Giải SBT Ngữ văn 12 KNTT Bài 7: Sự thật trong tác phẩm kí có đáp án
Đề thi

Giải SBT Ngữ văn 12 KNTT Bài 7: Sự thật trong tác phẩm kí có đáp án

A
Admin
VănLớp 1276 lượt thi
29 câu hỏi
1. Tự luận
1 điểm

Bài tập 1. Đọc lại văn bản Nghệ thuật băm thịt gà trong SGK Ngữ văn 12, tập hai (tr. 40 – 44) và trả lời các câu hỏi:

Tóm tắt các sự việc chính được kể trong phóng sự Nghệ thuật băm thịt gà. Theo bạn, từng sự việc ấy đã thể hiện được chủ đề của tác phẩm như thế nào?

Xem đáp án

Mạch kể được triển khai qua các sự việc chính sau:

- Cuộc gặp của tác giả với Lăng Vân.

- Mọi người kéo đến nhà Lăng Vân dự lệ làng.

- Anh mõ làng chia cỗ và băm thịt gà.

- Lăng Vân và tác giả nói về cái tài của anh mõ làng.

Trong các sự việc trên, tác giả tập trung miêu tả sự việc anh mõ làng chia cỗ và băm thịt gà. Tuy nhiên, mỗi sự việc đều góp phần thể hiện chủ đề của tác phẩm: với sự việc 1 và 2, tác giả đã giới thiệu hoàn cảnh, tình huống và các bước chuẩn bị kĩ càng để làm nổi bật cảnh anh mõ làng băm thịt gà; sự việc kết thúc đã kín đáo thể hiện thái độ của tác giả đối với lệ làng nhiêu khê này.

2. Tự luận
1 điểm

Phân tích nhân vật anh mõ làng trong tác phẩm. Nêu ý nghĩa của việc xây dựng nhân vật này.

Xem đáp án

Anh mõ làng là nhân vật được tác giả tập trung đặc tả trong câu chuyện. Khi phân tích, cần xác định các sự việc trong văn bản gắn với nhân vật và những chi tiết cụ thể làm nổi bật đặc điểm của nhân vật.

Trong bài phóng sự, tác giả đã theo sát nhân vật anh mõ làng và miêu tả chi tiết các bước của quá trình băm thịt gà: Chuẩn bị đồ nghề → Công đoạn chia lòng gà, pha sỏ gà và phao gà → Công đoạn băm thịt gà.

Với cách quan sát và ghi chép hiện thực theo kiểu “ghi chép tại chỗ”, tác giả đã xây dựng chân dung anh mõ làng rất thuần thục, điêu luyện trong công việc băm thịt gà ở cuộc “chứa hàng xóm”, qua đó phản ánh một hiện thực diễn ra ở nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.

3. Tự luận
1 điểm

Nhận xét về cách nhìn hiện thực của Ngô Tất Tố được thể hiện qua tác phẩm.

Xem đáp án

Ngô Tất Tố là nhà văn có sở trường viết về đề tài nông thôn, thường tập trung miêu tả những câu chuyện, tình huống cụ thể ở không gian đặc thù này. Với phóng sự Nghệ thuật băm thịt gà, thông qua câu chuyện “chứa hàng xóm”, tác giả đã phản ánh một lệ làng, cũng là hủ tục về “một miếng giữa làng” đầy nhiêu khê và phi lí, qua đó thể hiện thái độ châm biếm sâu cay của mình.

4. Tự luận
1 điểm

Tìm và phân tích những câu văn được viết với phong cách ngôn ngữ trang trọng nhưng có hàm ý mỉa mai, châm biếm.

Xem đáp án

Trong văn bản, có một số câu văn tuy được viết bằng phong cách ngôn ngữ trang trọng nhưng lại chứa hàm ý mỉa mai, châm biếm. Đó là những câu văn thể hiện sự ngạc nhiên, thán phục của tác giả trước tài nghệ của anh mõ làng: “Trông những miếng thịt gà của hắn bốc ra góc mâm, mới đẹp làm sao!”, “Và tôi muốn dâng cho ông Mới ấy cái chức nghệ sĩ”. Theo dõi toàn bộ câu chuyện, có thể thấy những lời nhận xét ấy chỉ là lời thán phục bề ngoài, còn thực chất đó là lời châm biếm sâu cay về cái sự chia phần chi li đến quái gở ở làng quê này.

5. Tự luận
1 điểm

Tìm đọc thêm một số bài phóng sự khác của Ngô Tất Tố trong tập Việc làng, qua đó nhận xét về phong cách viết phóng sự của nhà văn.

Xem đáp án

- Một số tác phẩm trong tập Việc làng có thể tìm đọc và phân tích: Lớp người bị bỏ sót, Một đám vào ngôi, Cái án ông cụ,...

- Qua Nghệ thuật băm thịt gà và các tác phẩm kể trên, có thể nhận ra những nét nổi bật trong phong cách viết phóng sự của Ngô Tất Tố. Nhà văn đã phản ánh chi tiết những tệ tục, lệ làng và những tác động tiêu cực của chúng đối với cuộc sống của người nông dân chân lấm tay bùn bằng một nghệ thuật gần với nghệ thuật viết truyện ngắn, thể hiện khả năng quan sát nhạy bén, lối phát hiện vấn đề sắc sảo và cách sử dụng ngôn ngữ miêu tả tỉ mỉ, chính xác, giàu hình ảnh, đậm sắc thái châm biếm,...

6. Tự luận
1 điểm

Bài tập 2. Đọc lại văn bản Bước vào đời trong SGK Ngữ văn 12, tập hai (tr. 45 – 49) và trả lời các câu hỏi:

Bạn có cảm nhận gì về cách tác giả đặt tên cho cuốn hồi kí là Nhớ nghĩ chiều hôm?

