Giải SBT Sinh 12 Cánh diều Chủ đề 2. Nhiễm sắc thể và các quy luật di truyền có đáp án

Đáp án đúng là: D

- Trong thực tiễn tạo giống cây trồng, vật nuôi, để tạo các tính trạng mới ở các cá thể con có thể dựa vào quá trình nhiễm sắc thể trong cặp tương đồng tiếp hợp, trao đổi chéo trong giảm phân. Trong giảm phân, nhờ quá trình tiếp hợp, trao đổi chéo giữa các chomatid không chị em trong cặp nhiễm sắc thể tương đồng hình thành nên các giao tử mang các tổ hợp gene khác nhau. Trong thụ tinh, sự kết hợp ngẫu nhiên của các giao tử mang các tổ hợp gene khác nhau hình thành nên các cá thể mang biến dị tổ hợp.

- Nguyên phân là cơ chế giúp duy trì ổn định các tính trạng ở các thế hệ cây trồng, vật nuôi.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Nhiễm sắc thể đóng xoắn trong quá trình phân bào và tháo xoắn dần sau khi gần hoàn tất quá trình phân bào.

Đáp án đúng là: D

D. Sai. Đột biến lệch bội là dạng đột biến làm thay đổi số lượng nhiễm sắc thể ở một hay một số cặp tương đồng. Thêm một nhiễm sắc thể ở mỗi cặp tương đồng sẽ làm thay đổi số lượng nhiễm sắc thể ở toàn bộ các cặp tương đồng, tạo ra thể 3n – một dạng đột biến đa bội.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Sự kết hợp giữa giao tử thiếu một nhiễm sắc thể (n – 1) với giao tử đơn bội (n) trong thụ tinh tạo nên thể (2n – 1) – một dạng đột biến lệch bội (dạng một nhiễm).

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Nhiễm sắc thể cho và nhận được một đoạn tương đồng chuyển đến từ nhiễm sắc thể trong cặp tương đồng là hiện tượng trao đổi chéo bình thường, không dẫn đến đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể.

Đáp án đúng là: A

Mất đoạn gây ra giảm bất thường số lượng gene trên nhiễm sắc thể. Đảo đoạn không làm thay đổi số lượng gene nhưng làm thay đổi vị trí của gene trên nhiễm sắc thể. Lặp đoạn gây ra sự tăng bất thường số lượng gene trên nhiễm sắc thể. Chuyển đoạn gây ra sự sắp xếp lại các nhóm gene liên kết.

Đáp án đúng là: B

Đột biến lệch bội thường gây mất cân bằng hệ gene, ảnh hưởng đến sự biểu hiện gene, gây giảm sức sống và khả năng sinh sản. Đột biến đa bội lẻ thường không có khả năng sinh sản do không tạo được giao tử bình thường. Đột biến đa bội chẵn tạo được giao tử bình thường nên có khả năng sinh sản.

Lời giải:

(a) – (3): Lặp đoạn là một đoạn nào đó được lặp lại một số lần trên nhiễm sắc thể.

(b) – (1): Đảo đoạn là đoạn nhiễm sắc thể bị đứt quay ngược 180° và nối lại vào vị trí cũ.

(c) – (4): Chuyển đoạn là đoạn nhiễm sắc thể bị đứt ra và chuyển đến vị trí khác trong một nhiễm sắc thể hoặc một nhiễm sắc thể khác không tương đồng.

(d) – (2): Mất đoạn là nhiễm sắc thể bị cắt đứt ở một hay một số vị trí và mất đi một đoạn.

Đáp án đúng là: A

2: Mất đoạn (mất đoạn FG).

3: Lặp đoạn (lặp đoạn FG).

4: Đảo đoạn (đảo đoạn FG thành GF).

Đáp án đúng là: C

Hình trên mô tả quá trình trao đổi chéo không cân giữa hai nhiễm sắc thể trong cặp nhiễm sắc thể tương đồng. Quá trình này sẽ dẫn đến hiện tượng mất đoạn và lặp đoạn.

Đáp án đúng là: D

Thể đa bội chẵn và đa bội khác nguồn là nguồn nguyên liệu chủ yếu cho tiến hóa, có thể hình thành nên giống, loài mới. Khoảng 80% số loài thực vật hiện nay là kết quả của đột biến đa bội ở các loài tổ tiên.

