Đề cương ôn tập cuối kì 2 Ngữ văn 12 Cánh diều có đáp án

- HS tự trả lời theo nhận thức của cá nhân

- Gợi ý: Bám sát nội dung của câu thơ thứ nhất và kết quả mà nhân vật trữ tình có được ở câu thơ cuối để hiểu về điều kiện con người được hưởng cảm xúc tự do, tự tại… Hành trình đi đường của nhân vật trữ tình sẽ là bài học quý cho bạn đọc.

Ngôi kể trong đoạn văn bản trên: Ngôi thứ nhất.

Những hành động của Cò khi bắt rắn: thò tay nắm đuôi con rắn; chộp ngang lưng con rắn; ngửa người ra sau lôi nguyên con rắn mắc câu vào xuồng; ghé răng cắn chót đuôi con rắn một cái.

- Trải nghiệm của hai bạn nhỏ: Đi bắt rắn.

- Đi bắt rắn gợi ra một trải nghiệm sông nước có phần mạo hiểm với người lần đầu như An nhưng cũng đầy thôi thúc.

- Chính trải nghiệm trên đã giúp người đọc hiểu thêm về Đất rừng phương Nam - một vùng đất còn hoang sơ với bao điều hấp dẫn, mới lạ, đánh thức bao khao khát khám phá trong mỗi người,...

- Nhà văn đặt điểm nhìn vào nhân vật An:

+ An là một nhân vật trong truyện chứng kiến toàn bộ câu chuyện và kể lại.

+ Nhân vật An lần đầu trải nghiệm, được chứng kiến sự thuần thục của Cò khi đi bắt rắn.

- Tác dụng:

+ Tăng tính sinh động, cuốn hút, tự nhiên, khách quan, chân thật cho câu chuyện.

+ Điểm nhìn thể hiện cái bỡ ngỡ nhưng cũng đầy những háo hức, tò mò, thích thú, say mê và ngưỡng mộ của nhân vật về một vùng đất còn hoang sơ, đầy mới mẻ, khơi gợi những khám phá, phát hiện của con người,...

- Trải nghiệm đem lại hiểu biết và kinh nghiệm thực tế; giúp chúng ta mau chóng trưởng thành về cách nghĩ, cách sống, bồi đắp tình cảm, tâm hồn, giúp mỗi người gắn bó và góp phần cống hiến cho cuộc đời, cho đất nước.

- Trải nghiệm giúp mỗi người khám phá chính mình để có những lựa chọn đúng đắn và sáng suốt cho tương lai.

- Trải nghiệm giúp mỗi người dấn thân, thử nghiệm để sáng tạo; biết cách vượt qua những trở ngại khó khăn, tôi luyện bản lĩnh, ý chí để thành công.

- Trải nghiệm góp phần làm cho cuộc sống của mỗi người thêm giàu có, phong phú, có ích,...

Loại điểm nhìn trong đoạn văn:

“Rồi người mẹ vạch yếm cho con bú! Thằng bé ngậm núm vú bú ụt à ụt ịt như con lợn con. Trước mặt người đàn bà, Bính mủi lòng đưa mắt nhìn Năm Sài Gòn ăn bát cháo xong ngồi dựa lưng vào bức vách mơ màng với khói thuốc lá. Bính chua xót nhớ tới đứa con nhỏ bán đi năm xưa và đứa con đẻ sẩy, và càng xót xa đau đớn hơn khi người đàn bà cúi hôn xuống cặp má phúng phính xinh xắn của đứa bé, và người đàn ông thì nồng nàn nhìn vợ ẵm con.

Bính thấy vợ chồng người nọ thật sung sướng hơn ai, còn mình thì khổ sở không biết chừng nào đến đời nào”

=> Điểm nhìn của nhân vật Bính/ Điểm nhìn bên trong.

Cảm nhận của Bính về số phận của mình: mình thì khổ sở không biết chừng nào đến đời nào.

Chi tiết “Thằng bé ngậm núm vú bú ụt à ụt ịt như con lợn con” thể hiện sự vô tư, ngây thơ, trong sáng của một đứa trẻ, có ý nghĩa:

- Khơi dậy quá khứ với nỗi đau bán con, mất con trong Tám Bính.

- Đánh thức những khao khát trong Tám Bính về một cuộc sống giản dị, bình yên,...

Những khao khát của Tám Bính qua văn bản có thể hiểu:

- Đây là khao khát của một con người đã từng sống đời Bỉ vỏ đầy những lọc lừa, dối trá, điêu ngoa.

- Khao khát ấy đến vào khoảnh khắc nhân vật rơi vào tình trạng bị truy đuổi nguy nan điêu đứng.

