Giải VBT Tiếng Việt 5 CTST Ôn tập cuối học kì 1 có đáp án

- Cặp từ đồng nghĩa có trong đoạn thơ trên là: siêng năng, chuyên cần

- Tác dụng của cặp từ đồng nghĩa đó: thay thế nhau tránh lặp từ.

a. Ánh nắng xuyên/ chiếuqua kẽ lá tạo/ hình thành những chùm hoa nắng lung linh trên mặt đất.

b. Thời tiết ở đây rất khắc nghiệt, mùa hè nóng nực/ oi bức còn mùa đông lại lạnh giá/ rét buốt.

a. Vai của em bị đau nhức.

b. Áo em bị rách vai.

Vườn rau lang ấy bố em đã trồng được hơn một năm rồi, nên xanh tươi lắm. Cây rau lang bò khắp mặt vườn, chen chúc nhau không theo hàng lối nào, cứ có chỗ trống là chúng lại bò vào ngay. Các thân già xanh thẫm thì mọc ra cả rễ, cố định xuống đất, còn các ngọn lang thì vươn lên cao, vẫy vẫy cái đọt non có mấy cái lá nhỏ màu xanh lá mạ. Cứ vài ngày là lại có cả một mớ đọt lang để hái. Nhìn vườn rau lang chen chúc những lá những đọt, y như một biển xanh dập dờn trong gió vậy.

- Từ đồng nghĩa: xanh tươi, xanh lá mạ, xanh thẫm.

Thầy mỉm cười rồi nói:

– Lúa gạo quý vì ta phải đổ bao mồ hôi mới làm ra được. Vàng cũng quý vì nó rất đắt và hiếm. Còn thì giờ đã qua thì không ai lấy lại được, đáng quý lắm. Nhưng lúa gạo, vàng bạc, thì giờ vẫn chưa phải là quý nhất. Ai làm ra lúa gạo, vàng bạc, ai biết dùng thì giờ? Đó chính là người lao động các em ạ. Không có người lao động thì không có lúa gạo, không có vàng bạc, nghĩa là tất cả mọi thứ đều không có, và thì giờ cũng trôi qua một cách vô vị mà thôi.

Phóng viên: – Đố bạn biết Hội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập vào thời gian nào? Ở đâu?

Chương:      – Hội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập vào ngày 15 tháng 5 năm 1941 tại thôn Nà Mạ.

Phóng viên: – Khi mới thành lập, Hội có bao nhiêu đội viên?

Chương:      – Hội có 5 đội viên.

Phóng viên: – Đó là những ai?

Chương:      – Kim Đồng, Cao Sơn, Thuỷ Tiên, Thanh Thuỷ, Thanh Minh.

Phóng viên: – Bạn thích nhất là bí danh nào? Vì sao?

Chương:      – Tớ thích nhất bí danh Kim Đồng, vì bí danh mang ý nghĩa “chú bé gang thép”.

Các đại từ đã sử dụng ở bài tập 3:

+ Đại từ xưng hô: bạn, tớ

+ Đại từ nghi vấn: nào, đâu, bao nhiêu, ai, vì sao.

+ Đại từ thay thế: đó

Có lẽ trong chúng ta, ai cũng có tiếp xúc với những con vật nuôi ở nhà phải không các bạn? Con Chó giữ nhà, con Mèo bắt chuột, Họa Mi ca hát... Những con vật ấy thật đáng yêu làm sao? Nhưng có bao giờ bạn nào chú ý đến con vật nhỏ bé xấu xí tưởng như là không mang lại lợi ích mà lại có lần nó được phong là “anh hùng” không?Không nói ra chắc không ai nghĩ đến, nhưng khi tôi đọc câu hát này các bạn sẽ thấy quen và ai cũng biết:

Con Cóc là cậu ông Trời

Ai mà đánh Cóc thì trời đánh cho.

Tại sao “con Cóc là cậu ông Trời’? Tôi sẽ kể cho các bạn nghe về câu chuyện này nhé!

Ngày xửa ngày xưa, không nhớ rõ vào thời kì nào, trời làm hạn hán rất lâu, sông hồ đều hết nước, ruộng đồng nứt nẻ, cây cối chết khô, các loài vật mệt mỏi, rũ rượi thoi thóp dưới cơn khát.

Cóc thấy nguy quá bèn lên thiên đình kiện trời. Cóc gặp Cua, Cua đòi theo. Cóc gặp Gấu, gặp Cọp. Gấu, Cọp xin tháp tùng cùng lên trời kiện tụng. Đi được một lúc, bốn con gặp Ong và Cáo. Nghe nói chuyện lên trời, Ong và Cáo lại xin đi cùng.

- Thật là đại phúc cho muôn loài. Xin các bác cho chúng em đi với! Chúng em nguyện theo các bác đến tận cùng trời, thẳng lên thiên đình để làm cho ra lẽ và để tự cứu mình.

Thế là cả bọn, tuy cổ họng khát khô, nhưng lòng đầy quyết tâm đã kéo nhau lên thiên đình kiện Trời, dưới sự chỉ huy của chú Cóc.