Các thể đột biến lệch bội (thể khuyết nhiễm, thể ba nhiễm,…), các thể đa bội lẻ (thể tam bội,…) thường dẫn đến rối loạn giảm phân hình thành giao tử, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản nên ít có ý nghĩa đối với tiến hóa hơn.

Đáp án đúng là: C

Quá trình rối loạn nguyên phân ở giai đoạn sớm của hợp tử dẫn đến một số tế bào trong cơ thể bị đột biến nhiễm sắc thể, hình thành nên thể khảm.

Đáp án đúng là: D

Hội chứng Down ở người (3 nhiễm sắc thể số 21) hình thành do dạng đột biến thể ba nhiễm.

Đáp án đúng là: C

Bộ nhiễm sắc thể trong hình có 3 nhiễm sắc thể giới tính XXY. Người có bộ nhiễm sắc thể này sẽ mắc hội chứng Klinfelter.

Đáp án đúng là: C

Đột biến đa bội chẵn (tứ bội, lục bội,…) vẫn có khả năng sinh sản hữu tính bình thường do tạo được các giao tử bình thường.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Theo quy luật phân li, hai nhiễm sắc thể của mỗi cặp tương đồng phân li trong giảm phân dẫn tới mỗi giao tử chỉ mang một allele của cặp.

Đáp án đúng là: D

D. Sai. Theo quy luật phân li của Mendel, tính trạng được biểu hiện ở F₁ là tính trạng trội, tính trạng không được biểu hiện ở F₁ là tính trạng lặn.

Đáp án đúng là: B

B. Sai. Trong trường hợp phân li độc lập, hai gene quy định hai tính trạng nằm trên các cặp nhiễm sắc thể tương đồng khác nhau.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Trong phép lai trội không hoàn toàn giữa hai thể đồng hợp có kiểu hình tương phản, tính trạng biểu hiện ở F₁ là tính trạng trung gian.

Đáp án đúng là: A

A. Sai. Gene đa hiệu cũng chỉ mã hóa cho một phân tử protein nhưng phân tử protein này chi phối nhiều tính trạng.

Đáp án đúng là: C

- Ngựa lông vàng trắng × ngựa lông vàng trắng → ¼ ngựa lông hạt dẻ : ½ ngựa lông vàng trắng : ¼ ngựa lông trắng. Như vậy, tính trạng màu lông của ngựa tuân theo quy luật trội không hoàn toàn, trong đó tính trạng lông vàng trắng (tính trạng không thuần chủng) chính là tính trạng trung gian.

- Trong phép lai trội không hoàn toàn giữa hai thể đồng hợp có kiểu hình tương phản, tính trạng biểu hiện ở F₁ là tính trạng trung gian.

→ Nếu cho ngựa lông hạt dẻ lai với ngựa lông trắng, sẽ thu được các cá thể ngựa con với tỉ lệ kiểu hình là 100% ngựa lông vàng trắng.

Lời giải:

(a) – (2): Gene đa hiệu là trường hợp sản phẩm của một gene quy định nhiều tính trạng.

(b) – (4): Gene đa allele là trường hợp nhiều tổ hợp hai allele của một gene quy định các kiểu hình khác nhau của một tính trạng.

(c) – (3): Di truyền trội không hoàn toàn là trường hợp sản phẩm của hai allele của cùng một gene không át chế hoàn toàn biểu hiện của nhau.

(d) – (1): Tương tác gene không allele là trường hợp sản phẩm của hai hoặc nhiều gene không allele cùng tham gia quy định một tính trạng.

Đáp án đúng là: B

Sản phẩm của các gene không allele có thể tương tác với nhau theo các kiểu khác nhau: Sản phẩm của các gene không allele không tương tác trực tiếp với nhau nhưng tham gia vào một con đường chuyển hóa, từ đó tham gia hình thành nên tính trạng. Sản phẩm của các gene không allele tương tác trực tiếp với nhau cùng quy định một tính trạng, trong đó mỗi gene đóng góp một phần vào sự hình thành tính trạng chung.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Sản phẩm của các gene không allele có thể tương tác với nhau theo các kiểu khác nhau: Sản phẩm của các gene không allele không tương tác trực tiếp với nhau nhưng tham gia vào một con đường chuyển hóa, từ đó tham gia hình thành nên tính trạng. Sản phẩm của các gene không allele tương tác trực tiếp với nhau cùng quy định một tính trạng, trong đó mỗi gene đóng góp một phần vào sự hình thành tính trạng chung.