- Khao khát ấy được đánh thức khi Tám Bính tá túc tại gia đình một người dân lương thiện; nhìn cảnh hạnh phúc của họ, Tám Bính chạnh lòng nghĩ về cuộc đời mình và khao khát được sống bình yên.

- Những khao khát của Tám Bính qua đoạn văn bản có ý nghĩa khẳng định: Dù có sa vào cuộc sống xấu xa thì nhân vật vẫn không mất đi những mong muốn đẹp đẽ về cuộc sống lương thiện, về hạnh phúc gia đình có vợ, có chồng, có con cái. Đây là những khao khát chính đáng của bất kì người phụ nữ nào, nó giản dị nhưng ý nghĩa, chỉ có điều Tám Bính sẽ không bao giờ có được và bản thân cô cũng đau xót hiểu được sự bất lực, bế tắc của chính mình.

- HS bày tỏ quan điểm: Đồng ý/không đồng ý/đồng ý một phần với quan điểm

- HS lí giải hợp lí, thuyết phục, chẳng hạn:

* Em đồng ý với ý kiến cho rằng: Cuộc sống có ý nghĩa khi chúng ta có khát vọng, vì:

- Khát vọng là biểu hiện tích cực của tâm lý con người, thể hiện giá trị cao đẹp của con người.

- Những người có khát vọng sống có trái tim say mê, luôn sống hết mình để giúp đỡ mọi người và nhận thức được lợi hại trong cuộc sống.

- Khát vọng thúc đẩy con người nỗ lực và tỉnh táo tránh được những rủi ro không đáng có.

- Khát vọng mang đến sự lạc quan nhất định và hướng đến những điều tốt đẹp nhất cho nhân loại, dù có thực hiện được hay không.

Đoạn thơ sử dụng các phương thức biểu đạt là: tự sự, miêu tả, biểu cảm.

Câu thơ gợi tả một sông Đuống duyên dáng trữ tình như dáng hình gợi cảm, tràn đầy sức thanh xuân của người thiếu nữ Kinh Bắc. Đồng thời gợi lên vẻ đẹp của một sông Đuống trầm mình trong dòng chảy của thời gian lịch sử...

Sông Đuống ngày xưa là miền quê yên ả, thanh bình, trù phú... Sông Đuống hôm nay là ranh giới chia lìa giữa quá khứ và hiện tại, giữa bình yên và chiến tranh. Sông Đuống là niềm hướng vọng đau đáu thiết tha trong tâm khảm đứa con xa quê... Sông Đuống gợi thức niềm yêu tha thiết và nỗi đau quặn thắt...

"Em" là một nhân vật phiếm chỉ, một thủ pháp trữ tình để nhà thơ tâm sự sẻ chia. Đó một nhân vật vừa hữu hình vừa vô hình để lắng nghe dòng cảm xúc miên man bất tận ngân lên từ cõi lòng thi sĩ.

Người đã có nhiều đóng góp trong việc đưa Nhã nhạc cung đình Huế đệ trình UNESCO: Giáo sư Trần Văn Khê.

- Kiểu loại văn bản: Văn bản thông tin

- Phương thức biểu đạt chính: Thuyết minh

- Nhan đề: Nhã nhạc cung đình Huế thăng hoa cùng thời gian

+ Góp làm nổi bật nội dung chính, giúp người đọc có cơ sở định hướng, tiếp nhận nội dung của VB

- Hình ảnh: Biểu diễn Nhã nhạc cung đình

+ Minh hoạ trực quan

+ Làm cho thông tin của VB trở nên cụ thể, rõ ràng, sinh động, dễ hiểu, dễ hình dung hơn với người đọc

- Chú thích bên dưới hình ảnh: Biểu diễn Nhã nhạc cung đình tại nhà hát Duyệt Thị Đường, Đại Nội Huế. Ảnh: Tường Vi/TTXVN

+ Bổ sung thông tin cho hình ảnh.

- Dữ liệu, thông tin của văn bản được trình bày theo trình tự thời gian:

+ 1010 - 1225: Nhã nhạc cung đình Huế xuất hiện

+ 1802 - 1945: Nhã nhạc cung đình Huế phát triển rực rỡ

+ 1945: Nhã nhạc cung đình Huế đứng trước nguy cơ mai một, thất truyền.

+ 1992: Công tác bảo tồn Nhã nhạc cung đình được triển khai và dần được thế giới biết đến.

+ 1994: Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế lập hồ sơ ứng cử cấp quốc gia Nhã nhạc Huế đệ trình UNESCO.

+ 7/11/2003, Nhã nhạc cung đình Huế được UNESCO vinh danh là Kiệt tác di sản văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại.

