(Ngữ liệu ngoài sgk) Bữa cơm thường trong bản nhỏ
13 câu hỏi
BỮA CƠM THƯỜNG TRONG BẢN NHỎ
(Chế Lan Viên)
Chim ri mách lúa vàng chín rộ
Tu hú kêu vải đỏ trùm cây
Tháng năm mười chín rồi đây
Ngày sinh nhật Bác nắng đầy tiếng chim...
Quê em nhỏ bốn bên khe suối
Người vắng qua, chim tới chim lui
Khi vui ngắm núi làm vui
Khi buồn nhặt trái sim rơi đỡ buồn
Trái mơ non quả tròn quả méo
Đời em như cỏ héo tứ mùa
Con vua thì họ làm vua
Mình con nhà khó làm mưa ngoài ngàn(1)
Đầu mùa bới củ thay cơm
Cuối mùa nấu đọt măng nguồn thay khoai...
Từ có Bác cuộc đời chợt sáng
Bát cơm no tháng tám ngày ba
Cơm thơm ăn với cá kho
Công đức Bác Hồ, bản nhớ nghìn năm
Bác thương dân chăm ăn chăm mặc
Em đi chợ đồng bằng bán hạt sa nhân
Tháng giêng thêu áo may quần
Tháng hai trẩy hội mùa xuân hãy còn
Lớp bình dân(2) cuối thôn em học
Người thêm khôn, đất mọc thêm hoa
Chim khôn chim múa chim ca
Bản em có Bác như nhà có trăng
Muối lên rừng tay bưng tay đặt
Bộ đội Bác lên rừng công tác, em thương
Khi xưa lên núi không đường
Giờ anh lên núi bản mường đợi anh
Ra vườn xanh hái nhành vải đỏ
Xuống ruộng vàng gặt bó luá hương
Ngày vui nấu bữa cơm thường
Thết(3) anh cán bộ lên mường giúp dân
Tháng 5-1954
(Chế Lan Viên Thơ và đời, NXB Văn học, 2012)
(*) Nhà thơ Chế Lan Viên (1920 - 1989), quê ở Quảng Trị.
(1) Ngàn: cánh rừng già.
(2) Lớp bình dân: các lớp học xóa nạn mù chữ cho nhân dân (sau Cách mạng tháng Tám 1945).
(3) Thết: Mời ăn uống thịnh soạn để tỏ lòng quý trọng: làm cơm thết khách.
Bài thơ Bữa cơm thường trong bản nhỏ được viết theo thể thơ nào?
Từ khi có Bác Hồ, cuộc đời nhân vật “em” và bản mường đã thay đổi như thế nào? Qua bài thơ, em có nhận xét gì về tình cảm của nhân dân dành cho Bác Hồ và các anh chiến sĩ bộ đội?
Ghi lại một cặp từ trái nghĩa có trong bài thơ.
Phân tích hiệu quả biện pháp tu từ so sánh trong các dòng thơ sau:
Chim khôn chim múa chim ca
Bản em có Bác như nhà có trăng
Người dân bản mường trong bài thơ vẫn luôn “nhớ nghìn năm” công đức Bác Hồ – người mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân. Là học sinh, em sẽ làm gì để bày tỏ tình cảm dành cho Người?
Em hãy phân tích ý nghĩa của hình ảnh “nhà có trăng” trong bài thơ và liên hệ với vai trò của Bác Hồ đối với cuộc sống của người dân.
Theo em, tại sao tác giả lại lựa chọn những hình ảnh mộc mạc như “bát cơm”, “ruộng vàng”, “trái sim rơi” để nói về sự thay đổi ở bản mường?
Hãy tìm thêm một cặp từ trái nghĩa trong bài thơ và phân tích ý nghĩa của cặp từ đó trong việc khắc họa cuộc sống của nhân dân.
Em hãy chỉ ra và phân tích một hình ảnh miêu tả thiên nhiên trong bài thơ. Hình ảnh đó có ý nghĩa như thế nào trong việc thể hiện cảm xúc của tác giả?
Từ bài thơ, em rút ra được bài học gì về lòng biết ơn đối với những người đã cống hiến vì đất nước? Hãy trình bày cảm nghĩ của em.
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) ghi lại cảm xúc về trích đoạn từ dòng thơ 13 đến dòng thơ 28 trong bài thơ "Bữa cơm thường ở trong bản nhỏ” của tác giả Chế Lan Viên.
Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ “Bữa cơm thường trong bản nhỏ” của Chế Lan Viên.