Đáp án đúng là: D

Tính trạng màu lông của thỏ do một gene quy định nhưng có tới 4 loại kiểu hình khác nhau (> 2 kiểu hình trong trường hợp trội hoàn toàn, > 3 kiểu hình trong trường hợp trội không hoàn toàn) → Sự di truyền tính trạng màu lông thỏ tuân theo hiện tượng di truyền gene đa allele.

Lời giải:

(1) giới tính

(2) 1 : 1

(3) phân li

(4) tổ hợp

Đáp án đúng là: A

A. Sai. Ở sinh vật, giới dị giao tử là giới đực hay giới cái, giới đồng giao tử là giới cái hay giới đực phụ thuộc vào từng loài. Ví dụ: Ở động vật có vú, ruồi giấm, giới đồng giao tử là giới cái, giới dị giao tử là giới đực. Ở cá, chim, bướm, giới đồng giao tử là giới đực, giới dị giao tử là giới cái.

Đáp án đúng là: C

C. Sai.

- Bệnh máu khó đông (hemophilia) là bệnh do đột biến gene lặn nằm trên nhiễm sắc thể X. Quy ước: A – bình thường >> a – bị bệnh máu khó đông.

- Bố bị máu khó đông có kiểu gene là X^aY và mẹ không mang gene bệnh có kiểu gene là X^AX^A → Tất cả những người con của họ dù trai hay gái đều sẽ nhận một X^A của mẹ → Tất cả những người con của họ dù trai hay gái đều sẽ không biểu hiện bệnh (X^AX^A × X^aY → 1 X^AX^a : 1 X^AY).

Đáp án đúng là: C

- Bệnh do đột biến gene lặn nằm trên X. Quy ước: A – bình thường >> a – bị bệnh.

- Người phụ nữ mắc bệnh sẽ có kiểu gene là X^aX^a → Người phụ nữ này nhận 1 allele gây bệnh từ bố và 1 allele gây bệnh từ mẹ. Như vậy, mẹ của người này truyền allele lặn gây bệnh cho cô ấy và người mẹ có thể có kiểu gene dị hợp X^AX^a (không biểu hiện bệnh) hoặc đồng hợp lặn X^aX^a (bị bệnh). Còn bố của người này có kiểu gene X^aY (bị bệnh).

Đáp án đúng là: (1) B; (2) không có đáp án đúng; (3) D.

- Bệnh máu khó đông (hemophilia) là bệnh do đột biến gene lặn nằm trên nhiễm sắc thể X. Quy ước: A – bình thường >> a – bị bệnh máu khó đông.

- Người đàn ông A bị máu khó đông (X^aY) kết hôn với người phụ nữ B không mắc bệnh (X^AX^-).

(1) B và (3) D.

- Hai con trai (C và D) của cặp vợ chồng này không biểu hiện bệnh → C và D đều có kiểu gene là X^AY (nhận X^A từ mẹ và nhận Y từ bố).

- Hai con gái (E và G) của cặp vợ chồng này không biểu hiện bệnh nhưng nhận một allele gây bệnh từ bố → E và G đều có kiểu gene là X^AX^a (nhận X^a từ bố và nhận X^A từ mẹ).

(2) không có đáp án đúng

- D có kiểu gene là X^AY kết hôn với người không bị bệnh (X^AX^-). Mặc dù tất cả những người con của D đều không bị bệnh thì cũng không thể khẳng định kiểu gene của vợ D là đồng hợp tử trội hay là dị hợp. Như vậy, khi D sinh con gái người con gái này của D sẽ nhận 1 X^A từ D và có thể nhận X^A hoặc X^a từ vợ của D. Nói cách khác, người con gái của D có thể có kiểu gene dị hợp hoặc đồng hợp trội.

- Con gái của D kết hôn với một người đàn ông không mắc bệnh (X^AY). Nếu người con gái này có kiểu gene đồng hợp tử trội X^AX^A thì 100% con của họ sinh ra không bị mắc bệnh, nhưng nếu người con gái này có kiểu gene dị hợp X^AX^a thì con trai của người con gái này vẫn có khả năng mắc bệnh.

Đáp án đúng là: B

- Bệnh mù màu là bệnh do đột biến gene lặn nằm trên nhiễm sắc thể X. Quy ước: A – bình thường >> a – bị bệnh mù màu.

- Một người đàn ông bị mù màu (X^aY) kết hôn với một phụ nữ không mắc bệnh, họ có một con gái không bị mù màu. Như vậy, người con gái này sẽ có kiểu gene dị hợp (X^AX^a) do nhận 1 X^a từ bố.

