt đầu chớm nở.

Câu nghĩa chuyển: Em dành tặng mẹ một nụ hôn.

a. Từ bà ở vị trí số 2 được dùng để xưng hô.

b. Trong đoạn văn, danh từ cũng được dùng để xưng hô là: cháu, em, nó.

Ngày xưa, trên cao nguyên có một đồng cỏ ở rất xa chỗ sinh sống của loài người. Nơi này có một dòng suối trong như pha lê và những tảng đá vân nằm giữa những đám hoa bươm bướm, hoa thạch thảo màu hồng, màu tím. Muốn tới đây phải vượt qua những cánh rừng, những dãy núi, những dòng sông... Muông thú gọi đó là làng Hươu.

a. Ba anh em dế được mẹ giảng giải thế nào về tục lệ lâu dài của họ nhà dế?

b. Chú dế út có cảm nghỉ thế nào trước việc mẹ cho ra ở riêng?

– Lúc theo mẹ đi trên đường: tấp tểnh, khấp khởi, nửa lo nửa vui.

– Lúc được mẹ dắt vào chỗ ở riêng: không buồn, khoan khoái, thầm cảm ơn mẹ.

c. Chú dế út thầm cảm ơn mẹ vì được mẹ đưa đến một nơi ở mới thoáng đãng, mát mẻ.

d. Tính cách của chú dế út qua đoạn kết của câu chuyện là người thích thể hiện, chủ quan và đắc thắng, tự đại về khả năng của mình.

Đêm đầu tiên tại hang mới, một mình tôi trong căn phòng rộng huơ hoác. Không giống ban ngày, nơi đây lạnh lẽo hơn và tối om. Tôi không nhìn thấy gì cả. Mò mẫm tới bên chiếc bàn đá dựng được từ sáng, tôi ngồi rồi nhớ về mẹ, các anh ở nhà. Hoá ra, cuộc sống ở một mình không vui như tôi nghĩ. Tôi trằn trọc cả đêm không ngủ được, ước gì trời mau sáng hơn, ước gì tôi bé xíu, luôn được ở cùng với mẹ…

Vườn cây trái được tác giả so sánh với những hình ảnh: vườn chôm chôm - tia mặt trời; táo ngọt - mặt trăng mềm mại.

Tác dụng của những hình ảnh so sánh: các loại cây trái đẹp hơn, dễ hình dung về loại quả đó hơn. Đồng thời, thể hiện tình yêu và sự say mê cây trái của tác giả.

Những từ ngữ cho thấy đối với con người, vườn cây trái rất thân thiện, đáng yêu: trái xoè, mời mọc, đung đưa, mềm mại, ríu rít.

Khi đi trong vườn cây, tác giả đã có cảm nghĩ: cảm tạ với trời, đất, cây và người đã ngày đêm vất vả chăm sóc vườn cây trái, để giờ ta được cầm quả chín.

Đáp án đúng là: C. Buổi chiều.

Qua cảm nhận của bạn nhỏ khi ngồi trên đê, cánh đồng lúa hiện ra:

Những từ ngữ tả màu sắc của cánh đồng lúa: vàng rực, vàng chanh, vàng cam, vàng chói, vàng.

Trong bài, cây lúa được nhân hoá bằng những cách:

+ Dùng hành động của con người: chen, kêu, thì thầm.

+ Dùng lời nói của con người: đừng có chen, chín nhanh lên.

Tác dụng của biện pháp nhân hoá trong việc miêu tả đồng lúa đang chín: làm đồng lúa trở nên gần gũi với nhân vật người, con người vì yêu thiên nhiên nên coi đồng lúa đang chín như những người bạn, biết nói, có cảm xúc, hành động như người.

Bạn nhỏ cảm thấy mình bập bềnh trên con thuyền giữa biển màu vàng vì trời dần lặn xuống, làm nổi bật màu vàng của đồng lúa. Trong khi bạn nhỏ lại đang ngồi trên đê giữa biển lúa, có cảm giác đê như một con thuyền bập bềnh giữa biển vàng của lúa.

Qua cách quan sát, cảm nhận về cánh đồng lúa đang chín, em thấy bạn nhỏ là người có sức tưởng tượng cao, có nhiều ước mơ và có nhiều trải nghiệm. Bạn còn đồng thời rất yêu quê hương, yêu thiên nhiên cảnh vật nơi mình sống.

Em hiểu câu “Hoà nhập vào hạnh phúc lớn lao của người khác, bản thân ta sẽ hạnh phúc." là: khi người khác có hạnh phúc, ta cùng tới chia sẻ, đồng hành có thể hiểu người đó hơn, hiểu điều làm họ hạnh phúc và cũng có thể làm ta hạnh phúc vì hiểu ra điều thú vị và quen thêm người bạn mới.