Xem đáp án

Văn bản Bước vào đời thuộc phần mở đầu cuốn hồi kí Nhớ nghĩ chiều hôm của Đào Duy Anh. Ngay từ đầu văn bản, tác giả đã viết: “Đến buổi xế chiều của cuộc đời, những đêm khó ngủ, tôi thường nhớ lại những ngày mình mới vào đời, không thể không nhớ đến cái sự kiện có thể nói là đã định hướng cho cả cuộc đời của tôi từ trước đến sau”. Như vậy, nhan đề Nhớ nghĩ chiều hôm đã thể hiện rất cô đọng nội dung tác phẩm: vừa là hồi ức về một thời điểm khó quên trong cuộc đời của tác giả, vừa tái hiện một giai đoạn lịch sử của xã hội Việt Nam và cách sống của tầng lớp thanh niên lúc bấy giờ - những hồi ức vừa là kỉ niệm để “nhớ, vừa là những sự kiện để “nghĩ”.

7. Tự luận
1 điểm

Phân tích cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật “tôi” trong văn bản. Nhận xét về những yếu tố đã tạo động lực để nhân vật “tôi” “bước vào đời”.

Xem đáp án

* Cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật tôi:

- Trước khi bước vào đời:

+ Hồi hộp và lo lắng: Nhân vật “tôi” cảm thấy hồi hộp và lo lắng khi nghĩ về những thử thách và khó khăn phía trước.

+ Kỳ vọng và hy vọng: Nhân vật “tôi” cũng mang trong mình những kỳ vọng và hy vọng về một tương lai tươi sáng, mong muốn đạt được thành công và khẳng định bản thân.

- Khi đối mặt với thực tế:

+ Bỡ ngỡ và ngạc nhiên: Nhân vật “tôi” cảm thấy bỡ ngỡ và ngạc nhiên trước những khó khăn và thử thách thực tế, khác xa so với những gì đã tưởng tượng.

+ Kiên định và quyết tâm: Dù gặp nhiều khó khăn, nhân vật “tôi” vẫn giữ vững tinh thần kiên định và quyết tâm vượt qua mọi thử thách.

- Sau khi trải qua thử thách:

+ Tự hào và hài lòng: Nhân vật “tôi” cảm thấy tự hào và hài lòng với những gì đã đạt được, nhận ra rằng mọi nỗ lực và cố gắng đều xứng đáng.

+ Trưởng thành và chín chắn: Qua những trải nghiệm, nhân vật “tôi” trở nên trưởng thành và chín chắn hơn, hiểu rõ hơn về bản thân và cuộc sống.

* Nhận xét về những yếu tố đã tạo động lực để nhân vật “tôi” “bước vào đời”:

- Tình yêu thương và sự ủng hộ của gia đình.

- Khát vọng và ước mơ cá nhân.

- Sự hỗ trợ và động viên từ bạn bè và thầy cô.

- Tinh thần kiên định và quyết tâm.

8. Tự luận
1 điểm

Bạn suy nghĩ gì về tên chương sách Súc chủng đãi thời (Cất chứa hạt giống để đợi kì gieo hạt) trong một tác phẩm của nhà cách mạng Phan Bội Châu?

Xem đáp án

Tên chương sách Súc chủng đãi thời (Cất chứa hạt giống để đợi kì gieo hạt) trong một tác phẩm của nhà cách mạng Phan Bội Châu là lời khuyên hữu ích đối với lớp trẻ về việc cần cố gắng học tập, trau dồi tài đức để có dịp phụng sự nước nhà. Từ ý nghĩa của tên chương sách, rút ra bài học cho bản thân về mục tiêu học tập, phấn đấu và định hướng tương lai.

9. Tự luận
1 điểm

Nhận xét về diện mạo đời sống lịch sử – xã hội và văn hoá Việt Nam ở thời kì được đề cập trong văn bản.

Xem đáp án

Văn bản đã tái hiện một giai đoạn lịch sử của dân tộc. Trong bối cảnh đời sống chính trị ở các tỉnh lẻ thường là “êm đềm uể oải”, tin tức về các sự kiện và hoạt động của một số nhà cách mạng nổi tiếng được chuyển tải từ những tờ báo ở trung tâm văn hoá chính trị như Hà Nội, Sài Gòn, đặc biệt là cuộc tiếp xúc với nhà cách mạng Phan Bội Châu đã tác động sâu sắc đến giới thanh niên trí thức, thúc giục họ làm nhiều việc hữu ích cho đất nước, dân tộc.

10. Tự luận
1 điểm

Khái quát những đặc điểm cơ bản của hồi kí qua văn bản Bước vào đời.

Xem đáp án

Một số đặc điểm có thể nhận ra qua văn bản:

– Tác phẩm văn xuôi nghệ thuật phi hư cấu, ghi chép lại những sự việc đã xảy ra trong quá khứ mà tác giả là người tham dự hay chứng kiến.

– Người kể chuyện là nhân vật “tôi” ở ngôi thứ nhất số ít, tiếp nhận và tái hiện phần hiện thực mà tác giả trải qua và thấu hiểu, trên cơ sở những ấn tượng và hồi ức riêng.

– Xét về kiểu loại, văn bản Bước vào đời gần với văn xuôi viết về đề tài lịch sử.

11. Tự luận
1 điểm

Bài tập 3. Đọc lại văn bản Vĩ tuyến 17 trong SGK Ngữ văn 12, tập hai (tr. 59 – 62) và trả lời các câu hỏi:

Văn bản nói về sự kiện gì? Nhận xét về thời gian và không gian được tái hiện trong văn bản.

Xem đáp án

- Sự kiện được nhắc đến: Chuyến đi vào vùng chiến sự ác liệt của tác giả và hai người bạn nước ngoài là những nhà điện ảnh cách mạng nổi tiếng.

- Thời gian và không gian được tái hiện: Những chuyến di chuyển trong đêm trên chiếc xe Jeep, ban ngày trú trong những hầm hào để tránh bom; chuyến đi từ Hà Nội vào Vĩnh Linh, nơi cuộc chiến đang diễn ra rất cam go, căng thẳng vào năm 1967.