- Nếu người con gái này kết hôn (X^AX^a) với một người đàn ông không bị bệnh (X^aY) ↔ X^AX^a × X^aY → 1 X^AX^a : 1 X^aX^a : 1 X^AY : 1 X^aY. Như vậy, xác xuất họ sinh con đầu tiên là con trai và bị mù màu là 25%.

Giải thích

(a) Liên kết gene

(1) Các gene trên cùng một cặp nhiễm sắc thể tương đồng.

(b) Giao tử liên kết

(2) Sự trao đổi các allele tương ứng trên hai chromatid không chị em của cặp nhiễm sắc thể tương đồng.

(c) Giao tử tái tổ hợp

(3) Xu hướng di truyền cùng nhau của các gene cùng nằm trên một nhiễm sắc thể.

(d) Nhóm liên kết

(4) Các giao tử mang nhiễm sắc thể không có sự trao đổi các đoạn tương đồng giữa hai chromatid không chị em của cặp nhiễm sắc thể tương đồng trong giảm phân.

(e) Hoán vị gene

(5) Các giao tử mang nhiễm sắc thể có sự trao đổi các đoạn tương đồng giữa hai chromatid không chị em của cặp nhiễm sắc thể tương đồng trong giảm phân.

Lời giải:

(a) – (3): Liên kết gene là xu hướng di truyền cùng nhau của các gene cùng nằm trên một nhiễm sắc thể.

(b) – (4): Giao tử liên kết là các giao tử mang nhiễm sắc thể không có sự trao đổi các đoạn tương đồng giữa hai chromatid không chị em của cặp nhiễm sắc thể tương đồng trong giảm phân.

(c) – (5): Giao tử tái tổ hợp là các giao tử mang nhiễm sắc thể có sự trao đổi các đoạn tương đồng giữa hai chromatid không chị em của cặp nhiễm sắc thể tương đồng trong giảm phân.

(d) – (1): Nhóm liên kết là các gene trên cùng một cặp nhiễm sắc thể tương đồng.

(e) – (2): Hoán vị gene là sự trao đổi các allele tương ứng trên hai chromatid không chị em của cặp nhiễm sắc thể tương đồng.

Đáp án đúng là: A

Nếu có sự trao đổi chéo xảy ra ở vị trí giữa gene A và B như hình 2.5, các loại giao tử mà tế bào này có thể tạo ra được là: ABC, abc, Abc, aBC.

Đáp án đúng là: C

Số nhóm gene liên kết bằng số nhiễm sắc thể đơn bội của loài. Mà 2n = 16. Do đó, số nhóm gene liên kết của loài này là: 8.

Đáp án đúng là: B

Trao đổi chéo là sự trao đổi vật chất di truyền giữa các đoạn tương đồng của hai chromatid không chị em trong cặp tương đồng, xảy ra ở kì đầu của giảm phân I.

Đáp án đúng là: C

Các giao tử tái tổ hợp có thể được tạo ra nhờ sự trao đổi chéo giữa hai gene liên kết trong tế bào ở thể dị hợp tử kép về hai gene đó: Ở kì đầu của giảm phân I, các nhiễm sắc thể kép tiếp hợp. Hai chromatid khác nguồn trong mỗi cặp nhiễm sắc thể tương đồng có thể đứt gãy, trao đổi chéo và nối trở lại các đoạn tương đồng, tạo ra các chromatid tái tổ hợp. Giao tử tái tổ hợp (giao tử hoán vị) là các giao tử chứa nhiễm sắc thể có tái tổ hợp.

Đáp án đúng là: B

Thực hiện phép lai phân tích cá thể dị hợp tử về ba gene: ABd/abD × abd/abd → Tỉ lệ phân li kiểu gene ở đời con chính là tỉ lệ giao tử được tạo ra từ cơ thể ABd/abD. Mà trong các loại giao tử được tạo ra thì ABd và abD sẽ chiếm tỉ lệ cao nhất do đây là hai loại giao tử liên kết. Vậy các cá thể có kiểu gene có tần số cao nhất là các kiểu gene: ABd/abd và abD/abd.

Đáp án đúng là: C

Trong tế bào nhân thực, gene không chỉ được tìm thấy ở trong nhân tế bào mà còn tồn tại trong các bào quan như lục lạp, ti thể với cấu trúc mạch vòng, xoắn kép.