+ 2008: Nhã nhạc cung đình Huế được gọi là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

- Hiệu quả: Làm rõ được quá trình hình thành, phát triển và trở thành Di sản văn hóa của Nhã nhạc cung đình Huế. Tăng tính khách quan, tin cậy cho văn bản.

- Học sinh trình bày quan điểm cá nhân

- Đề xuất hai giải pháp

+ Đẩy mạnh công tác truyền thông: qua sách, báo, mạng xã hội....

+ Có chính sách đãi ngộ phù hợp đối với các nghệ nhân nhằm khuyến khích việc truyền nghề lại cho các thế hệ kế tiếp.

- Mục đích: Giới thiệu, cung cấp thông tin về những đặc điểm quan trọng, nổi bật của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, một di sản thiên nhiên thế giới hội tụ nhiều giá trị nổi bật, từ đó tác động đến nhận thức của người đọc về đối tượng được đề cập đến.

- Quan điểm: Phản ánh khách quan, chuẩn xác về những đặc điểm quan trọng, nổi bật của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng , đồng thời thể hiện niềm tự hào, trân trọng, gìn giữ di sản thiên nhiên động Phong Nha.

- Từ được viết tắt cho một tổ chức quốc tế quan trọng là: UNESCO

- UNESCO là tên viết tắt của tổ chức quốc tế: Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc

+ Phương tiện phi ngôn ngữ: Hình ảnh

 Tác dụng: góp phần thể hiện rõ nội dung chính, giúp người đọc có cái nhìn cụ thể và trực quan, sinh động hơn về vẻ đẹp hoang sơ của động Phong Nha.

- Phần văn bản sau: “Phong Nha - Kẻ Bàng có kiểu rừng độc nhất trên trái đất... là tiềm năng lớn nhất Việt Nam và thế giới về bảo tồn các loài dơi”, người viết đã dùng trình bày thông tin theo cách phân loại đối tượng.

-  Văn bản trình bày đặc kiểu rừng độc nhất trên Trái đất điểm của Phong Nha - Kẻ Bàng đã tạo môi trường lý tưởng cho đa dạng sinh học trên hai khía cạnh chính là:

+ Về hệ thực vật, về động vật nói chung (tổng số loài, loài có giá trị) của rừng

+ Về những loài linh trưởng, linh trưởng đặc hữu của rừng

-> Tác dụng:

+ Giúp người đọc hình dung về tổng thể, vừa cung cấp những thông tin chi tiết cụ thể về sự đa dạng sinh học của đặc kiểu rừng độc nhất trên Trái đất ở Phong Nha - Kẻ Bàng

+ Điều đó làm cho thông tin cơ bản của phần VB (giá trị và đặc điểm độc đáo của Vườn quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng ) được trình bày đầy đủ, thuyết phục.

+ Em ý thức sâu sắc được những thái độ ứng xử cần có của con người với thiên nhiên: biết tôn trọng, giữ gìn, bảo vệ, sống hòa hợp với thiên nhiên.

+ Chúng ta cần nâng cao ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ sự đa dạng sinh học của các khu rừng vì đó là tài sản quốc gia.

+ Nhìn ra thiên nhiên, ta nhận ra sự kỳ diệu của cuộc sống và sức sống mãnh liệt của mọi hình thức tồn tại.

+ Con người là một phần của thiên nhiên, và sự chăm sóc và bảo vệ môi trường là cách chúng ta bảo vệ chính bản thân mình.

- Chủ thể trữ tình trực tiếp qua đại từ nhân xưng “Tôi”

 - Hình ảnh “những ngôi sao” ở khổ thơ cuối: chỉ những người bán hàng rong.

- Cảm hứng chủ đạo: Sự đồng cảm, biết ơn của tác giả đối với thân phận của những người gánh hàng rong.

- Biện pháp tu từ liệt kê: Hương nhãn Hưng Yên, sen Tây Hồ, cốm làng Vòng. Tác dụng: Diễn tả đầy đủ/ tạo nên sự phong phú, đa dạng về những thức quà mang hương vị quê hương trên đôi quang gánh. Tạo ấn tượng mạnh về hình ảnh và cảm xúc cho người đọc.

- Điệp từ “họ”: Nhấn mạnh sự trân trọng, biết ơn của tác giả dành cho những người gánh hàng rong. Tạo sự liên kết hài hòa, nhịp nhàng.

- Cách triển khai mạch cảm xúc: Từ sự biết ơn, trân trọng những thức quà trên đôi quang gánh đến sự đồng cảm, thấu hiểu, suy tư, trăn trở về cuộc sống mưu sinh vất vả của những người gánh hàng rong.