Những sự kiện, không gian và thời gian được kể lại đã tái hiện câu chuyện thật đáng nhớ về một thời chiến tranh gian khổ của dân tộc.

12. Tự luận
1 điểm

Trong văn bản, tác giả đã kể câu chuyện từ điểm nhìn nào? Nêu ý nghĩa của việc lựa chọn điểm nhìn đó.

Xem đáp án

Văn bản tái hiện chuyến đi vào tuyến lửa của tác giả và những nhà điện ảnh cách mạng quốc tế. Có thể thấy, điểm nhìn của tác giả khi kể câu chuyện không chỉ xuất phát từ điểm nhìn cá nhân mà còn từ điểm nhìn lịch sử, thời đại. Từ th nhìn đó, tác giả đã cho chúng ta thấy sự ủng hộ và đoàn kết quốc tế trong các chiến tranh bảo vệ Tổ quốc của dân tộc và sức mạnh, sự can đảm phí thường của con người khi đối mặt với những thử thách, hiểm nguy.

13. Tự luận
1 điểm

Các sự việc, chi tiết trong văn bản đã thể hiện thái độ đánh giá của người viết như thế nào?

Xem đáp án

Mặc dù chỉ kể lại một cách khách quan, nhưng các chí tiết, sự việc đều chứa đựng thái độ đánh giá của tác giả và được thể hiện qua cách kể chuyện riêng: những câu chuyện về sự hiểm nguy của chuyến đi được kết lại với một thái độ bình thản như những câu chuyện thường ngày; bên cạnh những chi tiết về cuộc thả bom, những vết thương,... tác giả vẫn xen những câu văn miêu tả: “Không gian trở lại yên tĩnh một cách khác thường”, “I-ven... đầu nghiêng nghiêng qua cánh cửa xe, đăm đăm quan sát bầu trời”. Đó cũng chính là cách tác giả giải thích cho sự “dấn thân” của mình khi từ một bác sĩ “có công việc ổn định” đã trở thành một phóng viên mặt trận.

14. Tự luận
1 điểm

Văn bản cho biết điều gì về sức mạnh tinh thần của con người trước những tình huống thử thách đặc biệt của cuộc sống?

Xem đáp án

Câu chuyện được kể một cách khách quan, những chi tiết tổng kết được nói đến một cách nhẹ nhàng, có chí tiết pha chút hài hước (“Mỗi người một bát nước chè xanh, một viên kẹo đường đen, một điều thuốc lá, ai nấy đều hỉ hả”), nhưng thể hiện ở đó sức mạnh của ý chí, niềm tin vào chính nghĩa, tinh thần lạc quan đã giúp con người vượt qua hiểm nguy và nỗi sợ về cái chết.

15. Tự luận
1 điểm

Nhận xét về văn phong của tác giả thể hiện qua văn bản.

Xem đáp án

Câu chuyện vào tuyến lửa được kể lại một cách hết sức chân thực, giàu chất liệu, ngôn ngữ giản dị, sinh động, pha chút hài hước, tạo nên sức hấp dẫn riêng của văn bản.

16. Tự luận
1 điểm

Bài tập 4. Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

Từ năm 1967 trở đi, Mỹ tăng cường ném bom dữ dội nhằm ngăn việc vận chuyển hàng cho mặt trận. Từ Vĩnh Linh, Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An trở ra, những chiếc xe vận tải mình đầy thương tích được gom lại dưới những rặng cây, những con đường lớn của Hà Nội. Ngay trước Bảo tàng Cách mạng, dọc theo đường Cổ Tân, tôi đã chuyện trò với những anh lái xe đang bận rộn sửa chữa những chiếc xe méo mó, mất kính, mất cửa, hỏng máy, nằm chỏng trợ như những bầy voi sắt đang oằn mình dưới vô vàn thương tích. Gần công viên Thống Nhất cũng lại là những bầy voi trận bằng sắt bị đánh gục. Trở về đường Khâm Thiên, lại hàng chục chiếc xe nữa đang được tháo ra từng mảnh. Thủ đô đã trở thành một công binh xưởng khổng lồ.

Tôi chạy lên gặp Ban Giám đốc, Ban Truyền hình (thời đó mới chỉ có Ban Truyền hình): “Cấp cho tôi vài trăm mét phim 16 li để ghi lại hình ảnh độc nhất vô nhị này của chúng ta. Sau này khi kiến thiết lại, đây sẽ là những tư liệu vô giá”. Câu trả lời là một cái lắc đầu: “Chúng ta còn nghèo lắm. Phim để dành cho những trận chiến đấu còn không đủ”. Đành thôi và tiếc đến tận bây giờ.

Hầu như đêm nào cũng có còi báo động. Khách nước ngoài là những đoàn làm phim thường trú, những đoàn mới đến, những nhà báo, nhà văn, nhà nghiên cứu lịch sử chiến tranh, tất cả đều tập trung tại khách sạn Thống Nhất. Tôi được phân công trực chiến tại khách sạn này.

Một đêm, Mỹ thả bom nhà máy điện Yên Phụ. Tính theo đường chim bay, có lẽ chỉ cách khách sạn Thống Nhất chừng vài cây số. Các anh chị em phục vụ khách sạn trở thành những chiến sĩ tự vệ, vai đeo súng, tay dắt những khách lớn tuổi xuống một hầm trú ẩn nằm phía sau khách sạn. Tôi xách theo một túi cấp cứu, nhảy vào.