Đáp án đúng là: D

Trong tế bào nhân thực, gene không chỉ được tìm thấy ở trong nhân tế bào mà còn tồn tại trong các bào quan như lục lạp, ti thể với cấu trúc mạch vòng, xoắn kép. Trong đó, gene lục lạp mang gene mã hóa rRNA, tRNA và một số gene mã hóa protein cấu tạo màng của lục lạp. Tương tự, phân tử DNA ti thể cũng mang gene mã hóa rRNA, tRNA và protein cấu tạo màng ti thể.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Các tính trạng do gene ngoài nhân quy định không tuân theo các quy luật di truyền nhiễm sắc thể do gene ngoài nhân không được phân chia đồng đều cho các tế bào con như gene nằm trên nhiễm sắc thể.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Trong hiện tượng di truyền theo dòng mẹ, các tính trạng được quy định bởi các gene ngoài nhân nên giao tử đực và giao tử cái có vai trò khác nhau trong đóng góp vật chất di truyền cho cá thể con. Trong đó, giao tử cái có vai trò chủ yếu.

Đáp án đúng là: A

Gene mã hóa protein xúc tác sinh tổng hợp diệp lục nằm trên phân tử DNA lục lạp. Khi gene này bị đột biến mất chức năng, diệp lục không được tổng hợp nên lá cây có màu đốm hoặc trắng. Tế bào có chứa nhiều lục lạp, phân tử DNA trong mỗi lục lạp có thể mang gene đột biến hoặc không đột biến.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Di truyền ngoài nhân là di truyền theo dòng mẹ. Do đó, cơ sở của di truyền ngoài nhân chính là sự phân chia không đồng đều tế bào chất trong giảm phân tạo ra các tế bào trứng mang gene đột biến hoặc không đột biến khác nhau.

Lời giải:

(a) – (2): Tế bào trứng ở cành cây lá trắng thụ tinh với hạt phấn cành cây lá xanh tạo được cây lá trắng.

(b) – (1): Tế bào trứng ở cành cây lá xanh thụ tinh với hạt phấn ở cành cây lá trắng tạo được cây lá xanh.

(c) – (3): Tế bào trứng ở cành cây lá đốm thụ tinh với hạt phấn ở cành cây lá trắng tạo được cây lá trắng, đốm hoặc xanh.

Đáp án đúng là: A

1: Ti thể mang gene bệnh

2: Ti thể mang gene lành

3: Nhân của tế bào trứng của người mẹ mắc bệnh được tách ra

4: Loại bỏ nhân của tế bào trứng của người hiến tặng.

Đáp án đúng là: C

C. Sai. Cơ sở của hiện tượng di truyền không đồng nhất là sự phân chia không đồng đều tế bào chất trong giảm phân tạo ra các tế bào trứng mang gene đột biến khác nhau.

Đáp án đúng là: D

D. Sai. Di truyền gene ngoài nhân có vai trò chủ đạo thuộc về cá thể mẹ (di truyền theo dòng mẹ) → “Phân tích khả năng di truyền của bệnh di truyền từ cha sang con” không phải là một ứng dụng của hiện tượng di truyền gene ngoài nhân.

Đáp án đúng là: C

Kiểu hình là kết quả của sự tương tác giữa kiểu gene và môi trường.

Lời giải:

a) Sai. Một số tính trạng đơn gene có thể chịu ảnh hưởng của môi trường, dẫn đến kiểu gene có thể biểu hiện thành các kiểu hình khác nhau ở các môi trường khác nhau.

b) Đúng. Ảnh hưởng của môi trường đến sự biểu hiện kiểu hình của các tính trạng đa gene là lớn hơn so với sự biểu hiện kiểu hình của tính trạng đơn gene.

c) Đúng. Mức biến dị của tính trạng đa gene thường cao hơn so với tính trạng đơn gene.

d) Đúng. Ở các môi trường khác nhau, với tính trạng đa gene, một kiểu gene có thể biểu hiện thành các kiểu hình khác nhau.

Đáp án đúng là: C

Thường biến là những biến đổi về kiểu hình do cá thể có cùng kiểu gene sống ở các môi trường khác nhau.

Lời giải:

(1) kiểu hình

(2) kiểu gene

Đáp án đúng là: D

Mức phản ứng có thể được xác định bằng cách theo dõi và ghi lại kiểu hình của các cá thể có cùng một kiểu gene ở các môi trường khác nhau.