- Cách tổ chức hình tượng trong bài thơ: Đi từ hình tượng đôi quang gánh với những thức quà bình dị, mang hương vị quê hương “ổi, xoài, mận, cốm, nắng ban mai, hoàng hôn tím, nhãn Hưng Yên, sen Tây Hồ, đồng quê...” đến hình tượng “những ngôi sao” - biểu tưởng cho cái đẹp của những số phận vô danh.

- Gợi ý: Sự đồng cảm, thấu hiểu có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong đời sống.

+ Khi biết đồng cảm, thấu hiểu ta sẽ biết đặt mình vào vị trí, hoàn cảnh của người khác từ đó giúp con người biết yêu thương và sống trách nhiệm với cộng đồng.

+ Giúp những người có hoàn cảnh khó khăn có thêm sức mạnh, niềm tin trong cuộc sống.

+ Tạo nên sự gắn kết giữa người và người, giúp xã hội ngày càng tốt đẹp, nhân văn hơn.

Số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau là dấu hiệu của thể thơ tự do.

Những công việc thường nhật của nhân vật trữ tình để vun vén, chăn chút cho hạnh phúc gia đình: khép cửa, phơi mền, vá áo, cắm hoa, treo tranh, thắp sáng ngọn đèn đêm anh đọc.

- Biện pháp lặp cấu trúc: Lấy thời gian ...

- Tác dụng: tạo nhịp điệu, tăng tính liên kết giữa các dòng thơ; nhấn mạnh nỗi nhớ, niềm tin, khát vọng hạnh phúc của nhân vật trữ tình; thể hiện thái độ trân trọng, ngợi ca trước vẻ đẹp trong tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu.

- Ước mơ, khát vọng của nhân vật trữ tình: về tình yêu thủy chung, son sắt, bền lâu; niềm tin, khát vọng vào tương lai hạnh phúc.

- Nhận xét: ước mơ, khát vọng đời thường, giản dị, thể hiện tình cảm sâu sắc, chân thành của người con gái trong tình yêu.

HS trình bày thông điệp có ý nghĩa nhất, cần phù hợp với nội dung đoạn trích và lí giải phù hợp.

Gợi ý: thông điệp về vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ; về sự chân thành, sâu sắc trong tình yêu; về sự hi sinh của người phụ nữ trong tình yêu…

Trong suốt mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc ta đã tạo nên nhiều giá trị bền vững, trong đó có lòng yêu nước. Lòng yêu nước Việt Nam mang khí phách, tâm hồn dân tộc yêu nước là một truyền thống dân tộc VN gắn với niềm tự hào, tự tôn dân tộc, là phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam. Đó là thứ tình cảm thiêng liêng nuôi dưỡng tâm hồn mỗi người con Việt.

Lòng yêu nước được hiểu là tình cảm, tình yêu, sự gắn bó sâu sắc của chúng ta đối với đất nước, quê hương. Cùng với đó là ý thức, trách nhiệm xây dựng đất nước, quê hương ngày càng giàu mạnh, phát triển

Lòng yêu nước xưa nay được thể hiện rất đa dạng, phong phú. Ấy là tinh thần, ý chí quyết tâm giữ vững, bảo vệ độc lập chủ quyền của tổ quốc, là tinh thần cầu tiến, mong muốn phát triển đất nước, đưa đất nước vươn lên sánh vai với các cường quốc năm châu. Lòng yêu nước còn được thể hiện ở tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương nơi mình sinh ra và lớn lên. Tình yêu đất nước còn nằm ở lòng tự tôn dân tộc, tự hào vì là dân tộc Việt Nam, mang trong mình dòng máu con người Việt Nam.

Là một giá trị cốt lõi của dân tộc, lòng yêu nước mang trên mình nhiều ý nghĩa. Đất nước ta trải qua hàng ngàn năm lịch sử gắn liền với những cuộc chiến tranh khốc liệt nhưng cuối cùng ta đã mang đến những chiến thắng hiển hách. Những chiến công oanh liệt ấy có được một phần quan trọng chính là lòng yêu nước nồng nàn của dân tộc, từ đó trở thành sức mạnh cùng nhau đồng lòng, tạo nên cội nguồn sức mạnh dân tộc to lớn. Bên cạnh đó, xét về bên trong tâm hồn, lòng yêu nước chính là bệ đỡ tinh thần cho con người, là nguồn cảm hứng giúp chúng ta luôn nghĩ về nguồn cội, là động lực to lớn giúp chúng ta phấn đấu, sống có trách nhiệm hơn với gia đình, quê hương.

Lòng yêu nước xuyên suốt trong mọi thời đại lịch sử và cho đến ngày nay vẫn vậy, tuy nhiên, bởi sự thay đổi của thời cuộc, quan niệm yêu nước của tuổi trẻ ngày nay có nhiều sự kế thừa và thay đổi so với quan niệm yêu nước truyền thống.