Hơi bom rung chuyển căn hầm. Vài tiếng hét, tiếng khóc hoảng loạn. Ngồi sát bên tôi là một ca sĩ Mỹ, chị Gioan Bai-ớt (Joan Baez). Cùng một nghệ sĩ đàn ghi ta, chị sang Việt Nam, đã đến các trại tù binh Mỹ và đã hát cho họ nghe. Tôi cầm lấy tay chị, bàn tay lạnh ngắt, run rẩy. Tôi ghé tai chị: “Chúng tôi có câu: Bom rơi xuống chưa chắc đã trúng, trúng chưa chắc đã chết, nên chỉ có cách là phải bình tĩnh thôi. Hay là chị hát lên. Tôi tin chắc chắn rằng tiếng hát sẽ làm cho chị bớt căng thẳng”. Nghệ sĩ chơi ghi ta trong đoàn của Gioan Bai-ớt nhẹ nhàng bấm lên vài nốt nhạc, Gioan Bai-ớt lúc đầu hát khe khẽ rồi dần dần tiếng hát chị vút lên dưới hầm trú ẩn. Tiếng khóc trong hầm ngừng bặt, có tiếng người vỗ tay theo. Tay của Gioan Bai-ớt ấm dần.

Chỉ trong vài tiếng đồng hồ, khi chia tay, chúng tôi đã trở thành bạn của nhau. điện ngầm, thấy một áp phích to: “Nữ danh ca Gioan Bai-ớt sẽ biểu diễn tại nhà hát Năm 1991, tức là mười chín năm sau, lúc này tôi đang ở Pa-ri (Paris). Xuống tàu Chăm I-li-giê (Champs Elysées)” Tôi vui quá, đến địa chỉ khách sạn của Gioan Bai-ớt và để lại mấy chữ: “Tôi là Phượng, đã gặp Gioan trong một đêm bom đạn tại khách sạn Me-trô-pôn (Metropole) Hà Nội năm 1972. Rất mong được gặp”.

Không hi vọng gì lắm nhưng cũng viết cầu may.

Chiều hôm đó, một bức thư đặc biệt đã đến khách sạn tôi ở: “Vô cùng vui mừng đón bạn tối mai tại nhà hát” kèm theo là hai giấy mời.

Tối hôm sau, tôi mời một bạn Pháp cùng đi. Nhà hát không còn một chỗ trống, Khoảng tám giờ màn mở, Gioan Bai-ớt trong một chiếc áo dài màu xám dát bạc, duyên dáng ra chào khán giả. Chị nói bằng tiếng Pháp: “Đêm nay là một đêm đặc biệt đối với tôi. Tôi quen một người bạn đã từng có những giờ phút sống trong đạn bom với nhau. Tôi vô cùng xúc động và muốn giới thiệu người bạn ấy với các bạn. Đặc biệt người ấy đã giúp tôi hiểu thêm giá trị sâu sắc về sức mạnh của những bài ca. Mong bác sĩ Phượng đứng lên”.

Tôi mới từ Việt Nam qua, bộ quần áo “diện nhất” từ Hà Nội mang theo chỉ là một bộ quần dài, áo vét đen sọc trắng và chiếc sơ mi trắng cổ bẻ. Tôi đứng lên. Cả nhà hát vang lên tiếng vỗ tay. Gioan Bai-ớt nói thêm: “Cho phép tôi hát tặng bạn Phượng một bài”. Tôi không biết bài hát tên là gì nhưng là một bài hát phản chiến, bạn tôi nói thế. Sau buổi biểu diễn Gioan Bai-ớt chạy đến tìm tôi. Hai chúng tôi ôm nhau giữa Pa-ri. Tấm ảnh ấy vẫn còn, vẫn là một kỉ niệm quá đẹp.

(Xuân Phượng, Sống dưới bom, in trong Gánh gánh... gồng gồng...

NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2022, tr. 279 – 281)

Hoàn cảnh lịch sử nào được phản ánh trong đoạn trích?

Xem đáp án

Các mốc thời gian được nhắc tới trong đoạn trích là “năm 1967”, “năm 1972” và “năm 1991”, các sự việc được kể đều có liên quan đến bối cảnh của Hà Nội trong những ngày tháng ác liệt khi đế quốc Mỹ đem bom bắn phá miền Bắc.

17. Tự luận
1 điểm

Chỉ ra những sự việc tiêu biểu trong đoạn trích cho thấy tính phi hư cấu của hồi kí. Nêu đặc điểm của việc tái hiện hiện thực trong văn bản.

Xem đáp án

Trong hồi kí, tính phi hư cấu chi phối việc nhà văn làm sống lại những kí ức chân thật về một đoạn đời của mình hoặc của lịch sử đất nước, dân tộc. Cần đọc lại văn bản, tìm những sự việc, chi tiết tái hiện bối cảnh lịch sử, các nhân vật có thật, câu chuyện được kể lại, mốc thời gian,... và nhận xét về tính chân thực của những chi tiết, sự việc đó.

Điểm đáng chú ý trong việc tái hiện hiện thực là khi nói về những tháng ngày chiến tranh diễn ra ác liệt ở miền Bắc và Thủ đô Hà Nội, tác giả cho người đọc thấy một khía cạnh thật đặc biệt: Tiếng hát của người nghệ sĩ nổi tiếng trong căn hầm trú ẩn, trong tiếng bom rền và cuộc gặp mặt tại nhà hát Chăm I-li-giê mười chín năm sau. Qua đó, tác giả đã cho người đọc “hiểu thêm giá trị sâu sắc về sức mạnh của những bài ca”, nguồn sức mạnh đã giúp người nghệ sĩ vượt qua nỗi sợ hãi, cũng là sợi dây kết nối tình bạn vượt qua cả không gian và thời gian.

18. Tự luận
1 điểm

Chi tiết nào trong văn bản để lại ấn tượng sâu đậm với bạn? Vì sao?

Xem đáp án

Chi tiết để lại ấn tượng: chi tiết về tiếng hát của người nghệ sĩ trong tiếng bom gào. Chi tiết này giúp người đọc cảm nhận rõ hơn về tình cảm gắn kết của mọi người trong thời kì kháng chiến.

19. Tự luận
1 điểm

Nhận xét về nghệ thuật miêu tả, kể chuyện của nhà văn trong đoạn trích.