Lời giải:

a) Sai. Tất cả các tế bào trong cùng cơ thể đều có cùng kiểu gene. Sự biểu hiện màu lông khác ở các phần tai, chân, đuôi là do sự biến đổi của kiểu gene dưới sự ảnh hưởng của nhiệt độ (vùng phần tai, chân, đuôi có nhiệt độ thấp hơn vùng thân).

b) Đúng. Kiểu gene của mèo Xiêm mang allele đột biến mẫn cảm với nhiệt độ: biểu hiện thành kiểu hình màu lông khác nhau khi thân nhiệt khác nhau ở các vùng trên cơ thể.

c) Đúng. Màu lông của mèo Xiêm là một ví dụ về sự tương tác giữa kiểu gene và môi trường trong sự biểu hiện kiểu hình.

Đáp án đúng là: D

Biến dị về kiểu hình của sinh vật không liên quan đến sự biến đổi về kiểu gene là thường biến. Còn mức phản ứng do kiểu gene quy định.

Đáp án đúng là: A

A. Sai. Thường biến là sự biến đổi về kiểu hình của cùng một kiểu gene dưới ảnh hưởng của môi trường, do đó, thường biến là loại biến dị không di truyền được.

Đáp án đúng là: B

B. Sai. Để tăng sản lượng lúa gạo, cần tăng cường bổ sung phân bón vào đất trồng một cách phù hợp chứ không phải ở mức tối đa. Bón phân quá liều lượng không những không giúp tăng sản lượng cây trồng mà còn gây hại cho cây, khiến giảm năng suất, đồng thời, gây lãng phí và ô nhiễm môi trường.

Lời giải:

a) Đúng. Nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân chuẩn được cấu tạo từ DNA và protein, chủ yếu là protein histone.

b) Sai. Nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân sơ là phân tử DNA có kích thước lớn nhất, không nằm trong nhân tế bào.

c) Sai. Trong một số trường hợp, dưới tác động của tác nhân bên ngoài và bên trong gây rối loạn sự phân li và tổ hợp các nhiễm sắc thể trong nguyên phân dẫn tới số lượng nhiễm sắc thể thay đổi ở tế bào con.

d) Sai. Ở tế bào giao tử, nhiễm sắc thể tồn tại thành từng chiếc. Ở tế bào soma, cặp nhiễm sắc thể giới tính cũng có thể không tương đồng.

Lời giải:

Do nhiễm sắc thể chứa phân tử DNA nên bắt màu với thuốc nhuộm kiềm tính. Một số tế bào đang ở kì giữa nguyên phân, nhiễm sắc thể ở trạng thái xoắn cực đại, kích thước có thể đạt tới 14 000 nm nên nhà khoa học có thể quan sát được dưới kính hiển vi có độ phóng đại 400×.

Lời giải:

Ở sinh vật sinh sản vô tính, bộ nhiễm sắc thể của cá thể con được duy trì nhờ sự nhân đôi và phân li đồng đều của các nhiễm sắc thể qua quá trình nguyên phân nên kiểu hình cá thể con ít thay đổi. Trong khi ở sinh vật sinh sản hữu tính, bộ nhiễm sắc thể của cá thể con được tổ hợp từ các giao tử hình thành qua giảm phân ở các cá thể bố mẹ. Trong đó, có thể xảy ra hiện tượng tiếp hợp, trao đổi chéo giữa các chromatid không chị em trong cặp nhiễm sắc thể tương đồng hình thành giao tử tái tổ hợp. Sự kết hợp giữa giao tử đực và giao tử cái trong thụ tinh làm tăng sự xuất hiện biến dị tổ hợp ở cá thể con nên cá thể con có khả năng xuất hiện kiểu hình khác ở thế hệ trước.

Lời giải:

a) Sai. Đột biến mất đoạn thường gây giảm bất thường số lượng gene trên nhiễm sắc thể, thường dẫn tới giảm sức sống hoặc gây chết thể đột biến. Nhưng đột biến mất đoạn nhỏ ít gây ra sự suy giảm sức sống hoặc khả năng sinh sản, trong một số trường hợp có thể có lợi cho sinh vật, mất đoạn nhỏ có thể loại bỏ một số gene gây hại cho sinh vật.

b) Đúng. Ở thực vật, thể đột biến đa bội chẵn có khả năng sinh sản, cơ quan sinh dưỡng lớn nên có thể là nguyên liệu của chọn tạo giống cây trồng.