Trong thời kì chiến tranh loạn lạc, lòng yêu nước được thể hiện bằng cách đứng lên cầm súng đánh giặc giành lại hòa bình, độc lập, họ không ngại khó, ngại khổ họ chỉ quyết tâm giữ vững nền độc lập cho dân tộc, thậm chí phải hy sinh cả tính mạng của mình.

Trong thời bình, thế trẻ ngày này thể hiện lòng yêu nước qua nhiều hành động khác nhau. Tình yêu ấy được thể hiện  bằng việc hướng tới việc xây dựng đất nước, quê hương phát triển. Mỗi bạn trẻ đều tích cực học tập, rèn luyện để tương lai đóng góp vào công cuộc xây dựng, phát triển đất nước. Lòng yêu nước còn được thể hiện qua việc tôn trọng các giá trị xã hội, từ tình yêu chuyển thành những hành động thiết thực như: tích cực tham gia các hoạt động xã hôi, hoạt động tình nguyện, các chiến dịch cộng đồng, ra sức chung tay bảo vệ môi trường, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên đất nước, góp sức chung tay giúp đỡ đồng bào, xây dựng tình thương mến giữa con người trong cùng đất nước.

Dẫu khác nhau là vậy, nhưng dù ở thời đại nào, lòng yêu nước luôn được coi trọng. Từ thời chiến cho đến thời bình, lòng yêu nước thể hiện mạnh mẽ nhất qua lòng tự tôn dân tộc. Đó chính là niềm tự hào dân tộc, biết gìn giữ nâng cao các giá trị bản sắc văn hoá dân tộc, là ý chí quyết tâm giữ vững nền độc lập, tự do của đất nước, là khát vọng đất nước Việt Nam ngày càng thịnh vượng.

Thế hệ trẻ hôm nay cần kế thừa và phát huy lòng yêu nước truyền thống thông qua việc không ngừng học tập, rèn luyện, trau dồi kiến thức.Nghiêm túc thực thi các chính sách pháp luật của nhà nước. Tích cực tham gia vào các hoạt động cộng đồng nhằm gia tăng tình đoàn kết, góp sức chung tay xây dựng đất nước ngày một tốt đẹp.

Lòng yêu nước là một giá trị tinh thần cốt lõi, xuyên suốt nhiều thế hệ, đặc biệt đối với thế hệ trẻ ngày nay, khi mà tình yêu đất nước được biểu hiện vô cùng phong phú. Là một phần của thế hệ trẻ, em cảm thấy tự hào trước tình yêu nước được gìn giữ, phát huy và trân trọng như vậy. Bản thân em cũng sẽ góp sức, chung tay cùng thế hệ trẻ phát huy tình yêu đất nước, lấy tình yêu ấy làm động lực để dựng xây Tổ quốc.

THƯ NGỎ

Kính gửi: Quý Phụ huynh trường THPT Chu Văn An

Lời đầu tiên, cho phép tôi được thay mặt BGH Nhà trường gửi đến toàn thể

Quý Phụ huynh lời chúc sức khỏe và lời chào trân trọng nhất.

Trước thời điểm các em học sinh chuẩn bị tốt nghiệp, Nhà trường cần trao đổi với phụ huynh một số vấn đề về việc lựa chọn nghề nghiệp của học sinh. Chọn nghề là điều quan trọng nhất trong cuộc đời mỗi người, đây chính là bước khởi đầu cho tương lai. Để tồn tại và để tự khẳng định mình trong cuộc sống, mỗi người cần lựa chọn cho mình một nghề nghiệp nhất định.

Đứng trước ngưỡng cửa với vô vàn sự lựa chọn đã tạo nên không ít khó khăn cho các vị phụ huynh và con em học sinh. Để giải quyết vấn đề đó, các bậc phụ huynh và học sinh cần quan tâm đến học lực, năng khiếu và sở thích ngành nghề của con em. Bởi lẽ, thế mạnh và sở thích là hai yếu tố song hành cùng nhau khi bước vào con đường lựa chọn ngành nghề. Đặc biệt, kính mong các vị phụ huynh luôn tôn trọng lựa chọn của con em, luôn đồng hành, động viên các em trong quá trình chọn nghề và tìm nghề.

Định hướng nghề nghiệp là vô cùng quan trọng.Việc lựa chọn định hướng phù hợp với sở thích cá nhân về ngành nghề sẽ là động lực tốt cho việc học, tạo được sự đam mê trong học tập.

Trước tình hình này, Nhà trường sẽ thường xuyên tổ chức các buổi hướng nghiệp nhằm giúp học sinh hiểu rõ bản thân, sở thích, đam mê, năng lực, và cung cấp thông tin về ngành nghề dự định cũng như tình hình thị trường lao động và xu hướng việc làm.