Xem đáp án

Sức hấp dẫn của đoạn trích không chỉ đến từ những sự việc được tác giả tái hiện một cách chân thật mà còn từ cách kể chuyện và những cảm xúc của tác giả gửi vào câu chuyện được kể lại

+ Yếu tố miêu tả: những chiếc xe vận tải “mình đầy thương tích”; đôi bàn tay của nữ nghệ sĩ dưới hầm tránh bom. Yếu tố miêu tả giúp cho các sự việc được tái hiện sinh động, gây nhiều cảm xúc cho người đọc, tạo chất văn cho những hồi ức được kể lại.

+ Yếu tố biểu cảm: tâm trạng của tác giả khi không được quay những thước phim về “những bầy voi trận” bằng sắt “Đành thôi và tiếc đến tận bây giờ”; về kỉ niệm đẹp với nữ nghệ sĩ tại Pa-ri “Tôi vui quá”. Yếu tố biểu cảm thể hiện trực tiếp tình cảm, thái độ của nhân vật, khơi gợi những cảm xúc tiếp nối ở người đọc.

20. Tự luận
1 điểm

Tác giả đã thể hiện cách nhìn nhận, đánh giá đối với những sự việc được nhắc đến trong đoạn trích như thế nào?

Xem đáp án

Đoạn trích là hồi ức về những tháng ngày chiến tranh đầy gian nguy của đất nước. Mọi sự việc được kể đều thể hiện cách nhìn nhận, đánh giá rất rõ ràng của tác giả. Có đau thương, sợ hãi, nhưng trên hết là sự bình tĩnh, tinh thần lạc quan của những con người giàu nghị lực – điều cốt yếu làm nên sức mạnh giúp họ vượt lên bom đạn. Đặc biệt, với người nghệ sĩ, những bài ca chính là nguồn lực tinh thần to lớn giúp họ vượt qua thử thách và cũng là nhịp cầu kết nối họ với nhau để tạo nên tình bạn đẹp vượt thời gian, trở thành những kỉ niệm vô giá.

21. Tự luận
1 điểm

Bài tập 5. Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

[...] Những người phụ nữ Mông đang làm cán bộ xã, huyện mà tôi gặp ở Đồng Văn đều có một quá khứ “trốn nhà”...

Chị Ly Thị Kía, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Sà Phìn kể: “Bố không cho đi học. Thế là trốn”. Đường học hành của chị Kía gấp khúc, đứt đoạn y như con đường núi ngày mưa. Học lớp Một, Hai ở thôn. Lên lớp Ba, thôn không có lớp, phải ngừng học thời gian dài. May mà xã mở lớp xoá mù. Được ba tháng, rồi lại đứt đoạn, một năm sau mới có lớp xoá mù mới. Ông bố cương quyết không cho học, vẫn cái lí như dao chém đá: “Học, nếu có nên người thì cũng là người của nhà khác, không phải người của nhà mình”.

Chị lại trốn nhà đến lớp. Học hết lớp Năm, chị được tín nhiệm bầu làm Phó Chủ tịch Hội Phụ nữ xã. Lúc đó, chị Kía đã mười tám tuổi. Chị quyết tâm theo lớp bổ túc trên huyện, rồi cơm đùm cơm gói về thị xã Hà Giang học đại học tại chức. Miệt mài bốn năm, tháng Tư vừa rồi, chị có tấm bằng đại học.

So với chị Ly Thị Kía, đường học của chị Vàng Thị Cầu, Phó Chủ tịch Hội Phụ nữ Đồng Văn còn dài gấp ba. Trông chị trẻ hơn nhiều so với tuổi bốn mươi, da trắng mịn, dong dỏng cao, đi nhanh, nói cũng nhanh, chị Cầu tự nhận mình là “gái bướng, không cam phận con rùa xó cửa!”

Là con cả trong gia đình tám chị em, mười sáu tuổi vẫn mù chữ, cô giáo Phương, dạy cắm bản ngày nào cũng thấy cô bé gầy nhom, hai tay dắt hai đứa em nhếch nhác, lưng địu đứa bé tí, đứng bên cửa sổ, ngóng vào, học lỏm. Nhiều bận, đứa em trên lưng khóc ré lên, cả lớp nhìn ra, xấu hổ quá, mới rời cửa sổ. Em nín khóc, lại mon men đến ngóng chữ.

Vàng Thị Cầu nhớ là lúc ấy chỉ muốn biết chữ để đọc được những chữ ở các tấm áp phích giăng trên đường kia. Biết chữ để đi chợ biết đường mà tính toán, không bị người ta lừa. Biết chữ sẽ tự mình đọc được truyện mình thích, không phải nhờ người khác kể cho nghe. Hễ nhìn thấy bọn trẻ trong xóm cắp sách đi qua là nài nỉ chúng dạy cho vài chữ, trả công bằng bắp ngô nướng. “Thèm chữ quá. Xin bố, bố dằn giọng bảo đi học thì cho ra khỏi nhà đi luôn”. Thủ thỉ xin mẹ, mẹ nhỏ nhẹ: “Con có những bảy đứa em, đi học, ai trông em cho mẹ đi làm?”

Thương cảm, cô Phương nhận vào lớp xoá mù buổi tối, học với mấy bác lãnh đạo xã. “Được vài bữa, các bác lớn tuổi nghỉ cả loạt, trơ ra một mình, thế là lớp tan”. Nhưng nỗi khát khao con chữ trong chị thì vẫn bỏng cháy. Đã có mấy nhà đến hỏi về làm vợ cho con trai. Lần nào có người đến dạm hỏi là chị trốn biệt, thích đi học đến độ nằm mơ cũng thấy mình đọc chữ.

Cuối năm 1990, chị liều nhờ người làm hồ sơ giúp, nộp vào trường bổ túc. Nhân ngày bố đi chợ Yên Minh, chị trốn nhà lên trung tâm huyện Đồng Văn học bổ túc. Mười tám tuổi, Vàng Thị Cầu mới học hết lớp Năm và lập gia đình.