Lời giải:

- Cây dâu tằm tứ bội có thể được hình thành nhờ quá trình đa bội hóa cây dâu lưỡng bội. Ví dụ: Sử dụng Colchichin để tứ bội hóa giống dâu tằm lưỡng bội thành giống dâu tằm tứ bội.

- Có thể sử dụng phương pháp nhân giống vô tính hoặc hữu tính để nhân giống. Ví dụ phương pháp nhân giống vô tính sử dụng cơ quan sinh dưỡng (ví dụ: cành) nên bộ nhiễm sắc thể được giữ nguyên so với cây mẹ. Cây tứ bội có khả năng tạo giao tử bình thường nên có khả năng sinh sản hữu tính.

Lời giải:

- Loài lúa mì được hình thành nhờ quá trình lai xa và đa bội hóa:

- Giống lúa mì có 40 nhiễm sắc thể có thể được hình thành do đột biến số lượng nhiễm sắc thể từ loài lúa mì có 42 nhiễm sắc thể.

Lời giải:

- Màu lông ở lợn do một gene quy định, ở 94 phép lai, khi cho lợn lông đen lai với lợn lông trắng thu được tất cả lợn F₁ có màu lông đen, F₂ có tỉ lệ 3 lông đen : 1 lông trắng → Màu lông đen là trội so với màu lông trắng, các cá thể bố mẹ là đồng hợp tử. Lợn lông đen có kiểu gene AA, lợn lông trắng có kiểu gene aa.

- Ở 6 phép lai còn lại, lợn lông đen (A-) lai với lợn lông trắng (aa) tạo ra lợn F₁ có một nửa số cá thể màu lông đen và một nửa cá thể màu lông trắng (aa) → Lợn lông đen ban đầu là dị hợp tử (Aa).

- Từ 6 phép lai này, khi cho lợn F₁ lông đen (Aa) lai với lợn F₁ lông trắng (aa) sẽ tạo ra các cá thể lợn F₂ có tỉ lệ ½ lông đen : ½ lông trắng.

Lời giải:

a) Sai. Cá thể chuột mang hai allele của gene B bị đột biến mất chức năng (bb) sẽ không chuyển hóa được phân tử tiền chất không màu sang sắc tố đen, nên sẽ có màu lông bạch tạng.

b) Sai. Chuột lông đen (aaB-) có thể sinh ra giao tử có mang allele B (aB). Chuột lông bạch tạng có thể có kiểu gene A-bb hoặc aabb. Nếu chuột lông bạch tạng có thể tạo ra giao tử Ab. Khi hai giao tử aB và Ab kết hợp với nhau trong thụ tinh sẽ tạo ra chuột có kiểu gene AaBb biểu hiện thành màu lông lang.

Lời giải:

• Khi lai hai dòng thuần chủng, khác nhau về hai tính trạng được quy định bởi hai gene khác nhau, F₁ có kiểu gene dị hợp tử về hai gene đó. Lai phân tích cá thể F₁ có kiểu gene dị hợp tử (với cá thể đồng hợp tử lặn về hai gene), đời lai phân tích có thể có các trường hợp sau:

- Tỉ lệ đời lai phân tích là 1 : 1 → Hai gene liên kết hoàn toàn.

- Tỉ lệ đời lai phân tích là 1 : 1 : 1 : 1 → Hai gene phân li độc lập (trên 2 nhiễm sắc).

- Đời lai phân tích có 4 nhóm kiểu hình khác 1 : 1 : 1 : 1, gồm hai nhóm có tổng tần số > 50%; hai nhóm có tổng tần số < 50% → Hai gene liên kết không hoàn toàn và có xảy ra hoán vị gene.

• Sơ đồ lai:

- Hai gene liên kết hoàn toàn: P: AB/AB × ab/ab → F₁: AB/ab × ab/ab → F_a: ½AB/ab : ½ab/ab.

- Hai gene phân li độc lập: P: AABB × aabb → F₁: AaBb × aabb → F_a: ¼AaBb : ¼Aabb : ¼aaBb : ¼aabb.

- Hai gene liên kết không hoàn toàn: P: AB/AB × ab/ab → F₁: AB/ab × ab/ab → F_a: AB/ab = ab/ab > 25% 2 nhóm từ giao tử liên kết : Ab/ab = aB/ab < 25% 2 nhóm từ giao tử hoán vị.