Em nối nghĩa của từ chín trong mỗi câu như sau:

a. Hoà nhập với cánh đồng, tôi có niềm vui của lúa chín vàng – ⁽²⁾ (quả) ở vào giai đoạn phát triển đầy đủ nhất, thường có màu đỏ hoặc vàng, có hương thơm, vị ngon.

b. Một nghề cho chín còn hơn chín nghề – ⁽³⁾ thành thục, am hiểu đầy đủ mọi khía cạnh.

c Ăn chín, uống sôi – ⁽¹⁾ (thức ăn) được nấu nướng kĩ, đến độ ăn được.

– Câu với từ chín theo nghĩa ⁽¹⁾ bài tập 9: Mẹ em đã nướng thịt chín rồi!

– Câu với từ chín theo nghĩa ⁽²⁾ bài tập 9: Bố em là một người chín chắn.

– Câu với từ chín theo nghĩa ⁽³⁾ bài tập 9: Quả chuối chín vàng ươm.

Đề 1: Bài văn viết theo đề 1: Viết bài văn kể sáng tạo một câu chuyện đã học ở chủ điểm Thế giới tuổi thơ.

 Trong cuộc sống của tớ và những người bạn trong làng, có biết bao nhiêu điều thú vị. Mỗi ngày qua đi, tình bạn của chúng tớ: Ja Ka, Ja Prok, Mư Nhơ và tớ – Mư Hoa càng trở nên khăng khít. Một lần trong đời có lẽ làm tớ khó quên được, chúng tớ cùng nhau cải tạo lại cánh đồng cỏ, trồng những vườn hoa xinh xắn, làm ai ai cũng yêu quý, hạnh phúc.

Vào lần đó, chúng tớ đang chơi trên một cánh đồng cỏ khá rộng. Ja Ka, Ja Prok, Mư Nhơ và tớ lại rủ nhau tới đó vui chơi. Đồng cỏ rất gần, lại không cản trở ai, không có người qua lại, xe cộ đông đúc, thật là một nơi vui chơi lí tưởng cho chúng tớ! Anh bạn của tớ là Ja Ka có lẽ coi chiếc trống như một người bạn thân cốt – lần nào đi chơi, cậu ta cũng mang theo chiếc trống nhỏ. Mà quả nhiên, Ja Ka vỗ trống hay thật! Những điệu trống thình thịch, đôm đốp cứ thế vang lên trong cuộc vui chơi, chẳng ai bảo ai, cứ thế nhảy tung tăng, người hát líu lo một bài hát, tay cầm tay múa ca vang lừng…

Vậy nhưng… chỉ một thời gian sau đó, một điều tồi tệ làm chúng tớ không còn thói quen, còn khoảng không vui chơi tuyệt vời thế nữa – một bãi rác ở đâu đó, không rõ của ai vứt bậy vào góc đồng cỏ. Bãi rác tuy nhỏ, chúng tớ cũng rủ nhau nhặt bỏ rác vào thùng rác. Nhưng những ngày sau, rác cứ lớn dần: một vài túi, đến cả chục túi, rồi chồng lên nhau thành một bãi rác, bốc mùi vô cùng khó chịu. Mùi của rác không ai thích cả! Vậy mà nỡ vứt ra một đồng cỏ xinh đẹp, rộng rãi như vậy, ai dám nỡ làm việc xấu thế?

Mư Nhơ thở dài và nói với cả nhóm:

– Cứ thế này, đồng cỏ sẽ thành bãi rác mất thôi

Tớ buồn bã nói với mọi người:

– Bọn mình còn đâu chỗ mà vui chơi!

Ja Ka và Ja Prok thì rầu rĩ, tỏ vẻ thất vọng:

– Biết làm thế nào bây giờ?

Nhìn lên trời xanh, chán nản, nhìn những áng mây đủ hình thù trôi đi. Trời thì xanh mà đồng cỏ không còn “xanh”. Bỗng đám mây này thì lấm chấm vài hình nhỏ, đám mây kia tan ra phảng phất những mây li ti, đám mây nọ thì như một lùm cỏ trôi. Tớ chợt hỏi cả nhóm:

– Các cậu có thấy bầu trời như một vườn hoa không?

Mư Nhơ ngồi cạnh nghe tớ tả những áng mây xong thì gật gù tỏ vẻ đồng ý:

– Cánh diều giống hoa ngũ sắc, đám mây giống hoa cúc trắng,…

Tớ liền bật dậy, cảm giác chính là đây! Chúng ta cần giải toả bầu không khí ngột ngạt này, không thể chấp nhận ngồi im được. Phải hành động ngay thôi!