[...] Những người như chị Kía, chị Cầu may có được người chồng hiểu biết, thấu cảm được ước mơ của đàn bà Mông vốn quá nhiều tầng khổ. Chị Vàng Thị Cầu tự hào về người chồng biết yêu thương, tạo điều kiện cho vợ vươn lên, vui với thành công của vợ. Ly Thị Kía dù than phiền cái sự lười việc nhà của ông chồng Phó Chủ tịch xã nhưng ngay sau đấy lại xuýt xoa, “mình còn may chán, có ông chồng tốt, không cấm cản vợ đi học, không kêu ca phàn nàn chuyện vợ làm công tác xã hội”. Kía nở nụ cười mãn nguyện: “Có thêm cái chữ, cuộc sống của mình không còn quẩn quanh bên bốn cái chân giường! Mình đi ra bên ngoài, cái đầu nghĩ được xa hơn”.

 (Minh Huệ, Không muốn làm con rùa trong xó cửa,

báo điện tử VOV, ngày 15/11/2014)

Đoạn trích nhắc đến hiện tượng gì? Hiện tượng đó diễn ra ở đâu?

Xem đáp án

- Đoạn trích nhắc đến hiện tượng bất bình đẳng giới (các bé gái nói riêng, người phụ nữ nói chung bị coi thường, bị mất quyền học hành).

- Hiện tượng này diễn ra trong cộng đồng dân tộc Mông, ở Đồng Văn, một huyện vùng cao biên giới thuộc tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

22. Tự luận
1 điểm

Những sự thật nào đã được phản ánh trong đoạn trích?

Xem đáp án

Đoạn trích đã phản ánh được những sự thật trong đời sống của đồng bào dân tộc Mông ở Hà Giang:

- Bé gái và phụ nữ người dân tộc Mông bị đối xử bất bình đẳng, không được đi học, phải làm lụng vất vả, cực nhọc.

- Niềm khao khát được học hành và quyết tâm vượt lên những định kiến, hủ tục để học chữ, thay đổi thân phận của một số phụ nữ người Mông.

23. Tự luận
1 điểm

Tác giả muốn phản bác những nhận thức sai lệch nào trong đời sống xã hội?

Xem đáp án

Đặc điểm cốt lõi của phóng sự là dùng sự thật để phản bác những nhận thức còn sai lệch và khẳng định những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Tác giả đoạn trích muốn phản bác những nhận thức còn sai lệch của đồng bào dân tộc Mông:

- Coi thường và đối xử bất công với các bé gái và phụ nữ.

- Nhận thức sai lệch về quyền sống, quyền được học hành và vị trí xã hội của nữ giới.

24. Tự luận
1 điểm

Nhận xét về cách nhìn hiện thực và thái độ của tác giả trong đoạn trích.

Xem đáp án

Cách nhìn hiện thực và thái độ của tác giả trong đoạn trích được thể hiện qua việc đưa thông tin, sử dụng ngôn ngữ,... Đọc đoạn trích, có thể thấy tác giả đã thể hiện thái độ phê phán đối với những nhận thức sai lệch và thực trạng bất bình đẳng giới trong đời sống của đồng bào dân tộc Mông.

25. Tự luận
1 điểm

Phân tích một số đặc điểm cốt lõi của thể loại phóng sự được thể hiện qua đoạn trích.

Xem đáp án

Một số đặc điểm cốt lõi của thể loại phóng sự được thể hiện qua đoạn trích:

– Tính chân thực về địa điểm, thời gian: Đoạn trích phản ánh hiện thực đã diễn ra tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang và được tác giả ghi lại vào năm 2014.

– Tính chân thực về sự kiện, con người, chi tiết: Đoạn trích nhắc đến các nhân vật có tên tuổi, địa chỉ cụ thể (Ly Thị Kía, Vàng Thị Cầu, cô giáo Phương,...), hai ông bố của chị Kía, chị Cầu; nhiều chi tiết có thực (bố chị Kía cấm không cho học, bố chị Cầu doạ đuổi chị ra khỏi nhà nếu đi học, chị Kía trốn nhà đi học, chị Cầu mười sáu tuổi vẫn mù chữ,...

26. Tự luận
1 điểm

Cho đề tài: Quan điểm cá nhân về một tình bạn đẹp.

a. Lập dàn ý cho bài viết theo đề tài trên.

b. Chọn một ý để viết thành đoạn văn (khoảng 150 chữ).

Xem đáp án

a. Dàn ý

Mở bài: Giới thiệu vị trí của tình bạn trong đời sống và sự cần thiết của việc có quan điểm đúng đắn về một tình bạn đẹp.

Thân bài:

– Nêu ý nghĩa, tầm quan trọng của một tình bạn đẹp: một trong những điểm tựa tinh thần to lớn của mỗi con người.

– Trình bày quan điểm về một tình bạn đẹp:

+ Được tạo dựng, vun đắp bằng tình cảm chân thành, trong sáng và sự tin cậy, tôn trọng lẫn nhau.

+ Luôn có sự cảm thông, thấu hiểu, chia sẻ; sẵn sàng ở bên và động viên, giúp đỡ nhau lúc khó khăn, hoạn nạn.

+ Thẳng thắn, nghiêm khắc – không làm ngơ trước những lầm lỗi của bạn nhưng bao dung và sẵn lòng tha thứ cho nhau.

– Phản biện một số quan niệm trái chiều: sự vụ lợi, thoả hiệp hoặc cách ứng xử “khi vui thì vỗ tay vào, đến khi hoạn nạn thì nào thấy ai”,...