• Viết các loại giao tử tái tổ hợp, giao tử không tái tổ hợp khi mỗi cá thể có kiểu gene AB/ab; Ab/aB giảm phân tạo giao tử:

- AB/ab giảm phân tạo giao tử sẽ tạo 2 loại giao tử không tái tổ hợp là AB và ab; 2 loại giao tử tái tổ hợp là Ab và aB.

- Ab/aB giảm phân tạo giao tử sẽ tạo 2 loại giao tử không tái tổ hợp là Ab và aB; 2 loại giao tử tái tổ hợp là AB và ab.

>>

Lời giải:

a) Sai. Các tính trạng do gene ngoài nhân quy định di truyền không theo quy luật di truyền nhiễm sắc thể do hợp tử chỉ nhận tế bào chất chủ yếu từ giao tử cái, dẫn tới giao tử cái và giao tử đực có vai trò khác nhau trong đóng góp vật chất di truyền ngoài nhân cho cá thể con. Trong khi đó, giao tử đực và giao tử cái có đóng góp như nhau trong di truyền nhiễm sắc thể.

b) Đúng. Do gene ngoài nhân nằm ở các bào quan như ti thể, lục lạp (ở thực vật). Trong quá trình phân bào, sự phân chia bào quan mang gene ngoài nhân về các tế bào con không đồng đều. Nên tế bào con hoặc giao tử có thể mang số lượng và loại allele của một gene không giống nhau.

Lời giải:

Nhà khoa học có thế dùng phương pháp tạo dòng bất thụ đực tế bào chất sử dụng làm dòng mẹ. Dòng cây này không sinh được hạt phấn nên sẽ không xảy ra hiện tượng tự thụ phấn. Đồng thời giúp giảm công lao động khử đực ở dòng cây mẹ.

Lời giải:

Khi sử dụng phương pháp "ba cha mẹ", nhân của tế bào trứng của mẹ được tách và chuyển sang tế bào trứng của người hiến tặng chỉ chứa các ti thể mang gene lành. Các ti thể mang gene đột biến gây bệnh ở tế bào trứng của người mẹ bị loại bỏ. Hợp tử hình thành do thụ tinh giữa tế bào trứng không mang gene đột biến và tinh trùng sẽ mang gene lành. Bệnh di truyền do gene ti thể đột biến bị ngăn chặn. Nếu gene đột biến nằm trong nhân tế bào sẽ vẫn được truyền cho hợp tử. Do đó, phương pháp "ba cha mẹ" không ngăn chặn được bệnh di truyền do đột biến gene nhân.

Lời giải:

- Yếu tố di truyền (kiểu gene): Chiều cao cơ thể là tính trạng đa gene (nhiều gene chi phối). Các allele khác nhau có thể đóng góp mức độ khác nhau cho sự hình thành chiều cao của cơ thể. Bố mẹ cao có khả năng con cao.

- Yếu tố môi trường: Chế độ dinh dưỡng, tập luyện, chế độ sinh hoạt phù hợp (ngủ đủ giờ, đúng giờ)... giúp tăng chiều cao. Ngược lại, một số yếu tố hạn chế sự phát triền chiều cao: một số thuốc điều trị có thể ảnh hưởng đến chiều cao, ngủ không đủ giờ, ít vận động, suy dinh dưỡng,...

- Áp dụng cải thiện chiều cao: Có chế độ dinh dưỡng hợp lí (ăn thức ăn có chứa calcium, bổ sung vitamin D, đầy đủ thành phần dinh dưỡng khác,...), thực hiện tập thể dục thể thao giúp tăng chiều cao: bơi lội, tập xà, bóng rổ,.., sinh hoạt điều độ.

Lời giải:

Sự biểu hiện bệnh này bị chi phối bởi cả hai yếu tố di truyền và môi trường.

Giải thích: Các cá thể đồng sinh cùng trứng có kiểu gene (trong nhân tế bào) hoàn toàn giống nhau, cá thể đồng sinh khác trứng có thể có kiểu gene khác nhau (do biến dị tổ hợp) → Các cá thể đồng sinh cùng trứng có tỉ lệ phù hợp cao hơn các cá thể đồng sinh khác trứng → Kiểu gene chi phối. Nếu hoàn toàn do kiểu gene chi phối, tỉ lệ phù hợp của các cặp đồng sinh cùng trứng là 100%. Thực tế, tỉ lệ này < 100%. Vì vậy, bệnh này do cả yếu tố di truyền và môi trường.

>