Nhà trường rất mong nhận được sự hỗ trợ và hợp tác từ phía Phụ huynh để thuận lợi hơn trong việc định hướng nghề nghiệp cho con em học sinh.  

Kính chúc Quý Phụ huynh và các em học sinh hạnh phúc và mạnh khỏe !

Trân trọng.

Hiệu trưởng

Nguyễn Văn A

Văn học từ muôn đời xưa, cho đến muôn đời sau bao giờ cũng viết về con người. Dù chỉ tả một làn mây dòng suối, cành lá, tiếng chim, thì cũng nhằm nói về con người. Cho nên thiên nhiên trong văn học là những bức tranh tâm trạng. Người buồn thì cảnh buồn, người vui thì cảnh vui. Qua hai bài thơ Đây mùa thu tới của Xuân Diệu và Đất nước của Nguyễn Đình Thi, chúng ta cũng có thể thấy rõ điều đó.

Mùa thu từ bao đời nay và sẽ mãi mãi là nguồn thi hứng, là đề tài hấp dẫn đối với các thi nhân. Các nhà thơ nổi tiếng thế giới cũng như Việt Nam như Huy-gô, Rim-bô, Véc-len, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến, Tản Đà đều đã có những bài thơ rất đặc sắc dành cho mùa thu. Nhưng không vì thế mà thơ viết về mùa thu trở nên mòn sáo, đơn điệu. Bởi cảnh thu thời nào cũng vậy, nhưng lòng người thì mỗi thời mỗi khác. Vì thế cảnh sắc mùa thu trong mỗi bài thơ đều có những vẻ đẹp riêng độc đáo. Chính trạng thái cảm xúc của thi nhân đã quy định cảnh sắc mùa thu trong thơ.

Bài Đây mùa thu tới là một bài thơ hay về mùa thu của Xuân Diệu trước cách mạng. Bài Đất nước (1948-1955) của Nguyễn Đình Thi không phải là bài thơ viết về mùa thu, nhưng cảm hứng đất nước lại bắt đầu từ cảm hứng mùa thu. Hai bài thơ viết trong hai giai đoạn lịch sử khác nhau, thể hiện hai trạng thái cảm xúc khác nhau của nhà thơ trước mùa thu.

Cảnh sắc mùa thu trong bài Đây mùa thu tới thấm một nỗi buồn. Đó là cái buồn muôn thuở, nhưng cũng là cái buồn của thời đại, cái buồn của riêng “thơ mới”. Buồn vì cái lạnh len lỏi đâu đây gợi nỗi cô đơn, buồn vì sự chia lìa từ hoa cỏ, chim muông đến con người. Buồn vì một nỗi nhớ nhung ngẩn ngơ phảng phất trong không gian và trong lòng người. (Bài thơ mở đầu bằng hình ảnh rặng liễu buồn như những cô gái xoã tóc chịu tang, cùng hàng ngàn dòng lệ hàng nối hàng tuôn rơi. Các khổ thơ tiếp theo tác giả tái hiện cảnh hoa, lá rụng, cành cây khô gầy, vầng trăng bơ vơ. Sương mờ không khí trời u uất... tất cả những hình ảnh ấy gợi lên sự chia ly, tàn tạ, phai nhạt làm nổi rõ nỗi buồn cô đơn).

Cảnh thu buồn hiu hắt bi thương nhưng vẫn có cái gì đó dịu nhẹ, trẻ trung và rất đẹp. Bởi cảnh thu ngoài việc được so sánh với một hình ảnh độc đáo, còn được Xuân Diệu miêu tả với vẻ đẹp thơ mộng duyên dáng, tươi Bằng với tấm “áo mơ phai dệt lá vàng” vừa thực vừa ảo. Sắc vàng mùa thu đã làm sáng cả không gian.

Như vậy mùa thu bên cạnh cái vẻ đìu hiu buồn, một cái buồn rất đẹp của cảnh vật, vẫn chứa đựng bên trong một sức sống trẻ trung. Ấy là cái chất trẻ trung được phát hiện bằng con mắt “xanh non” của tác giả là cái sức sống của tuổi trẻ và tình yêu xốn xao trong cảnh vật.

Cảnh thu rất đẹp mà buồn vì lòng người lúc ấy còn buồn bã. Nỗi buồn của Xuân Diệu cũng là nỗi buồn của cả một thế hệ trí thức tiểu tư sản đương thời “yêu đời nhưng đau đời” (Huy Cận) chưa tìm được lối ra. Nỗi buồn ấy chính là tấm lòng thiết tha yêu đời, thiết tha giao cảm với đời.