Kết bài: Khẳng định quan điểm đúng đắn về một tình bạn đẹp rất có ý nghĩa đối với việc xây dựng và gìn giữ tình cảm này.

b. Viết đoạn văn

Tình bạn chân chính là khi chúng ta sẵn sàng quan tâm, giúp đỡ nhau, cùng nhau san sẻ, vượt qua mọi khó khăn hoạn nạn mà không đòi hỏi quyền lợi gì hơn. Bên cạnh đó còn là việc ta hợp về tâm hồn, hiểu nhau, hợp nhau trên một phương diện nào đó, có thể tâm sự, trải lòng với sự tin tưởng nhất. Khi đủ thân, chân thành và tin tưởng, chúng ta coi nhau như người thân trong gia đình, không so đo tính toán thiệt hơn, sẵn sàng cho đi mà không mong nhận lại. Tình bạn có ý nghĩa và vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống: Một tình bạn đẹp sẽ là chỗ dựa tinh thần vững chãi và là điểm tựa của mỗi con người trong những lúc gặp khó khăn hoạn nạn. Hơn nữa, người bạn tốt là người giúp đỡ ta bằng năng lực của họ để ta vượt qua khó khăn. Ngoài ra, chúng ta có thể học hỏi nhiều điều hay lẽ phải từ những người bạn chân chính, cùng nhau phát triển hơn.

27. Tự luận
1 điểm

Hãy viết bài văn (khoảng 500 chữ) bàn luận về đề tài: Cách giải quyết vấn đề khác biệt thế hệ trong gia đình.

Xem đáp án

Trong mỗi gia đình, sự khác biệt thế hệ giữa các thành viên là điều không thể tránh khỏi. Những khác biệt này thường xuất phát từ sự chênh lệch về tuổi tác, kinh nghiệm sống, và quan điểm về cuộc sống. Tuy nhiên, nếu không được giải quyết một cách khéo léo, những khác biệt này có thể dẫn đến xung đột và làm giảm sự gắn kết trong gia đình. Dưới đây là một số cách giải quyết vấn đề khác biệt thế hệ trong gia đình.

Trước hết, giao tiếp cởi mở và chân thành là yếu tố quan trọng nhất. Các thành viên trong gia đình cần lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhau. Khi có sự bất đồng, thay vì tranh cãi, mọi người nên ngồi lại và thảo luận một cách bình tĩnh. Việc sử dụng các câu bắt đầu bằng “Tôi” để bày tỏ cảm xúc và mong muốn của mình sẽ giúp giảm bớt căng thẳng và tạo điều kiện cho một cuộc trò chuyện hiệu quả1.

Thứ hai, hiểu và chấp nhận sự khác biệt. Mỗi thế hệ có những giá trị và quan điểm riêng, được hình thành từ những trải nghiệm và hoàn cảnh sống khác nhau. Việc hiểu và chấp nhận những khác biệt này sẽ giúp các thành viên trong gia đình dễ dàng hơn trong việc tìm ra giải pháp chung. Ví dụ, cha mẹ có thể hiểu rằng con cái lớn lên trong một thế giới công nghệ phát triển, nên có những quan điểm và thói quen khác biệt2.

Thứ ba, tạo ra những hoạt động chung để tăng cường sự gắn kết. Các hoạt động như cùng nhau nấu ăn, xem phim, hoặc tham gia các chuyến dã ngoại sẽ giúp các thành viên trong gia đình hiểu nhau hơn và tạo ra những kỷ niệm đẹp. Những hoạt động này cũng là cơ hội để các thế hệ chia sẻ và học hỏi lẫn nhau3.

Cuối cùng, tìm kiếm sự hỗ trợ từ bên ngoài khi cần thiết. Nếu các xung đột trở nên quá phức tạp và khó giải quyết, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia tâm lý hoặc các tổ chức tư vấn gia đình có thể là một giải pháp hiệu quả. Các chuyên gia sẽ giúp gia đình tìm ra nguyên nhân gốc rễ của vấn đề và đề xuất các phương pháp giải quyết phù hợp4.

Tóm lại, sự khác biệt thế hệ trong gia đình là điều không thể tránh khỏi, nhưng nếu được giải quyết một cách khéo léo, nó có thể trở thành cơ hội để các thành viên trong gia đình hiểu và gắn kết với nhau hơn. Giao tiếp cởi mở, hiểu và chấp nhận sự khác biệt, tạo ra những hoạt động chung, và tìm kiếm sự hỗ trợ từ bên ngoài là những cách hiệu quả để giải quyết vấn đề này. Qua đó, gia đình sẽ trở thành một nơi ấm áp, đầy yêu thương và sự thấu hiểu.

28. Tự luận
1 điểm

Nói và nghe

Sử dụng dàn ý đã lập ở bài tập 1 (phần Viết) để chuẩn bị bài nói và thực hành luyện tập (theo nhóm) về kiểu bài Trình bày quan điểm về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ.

Xem đáp án

Ở một nơi rất xa kia…

Ở nơi đó, là bầu trời của mỗi con người, nơi đó chính ta được sống thật với bản thân mình, không phải gượng cười khi buồn, khóc nức nở như một đứa trẻ khi tuyệt vọng và cười giòn tan khi vui. Bầu trời ấy thật bình yên, nơi đó có tuổi thơ, có kí ức và có cả kỉ niệm. Là thiên đàng giữa chốn địa ngục trần gian này, nó vực ta dậy mỗi khi thất bại, cùng ta phấn đấu để hoàn thiện bản thân. Vâng, thiên đàng ấy chính là tình bạn.