Tới thiên đình, Cóc thông minh nên phân công ai vào việc đó rất hợp với tài năng của mình. Riêng Cóc nhảy lên bậc treo cái trống để gióng trống kêu oan. Cóc đánh một hồi trống làm vang động cả thiên đình. Ngọc Hoàng sai Thiên Lôi ra xem coi chuyện gì thì chỉ thấy có một con Cóc ngồi chễm chệ trên mặt trống. Thiên Lôi vào tâu lại, Ngọc Hoàng bực mình liền sai Gà ra mổ cho Cóc một trận nên thân. Nào ngờ Gà vừa bước ra đã bị Cáo nhảy tới vồ lấy mang đi. Ngọc Hoàng hay tin nổi giận, liền sai Chó ra cắn cho Cóc một trận hết đường gây rối. Nhưng Chó vừa hung hăng nhảy ra khỏi cửa thì Gấu đã tiến đến ăn thịt ngay. Ngọc Hoàng càng thêm tức giận, đập tay xuống bàn thét Thiên Lôi ra ứng chiến đánh cho Cóc vài lưỡi búa đến tan xương nát thịt mới thôi... Nào ngờ Thiên Lôi vừa ra bị Ong đốt túi bụi vào mặt, mũi, tay, chân. Đau quá, nhức quá Thiên Lôi kêu cứu rồi nhảy vào chum nước tránh nạn thì lại bị Cua giương càng kẹp vào mông đau điếng. Hoảng hồn, Thiên Lôi vội nhảy ra thì bị Hổ tấn công. Hổ vồ lấy Thiên Lôi xé xác ra từng mảnh.

Thế là quân của thiên đình bị một trận thất điên bát đảo. Ngọc Hoàng thấy thế nguy bèn chấp nhận thương lượng với Cóc. Được lệnh Cóc vào diện kiến Ngọc Hoàng và trình bày mọi lẽ.

- Tâu Ngọc Hoàng, nơi trần gian hiện đang khốn khổ vì nạn hạn hán, biết bao con người và muôn vật phải chết khô, chết khát vì thiếu nước. Mong được Ngọc Hoàng rủ lòng thương cho mưa xuống để cứu muôn loài.

Nghe xong Ngọc Hoàng hứa sẽ làm mưa và từ nay nếu ở dưới trần có hạn hán thì Cóc nghiến răng kêu lên mấy tiếng Ngọc Hoàng sẽ cho mưa. Được Ngọc Hoàng hứa, Cóc mừng rỡ cùng các bạn về trần. Ai cũng vui mừng hớn hở tôn vinh Cóc có công lớn trong việc kiện trời. Vừa đến trần gian thì mưa to kéo đến tưới mát cả ruộng đồng, vườn tược. Cỏ cây hoa lá bừng sống dậy. Cả muôn vật lẫn con người đồng ca hát chào đón Cóc như một vị “anh hùng cứu thế”. Và từ đó nhân gian mới truyền câu ca:

Con Cóc là cậu ông Trời

Nếu ai đánh Cóc thì Trời đánh cho!

Vậy đó, công trạng của Cóc to lớn thế đấy! Các bạn chớ coi khinh, xem thường Cóc nhé! Đừng chú ý vào hình thể xấu xí của nó mà hãy nhớ đến chiến công xưa kia! Ngoài trời vừa đổ mưa. Phải chăng chú Cóc vừa nghiến răng gọi Trời?

Tôi là Ao-ki Đai-ki-chi – một bưu tá mới. Tôi nhớ mãi lần đầu tiên tôi tới phát thư cho cụ Mát-xu-đa Ya-e-nô.

Cụ Ya-e-nô sống một mình trong ngôi nhà ở rìa làng. Lần đầu tôi gặp cụ, cụ Ya-e-nô từ trong nhà đi ra, cụ cười vui vẻ:

- Ồ, bác bưu tá mới phải không? Bác uống với tôi chén trà nhé!

Vì đang khát nên tôi không ngần ngại vào nhà uống trà.

Cụ mang hết món này đến món khác ra mời. Tôi ăn đến no mới về.

Lại một hôm khác, tôi qua đưa thư. Cụ Ya-e-nô đi ra và lại mời tôi vào uống trà. Tôi lại ăn đến no, trò chuyện với cụ rồi ra về.

Kể từ đó, cứ tới nhà cụ Ya-e-nô phát thư, tôi lại dùng bữa và nói chuyện với bà cụ.

Tôi bỗng thắc mắc: “Sao cụ Ya-e-nô sống ở rìa làng hay có thư. Rốt cuộc thì ai gửi nhỉ?”. Thế rồi tôi hỏi đồng nghiệp thì được biết những lá thư đó là do cụ Ya-e-nô tự gửi. Niềm vui của cụ ấy là cùng bưu tá uống trà.

Tôi trầm tư suy nghĩ. Đêm ấy, tôi viết cho cụ một bức thư. Sáng ra, bỏ vào hòm thư của bưu điện.