Đang trong tâm trạng ấy cho nên nhà thơ rất nhạy cảm trước khung cảnh đất trời chuyển vào thu:

Đây mùa thu tới, mùa thu tới

Với áo mơ phai dệt lá vàng

Câu thơ cất lên như một tiếng reo khẽ, vồ vập, khi chợt nhận ra vẻ đẹp bất ngờ của mùa thu. Phải có tấm lòng yêu đời thì giữa cảnh thu buồn bã, nhà thơ mới có thể đón nhận được một niềm vui nho nhỏ như thế. Sự nhạy cảm của hồn thơ Xuân Diệu còn được thể hiện qua cách cảm nhận của mùa thu. Nếu trong phần mở đầu, tác giả phát hiện cảnh thu bằng thị giác để tái hiện sắc thu thì đến phần giữa bài thơ tác giả đã thâm nhập vào bên trong cảnh vật để cảm nhận tinh tế bằng cảm giác của mình: Cành lá run rẩy, sắc lá đổi màu, nhành cây ớn lạnh đến tận xương khô, rét mướt luồn trong gió. Cuối cùng nhà thơ gửi gắm tâm trạng của mình qua nỗi lòng của người thiếu nữ. “Tựa cửa nhìn xa nghĩ ngợi gì”, một nỗi nhớ thương ngơ ngác mặc dù cô thiếu nữ không nói, nhưng rõ ràng đó là tư thế suy tư của người muốn đón nhận, của tâm trạng đang hướng về cuộc đời.

Tóm lại: cảnh thu, lòng người trước mùa thu có buồn bã cô đơn, nhưng không quá tuyệt vọng mà vẫn tươi trẻ. Toát lên từ toàn bộ bài thơ cảnh thu là vẻ đẹp của một nỗi buồn. Đó là nỗi buồn đầy cảm xúc của cái tôi cô đơn biểu hiện một niềm yêu đời, khát khao giao cảm với đời của nhà thơ Xuân Diệu.

Bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi là bài thơ về “Đất nước rũ bùn đứng dậy sáng loà” qua cuộc kháng chiến 9 năm (1946-1954) nhưng cảm hứng đất nước lại bắt đầu từ cảm hứng mùa thu. Mở đầu là hình ảnh mùa thu “Sáng mát trong như sáng năm xưa”, “Gió thổi mùa thu hương cốm mới”. Đó là cảnh sắc thân thuộc của mùa thu Việt Nam muôn đời. Cảnh thu trong sáng, vui tươi. Đoạn thơ tiếp theo, tác giả khắc hoạ cảnh thu Hà Nội ra đi vì nghĩa lớn. Đó là cảnh thu với vẻ đẹp thơ mộng mà xao xác buồn, buồn vì tưởng như thiếu hẳn bóng người. Buồn vì niềm bâng khuâng lưu luyến của sự chia ly “Người ra đi đầu không ngoảnh lại” nhưng thực ra thì chẳng muốn rời:

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội

Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy

Còn mùa thu hiện tại là mùa thu sau Cách mạng tháng Tám mùa thu ở chiến khu Việt Bắc, lúc này đang là chiến khu tự do, căn cứ địa của kháng chiến chống Pháp, nơi Bác Hồ, Chính phủ kháng chiến đang điều khiển cuộc chiến tranh thần thánh của dân tộc. Nguyễn Đình Thi đã đến với mùa thu này bằng một niềm vui tràn ngập, niềm vui của người tự thấy mình được tự do, dân tộc được tự do, ít ra là ở chiến khu này. Đang trong tâm trạng vui, nên tác giả thấy cảnh thu hiện lên với vẻ đẹp tươi sáng, đầy sức sống, đầy âm thanh màu sắc rộn rã, tươi vui. Bầu trời như thay áo mới, cảnh vật như hồi sinh, những âm thanh của cảnh vật và cuộc sống con người cũng ríu ran ríu rít đầy niềm vui.

Và không gian mùa thu như trải dài, mở rộng theo những con đường, dòng sông, đồng lúa, cánh rừng trùng điệp của đất nước.

Cảm hứng của Nguyễn Đình Thi trong bài Đất nước là cảm hứng tự hào làm chủ của một nghệ sĩ đang tham gia trực tiếp vào sự nghiệp bảo vệ và xây dựng Tổ quốc độc lập tự do. Trong đoạn thơ nói về mùa thu Hà Nội 1946, tác giả có thể hiện tâm trạng buồn nhưng đó là nỗi buồn của một người tha thiết yêu quê hương mà phải tạm biệt quê hương lên đường vì nghĩa lớn. Nỗi buồn này khác nỗi buồn của Xuân Diệu.