Hãy bước sang trái một bước, dùng khoảng lặng của trái tim để nhìn, bạn sẽ thấy quanh ta bạn bè nhiều vô kể, nhưng tri kỉ được mấy người? Có lẽ vì vậy mà nó thật thiêng liêng và cao quý biết bao trong cuộc sống này. Bạn có biết, ở cái độ tuổi 16 toàn màu hồng, cái tuổi bay bổng hồn nhiên cũng rất bướng bỉnh ấy nó tuyệt như thế nào không? Cái tuổi 16 cũng rất dễ sa chân vào dòng xoáy của cuộc đời, vào những vấn nạn của xã hội. Nếu không có cánh tay kéo ta lại thực tế của tình bạn thì có lẽ ta không là chính ta. Giờ đây, tôi đang viết về điều mà tôi rất muốn nói, vì vậy tôi không muốn định nghĩa về nó như một cái khuôn mẫu, và tôi càng không quan tâm đến người ta nghĩ về tình bạn thế nào. Tôi chỉ biết tình bạn của tôi đơn giản là "mày - tao", là một khoảng thời gian rất lâu không gặp sau kì nghỉ hè gặp lại nhau, câu đầu tiên không phải là " lâu ngày hề, hay là tao nhớ mày quá". Mà là thi nhau kể về những chuyện cả hai đã làm trong hè rồi lại phá lên cười như hôm qua vừa mới gặp nhau cả ngày vậy. Tình bạn đối với tôi là cả hai trốn mẹ đến nhà bạn chơi, lúc bị mắng thì cả hai cùng nhìn nhau cười tủm tỉm như đó là chuyện bình thường vậy. Rồi những buổi sáng cả hai đợi nhau đi học đến muộn giờ rồi lại thi nhau chạy và thở hổn hển. Những lúc buồn cũng không nói rằng "mày ơi tao buồn" mà chỉ đến với nhau, ngồi cạnh bạn, không nói gì chỉ cùng nhau nhìn lên khoảng trời như là đang nhìn về phía tương lai vậy… Tình bạn đối với tôi là vậy, đơn giản như cái tuổi 16 vậy.

Bạn là người thay đổi cuộc sống ta, là bầu trời kỉ niệm để khi một mình, ta lại nhớ về nó và cười như thế giới này là của mình và nó vậy. Khoảng trời của tuổi 16 chưa có gì để ta suy nghĩ và lo lắng. Nhưng cũng không ít nỗi buồn trong tâm tư suy nghĩ về việc học, tình yêu, cuộc sống,… Những nỗi tuyệt vọng khi ai đó quay lưng lại với mình, những lúc mình buồn và đau khổ không biết tâm sự cùng ai thì ta lại tìm đến bạn. Nó có thể không làm ta cười nhưng dường như nó đang gánh bớt đi một phần của nỗi buồn và đánh thức nghị lực để mình bước tiếp. Tình bạn đối với tôi thật tuyệt, là những đêm cùng nhau thức khuya học bài, ôn bài trước giờ thi. Cùng nhau làm những việc tưởng chừng như là "thừa".

Tình bạn đối với tôi đơn giản biết bao, không cần phải cho nhau cái gì, cũng không tặng quà cáp vào dịp lễ mà lại cùng nhau đạp xe rồi hát vi vu trong ngày lễ ấy. Thật lạ, sinh nhật mình chẳng bao giờ nhớ nhưng sinh nhật nó chỉ cần bước sang dầu tháng là nghĩ ngay đến ngày của nó. Rồi lại cùng nhau đi ăn, cùng nhau thổi nến và cùng nhau cầu nguyện cho mình bình an.

Tình bạn đẹp như thế ấy, nhưng không phải tìm là thấy, cũng không phải gượng là được. Mà nó phải xuất phát từ hai phía, hợp nhau và hiểu nhau. Luôn tin tưởng nhau, đó mới là một tình bạn thực sự. Muốn có một người bạn thực sự thì trước tiên bản thân mình hãy là người bạn tốt. Hãy luôn nghĩ cho nhau, đừng ganh tị hay ích kỉ với bạn của mình. Đó mới là điều đáng quý nhất ở tình bạn.

Song, thực tế vẫn còn rất nhiều mối quan hệ phức tạp, cả hai chơi với nhau chỉ để lợi dụng nhau. Có những người bạn trước mặt thì tỏ vẻ thân thiện, yêu quý mình nhưng sau lưng lại nói xấu, dè bỉu nhau. Có bao giờ bạn nghĩ rằng, mình đi nói xấu bạn mình, thì cũng có người đi nói xấu mình, ai rồi cũng có những tật xấu. Chỉ có thể thông cảm và hiểu nhau thì mới có tình bạn đẹp. Đừng lợi dụng, chơi xấu nhau, điều đó chỉ làm cho mình day dứt, tổn thương mà thôi. Cuộc sống sẽ thực sự vô vị khi ta có rất nhiều bạn, nhưng khi cần nhất lại không có một ai bên cạnh. Những lúc như vậy thực sự rất cô đơn và trống vắng.

Bạn biết không, thế giới có gần 8 tỉ người, nhưng chỉ duy nhất bạn đang đọc những suy nghĩ của tôi. Tình bạn thực sự quan trọng trong cuộc sống này bạn ạ. Hãy trân trọng và nâng niu nó, hãy thử một lần mở lòng để hiểu bạn, chia sẻ và cảm thông để có một tình bạn đẹp.

29. Tự luận
1 điểm

Lập dàn ý cho bài nói về vấn đề: Cách ứng xử khi có mâu thuẫn, xung đột với bạn bè.

Xem đáp án

– Mở đầu: Giới thiệu vấn đề cách ứng xử khi có mâu thuẫn, xung đột với bạn bè và nêu ngắn gọn lí do lựa chọn đề tài này.

– Triển khai:

+ Trình bày ý kiến cá nhân bằng cách trả lời các câu hỏi gợi ý sau: Xung đột với bạn bè thường xảy ra khi nào và với những mức độ ra sao? Có những giải pháp gì để giải quyết xung đột giữa bạn bè? Bạn đã từng áp dụng thành công giải pháp nào? Vì sao? Hãy chia sẻ về lần xung đột bạn bè mà bạn nhớ nhất (nếu có).

+ Nêu và phản biện ý kiến trái chiều: Những ý kiến trái chiều nào bạn muốn phản biện (bỏ mặc để xung đột tự hết theo thời gian; cắt đứt quan hệ với người bạn đó; giải quyết xung đột bằng bạo lực,...)?

– Kết luận: Lựa chọn cách giải quyết đúng đắn, hợp lí đối với những mâu thuẫn, xung đột nảy sinh trong quan hệ bạn bè là việc làm rất cần thiết để duy trì tình bạn đẹp và tránh những hậu quả đáng tiếc.