Thế rồi, hôm sau, tôi tới chỗ cụ Ya-e-nô giao thư như bình thường.

Cụ Ya-e-nô đi ra, vẻ mặt lấy làm lạ. Nhìn thấy tên người gửi là Ao-ki Đai-ki-chi, cụ vội vàng mở phong bì, rút lá thư ra.

“Cháu chào cụ Ya-e-nô. Lúc nào cháu cũng được uống trà và ăn món ngon của cụ. Món ăn cụ làm ngon lắm. Từ giờ, cho cháu lại được tiếp tục làm phiền cụ. Cụ nhớ giữ gìn sức khoẻ để sống thật lâu cụ nhé”.

Từ mắt cụ Ya-e-nô, những giọt nước mắt lã chã rơi. Tôi ngượng ngùng nhìn cụ.

Từ đó tôi và cụ trở thành những người bầu bạn cùng nhau.

a.

Sáng nào em cũng đi trên con đường quen thuộc để đến trường. Hai bên đường có nhiều cảnh đẹp, nhưng em thích nhất là được ngắm cánh đồng lúa quê em vào buổi sáng.

Cánh đồng quê em rộng mênh mông. Mãi tít phía xa mới nhìn thấy màu xanh rì của những luỹ tre làng viền quanh cánh đồng. Sáng sớm, trên cánh đồng, không gian thật thoáng đãng, mát mẻ. Mọi cảnh vật im lìm như còn chìm trong giấc ngủ. Thỉnh thoảng mới nghe thấy tiếng kêu thảng thốt của một chú vạc đi ăn đêm, lạc đàn gọi bạn. Tiếng kêu như xé rách khoảng không yên tĩnh. Một làn gió nhẹ thoảng qua, cả cánh đồng xào xạc một âm thanh dịu nhẹ. Hương lúa thoang thoảng lan theo trong gió. Những tia nắng đầu tiên phớt nhẹ đây đó trên các thửa ruộng còn chìm trong màn sương bằng bạc làm cả biển lúa xao động tạo thành những làn sóng nhẹ xô đuổi nhau chạy mãi ra xa. Lác đác đã có bóng người đi thăm đồng, thỉnh thoảng họ lại cúi xuống xem xét. Thời kì này lúa đang vào mẩy. Từng khóm lúa trĩu xuống vì bông lúa vừa dài lại vừa to. Em bước xuống bờ ruộng, nâng trong tay bông lúa nặng hạt, em thầm nghĩ: Năm nay chắc được mùa to. Nắng đã lên cao, cánh đồng lúa bây giờ ánh lên màu xanh pha vàng tươi sáng. Xa xa, đàn cò trắng bay rập rờn càng làm tăng thêm vẻ đẹp của đồng quê.

Ngắm nhìn đồng lúa quê mình hứa hẹn một vụ mùa bội thu lòng em lâng lâng một niềm vui khó tả.

b.

Tớ là sẻ nhỏ. Hôm nay là lần đầu tiên tớ rời khỏi tổ của bố mẹ, sẵn sàng bay tới cánh đồng cỏ dưới chân đồi. Tôi loay hoay mãi mới tìm thấy một doi đất để đỗ xuống.

Bỗng, tôi giật mình bởi những tiếng kêu:

– Bạn làm đổ nhà của chúng tôi mất thôi.

Tôi nhìn xuống những ngón chân bé xíu như que tăm của mình, nhận ra cạnh đấy mấy chú dế mèn đen bóng.

– Tớ xin lỗi nhé! Tớ sẽ cẩn thận hơn.

Tôi nhảy mấy bước tới chỗ búi cỏ tranh bén nắng có vài chiếc lá đã bợt màu. Toio lại nghe thấy tiếng lao xao:

– Không biết bạn sẻ bé bỏng này có thể mang chiếc lá giúp chúng mình một quãng không nhỉ. Nặng quá!

“Một lời đề nghị thật dễ thương từ các bạn kiến!” – Tôi vừa khẽ cúi xuống vừa nghĩ. Tôi dõng dạc bảo:

– Tớ luôn sẵn trong!

Nói rồi, tôi cắp chiếc lá bay tới chỗ anh kiến đầu đàn vừa chỉ. Ở đó, vương quốc kiến đang mở hội và họ cần một chiếc lá to để thiết kế con tàu vượt “đại dương”.

Khi trưa rải nắng vàng lên khắp cánh đồng, tôi đã kịp bay một vòng để ngắm nhìn cảnh vật. Tôi còn đánh chén một con sâu béo ú trước khi vui vẻ trở về.

– Để xem sẻ nhỏ ngoan ngoãn mang gì về nhà nào! – Mẹ tôi cất tiếng còn bố tôi thì giương cặp kính lên âu yếm nhìn tôi.

Tôi tự hào trả lời:

– Con đã thu cả cánh đồng vào trong mắt, đã bắt tay những người bạn mới và đã gửi lại tổ dế miễn một lời xin lỗi ạ!