Bài 28. Lực ma sát

Lực làm cho khối gỗ trên hình 28.1 dừng lại là lực ma sát.

- Người công nhân đẩy thùng hàng trượt trên sàn nhà.

- Bạn Lan đang trượt tuyết.

Trong thí nghiệm ở hình 28.3, dù có lực kéo nhưng khối gỗ vẫn đứng yên vì: giữa khối gỗ và mặt bàn có lực ma sát nghỉ giữ cho khối gỗ không chuyển động.

- Ốc vít bám chặt được với nhau nhờ có lực ma sát nghỉ.

- Nhờ có lực ma sát nghỉ mà con người cầm nắm được đồ vật.

Hiện tượng xảy ra đối với việc viết bảng nếu lực ma sát rất nhỏ: Phấn bị trơn trượt và viết không được rõ chữ trên bảng.

- Sự ma sát giữa các bộ phận động cơ làm máy móc khó vận hành.

- Sự ma sát giữa lốp xe và mặt đường lớn làm lốp xe nhanh bị mòn.

Làm giảm ma sát: Nhỏ thêm dầu vào xích xe giúp làm giảm ma sát giữa xích và líp, giữa xích và đĩa xe làm xe di chuyển dễ dàng hơn.

Làm tăng ma sát: Xe đi vào chỗ bùn lấy không chuyển động được cần phải kê thêm mảnh gỗ hoặc rải các đá sỏi,… làm tăng ma sát giữa bánh xe và mặt đường giúp xe vượt qua được chỗ lầy.

b) Xe đạp chuyển động trên đường: Tra dầu mỡ vào xích, cho thêm ổ bị vào trục.

Ví dụ về vật hay con vật chuyển động trong nước có hình dạng phù hợp giúp làm giảm được lực cản của nước: Cá ép vây sát vào mình để giảm bớt lực cản chuyển động. Rắn, lươn, trạch có dạng thuôn nhọn, ít bị lực cản của nước.

Kết luận về lực cản (khi hộp có nước): Khi hộp có nước, số chỉ lực kế lớn hơn khi không có nước. Chứng tỏ nước cản trở chuyển động của vật bên trong nó mạnh hơn khi nó chuyển động trong không khí.

Ma sát trong trường hợp:

a) Khi đi trên sàn nhẵn mới lau ướt dễ bị ngã là ma sát có lợi.

Muốn làm tăng ma sát nghỉ trong trường hợp a), ta phải đi giày dép có khía rãnh sâu, ấn chân mạnh xuống sàn vì làm tăng lực ma sát giữa chân và mặt sàn.

Muốn làm tăng lực ma sát trượt trong trường hợp b), ta phải tăng độ nhám của bảng, để khô bảng, lau bảng bằng giẻ ẩm và lau lại bằng giẻ khô vì làm tăng lực ma sát giữa bảng và phấn.

a) Kéo một hộp gỗ trượt trên mặt bàn: lực ma sát trượt

b) Đặt một khối gỗ trên mặt phẳng nằm nghiêng nhưng khối gỗ không bị trượt: lực ma sát nghỉ.

c) Dùng phấn viết lên mặt bảng: lực ma sát trượt.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: D

A – xuất hiện lực ma sát trượt.

B – xuất hiện lực cản không khí.

C - xuất hiện lực cản không khí.

Hướng dẫn giải

Đáp án đúng là: C

A, B, D cần tăng lực ma sát.