– Chúng ta sẽ biến nơi đây thành cánh đồng hoa. Mọi người không nỡ lấy cánh đồng đẹp làm chỗ đổ rác đâu.

Vừa bật ra ý tưởng, chúng tớ liền bắt tay vào làm ngay. Ja Ka thì đi báo cho các cô bác trong làng mang cuốc, mang xẻng tới. Ja Prok và Mư Nhơ thì đi vào các nhà vườn trong làng hỏi xin mầm hoa, tìm các mầm hoa dại bên đường để gom lại. Tớ thì đi mượn dây để ròng nước tưới đẫm vùng đồng cỏ trước khi xới lên trồng, có vẻ như đất quá khô do nắng nóng. Người xới đất, người trồng cây, người nhổ cỏ, người bắt sâu,… Hôm ấy, chúng tớ và các cô bác làm việc tới tận tối khuya mới xong. Tuy ai cũng mệt nhưng mà đều vui vẻ, mừng rỡ cho thành quả cải tạo này.

Ba tháng sau, hoa đua nhau khoe sắc, cúc bách nhật tím lịm, cúc vạn thọ vàng tươi, mào gà đỏ thắm,… Quả nhiên, mỗi ngày tới thăm đồng hoa, chúng tớ đều không còn thấy ai đến đây đổ rác nữa. Nhóm chúng tớ mỗi ngày đều thấy yêu đời, tiếng trống vẫn vỗ, điệu hát vẫn ngân vang như chưa từng có chuyện gì xảy ra.

Đồng hoa xinh đẹp của làng tớ ngày một nổi tiếng. Có những người chúng tớ chưa từng gặp nhưng mặt rạng rỡ, luôn miệng nói: “Vườn hoa này đẹp quá, tôi chưa từng thấy vườn hoa này bao giờ, chúng mới được trồng phải không?”; “Tôi có thể tới đây mỗi ngày được không?”. Từ một đồng cỏ, vừa giúp cảnh đẹp, vừa loại bỏ những bãi rác, những thói quen xấu xí, lại thu hút được thêm nhiều người tới chơi cùng – có lẽ chúng tôi đã làm được một việc làm ý nghĩa trong đời.

Đề 2:

Giữa làng em có một hồ nước rất rộng và đẹp. Đó là khung cảnh mà em yêu thích nhất trong làng.

Hồ nước ấy được tạo nên từ một lần giặc Mỹ đánh bom mà tạo thành. Hồ rất sâu, giữa lòng hồ phải sâu đến 6m. Nước hồ rất trong, nhưng nhìn vào thì lúc nào cũng thấy một màu xanh sẫm huyền bí. Đó là do dưới đáy bùn của lòng hồ, là cả một thế giới rong rêu. Họ nhà rong ở đó đông đúc lắm, rong ông rong bố, rong mẹ rong chị chen chúc nhau, nhuộm xanh cả đáy hồ. Do vậy mà nhìn từ trên xuống, hồ nước có vẻ khá đáng sợ. Ven bờ hồ là lớp cỏ trâu rất dày. Cỏ mọc như một tấm thảm xanh, êm ái và tươi mát. Từ ngày người ta không dẫn trâu vào ăn, cỏ mọc càng thêm tươi tốt. Từ ven bờ xuống lòng hồ, mực nước ngày càng sâu thêm. Phần gần bờ có rất nhiều cỏ nước mọc lên. Giữa đám cỏ đó, có mấy cái tổ chim chẳng biết của loài nào. Vào sâu hơn trong hồ, trên mặt nước nổi đầy những chiếc lá to, tròn như cái nón. Đó là bụi hoa súng. Lá súng rất nhiều, nhưng hoa thì chẳng có bao nhiêu. Bởi vậy, mỗi lần một nụ súng trồi lên, em và các bạn lại xuýt xoa, ra hồ liên tục để chờ ngắm hoa nở. Hồ nước này được thả rất nhiều loại cá từ hồi mới xây làng. Giờ đây cá mẹ đẻ cá con, tạo thành cả một quần thể đông đúc. Vì vậy, hình ảnh các bác, các chú vác cần câu hay thả lưới ven hồ đã trở thành một hình ảnh vô cùng quen thuộc.

Đối với em, hồ nước là một khung cảnh thiên nhiên vừa đẹp lại bình dị, mộc mạc. Nơi đây gắn liền với những buổi chiều rong chơi cùng bè bạn, với những ngày đến trường ở cuối làng. Em yêu lắm hồ nước của quê mình.