Cảm hứng chủ đạo của nhà thơ vẫn là niềm vui, niềm tự hào về đất nước giang sơn gấm vóc, về độc lập chủ quyền vì vậy đoạn thơ viết về mùa thu chiến khu Việt Bắc vang lên sang sảng tự hào đầy kiêu hãnh.

Cùng viết về mùa thu mà Xuân Diệu chỉ thấy một mùa thu rất đẹp mà rất buồn. Còn Nguyễn Đình Thi lại tiếp nhận một mùa thu trong trẻo, đầy âm thanh, màu sắc, đầy niềm vui, sức sống của cảnh vật và con người. Điều đó, xét cho cùng có nguyên nhân thời đại chi phối hồn thơ. Chính cảm xúc về thời đại đã quy định cảm hứng, qui định tình thu của nhà thơ và từ cảm hứng, tình thơ của nhà thơ lại qui định cảnh sắc mùa thu trong thơ.

Trước cách mạng, Xuân Diệu sống trong cảnh ngộ của người dân nô lệ. Nỗi buồn của người dân mất nước đã tạo nên cách nhìn, cách cảm của thi nhân trước mùa thu. Từ sau cách mạng Xuân Diệu đã đến với đất nước bằng niềm vui, niềm tự hào nên cảnh thu cũng đã thay đổi.

Ba năm qua nay lại mùa thu tới

Mỗi lần thu tới lại mùa thu tới

Thu từ nay không thu thảm thu sầu

Mà thu sướng nhuộm màu xuân mát mát

Lá biếc xanh xanh

Trời thu bát ngát

Da tươi thịt thắm

Nở lại cùng sương

Ảnh mấy bay như múa khúc nghê thường

Nắng hạ giọng nói những điều dịu sáng.

Còn Nguyễn Đình Thi viết bài Đất nước sau cách mạng lúc nhà thơ đã là một người dân tự do, cùng nhân dân làm chủ đất nước. Thời đại mới, đã tạo nên cảm hứng mới cho nhà thơ. Vì vậy, cảnh thu trong cách nhìn, cánh cảm nhận của nhà thơ trở nên trong trẻo, tươi sáng, tràn đầy sức sống niềm vui.

Kính thưa quý vị đại biểu, các đồng chí, các bạn và toàn thể chị em phụ nữ thân mến,

Hôm nay, chúng ta cùng nhau tụ họp tại đây để hưởng ứng Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực giới. Đây là một dịp quan trọng để chúng ta cùng nhau nhìn lại những gì đã làm được, nhận diện những thách thức còn tồn tại và đề ra những giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy bình đẳng giới và bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em.

Bình đẳng giới không chỉ là mục tiêu mà còn là nguyên tắc cơ bản của một xã hội công bằng và phát triển. Để đạt được mục tiêu này, chúng ta cần sự đồng lòng, nỗ lực của toàn thể cộng đồng, từ các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội cho đến mỗi cá nhân.

Trong những năm qua, chúng ta đã có nhiều tiến bộ đáng kể trong việc nâng cao nhận thức về bình đẳng giới và phòng chống bạo lực giới. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, vẫn còn nhiều thách thức mà chúng ta phải đối mặt. Bạo lực giới, dưới mọi hình thức, vẫn đang là một vấn nạn nhức nhối, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của nhiều phụ nữ và trẻ em.

Chính vì vậy, Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực giới không chỉ là dịp để chúng ta nâng cao nhận thức mà còn là thời điểm để hành động cụ thể, thiết thực. Mỗi người trong chúng ta hãy trở thành một tuyên truyền viên tích cực, hãy lên tiếng khi thấy những hành vi bạo lực, hãy bảo vệ và hỗ trợ những nạn nhân của bạo lực giới.

Tôi xin kêu gọi các cấp, các ngành, các tổ chức và toàn thể nhân dân hãy cùng chung tay hành động, tạo ra những thay đổi tích cực và bền vững. Hãy đảm bảo rằng, mọi phụ nữ và trẻ em đều được sống trong một môi trường an toàn, tôn trọng và bình đẳng.

Nhân dịp này, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến tất cả các tổ chức, cá nhân đã và đang đóng góp công sức cho công cuộc thúc đẩy bình đẳng giới và phòng chống bạo lực giới. Sự ủng hộ và đóng góp của quý vị là nguồn động viên to lớn, giúp chúng ta tiến gần hơn đến mục tiêu xây dựng một xã hội văn minh, công bằng và hạnh phúc.

Một lần nữa, xin chân thành cảm ơn sự hiện diện và hưởng ứng nhiệt tình của quý vị trong buổi lễ hôm nay. Chúc Tháng hành động của chúng ta thành công tốt đẹp và mang lại nhiều ý nghĩa cho cộng đồng.

Xin trân trọng cảm ơn!